Dzieje.pl - Portal Historyczny

22 lutego

  • Mjr Józef Kuraś "Ogień". Źródło: IPN

    1947
    / 70 LAT

    W szpitalu w Nowym Targu zmarł mjr Józef Kuraś „Ogień”, dowódca oddziału podziemia antykomunistycznego; dzień wcześniej otoczony przez UB i KBW usiłował popełnić samobójstwo. Kuraś był żołnierzem Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, dowódcą oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa; od 1945 r. dowodził zgrupowaniem "Błyskawica" walczącym z władzą komunistyczną.

  • Tadeusz Łomnicki. Fot. PAP

    1992
    / 25 LAT

    W Poznaniu, podczas próby "Króla Leara", zmarł Tadeusz Łomnicki, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów, reżyser, pedagog, założyciel i pierwszy dyrektor Teatru Na Woli w Warszawie; wystąpił m.in. w filmach „Pokolenie”, "Ósmy dzień tygodnia", „Kamienne niebo”, "Niewinni czarodzieje”, „Człowiek z marmuru”, „…Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie…”; największą popularność przyniosła mu rola Wołodyjowskiego w "Panu Wołodyjowskim", "Przygodach pana Michała" oraz „Potopie”.

  • Reżyser filmu "Ida" Paweł Pawlikowski. Fot. PAP/EPA

    2015
    / 2 LATA

    Polski film „Ida” w reżyserii Pawła Pawlikowskiego zdobył Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

  • Tadeusz Łomnicki. Fot. PAP

    1992
    / 25 LAT

    W Poznaniu, podczas próby "Króla Leara", zmarł Tadeusz Łomnicki, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów, reżyser, pedagog, założyciel i pierwszy dyrektor Teatru Na Woli w Warszawie; wystąpił m.in. w filmach „Pokolenie”, "Ósmy dzień tygodnia", „Kamienne niebo”, "Niewinni czarodzieje”, „Człowiek z marmuru”, „…Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie…”; największą popularność przyniosła mu rola Wołodyjowskiego w "Panu Wołodyjowskim", "Przygodach pana Michała" oraz „Potopie”.

  • 1987
    / 30 LAT

    W Warszawie zmarł Leon Pietraszkiewicz, aktor filmowy i teatralny pedagog, znany z ról w filmach „Zakazane piosenki”, „Młodość Chopina”, „Gdzie jest trzeci król?”. 

  • Andy Warhol. Fot. PAP/CAF

    1987
    / 30 LAT

    W Nowym Jorku zmarł Andy Warhol, malarz, grafik, reżyser filmowy, najgłośniejsza postać amerykańskiego pop-artu.

  • 1986
    / 31 LAT

    Premiera pierwszego odcinka serialu telewizyjnego „Tulipan”.

  • 1983
    / 34 LATA

    W Warszawie zmarł Mieczysław Jastrun, poeta, eseista, tłumacz, autor m.in. „Spotkania z Salomeą”, „Pięknej choroby”.

  • 1983
    / 34 LATA

    W Warszawie zmarł Mieczysław Jastrun, poeta, eseista, tłumacz, autor m.in. „Spotkania z Salomeą”, „Pięknej choroby”.

  • 1982
    / 35 LAT

    Stan wojenny: przywrócono łączność telegraficzną Polski ze światem. 

  • 1980
    / 37 LAT

    W Montreux w Szwajcarii zmarł Oskar Kokoschka, austriacki malarz, grafik, pisarz, przedstawiciel ekspresjonizmu.

  • Józef Łuszczek. Fot. PAP/S.Momot

    1978
    / 39 LAT

    Podczas mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym w Lahti Józef Łuszczek zdobył złoty medal w biegu na 15 km i brązowy medal na dystansie 30 km; był pierwszym Polakiem, który został mistrzem świata w biegach narciarskich.

  • Katarzyna Groniec. Fot. PAP/S. Leszczyński

    1972
    / 45 LAT

    W Zabrzu urodziła się Katarzyna Groniec, piosenkarka, aktorka, znana m.in. z musicalu „Metro”; od 2000 r. wydaje swoje płyty m.in. „Mężczyźni”, „Przypadki”, „Na żywo”, „Listy Julii”. 

  • 1965
    / 52 LATA

    W Warszawie rozpoczął się VII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

  • 1963
    / 54 LATA

    Rolą Iriny w „Trzech siostrach” Antoniego Czechowa w reżyserii Erwina Axera na deskach teatru Współczesnego zadebiutowała Marta Lipińska.

  • 1960
    / 57 LAT

    W Warszawie rozpoczął się VI Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

  • 1960
    / 57 LAT

    Urodził się Marek Kościkiewicz, muzyk, kompozytor, autor tekstów, lider zespołu DeMono.

  • 1955
    / 62 LATA

    W Warszawie rozpoczął się V Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

  • 1947
    / 70 LAT

    Sejm przyjął deklarację o realizacji praw i wolności obywatelskich oraz uchwalił amnestię dla więźniów politycznych. W praktyce amnestia została wykorzystana przez władze bezpieczeństwa do ewidencji członków niepodległościowego podziemia, z których większość następnie aresztowano.

  • Mjr Józef Kuraś "Ogień". Źródło: IPN

    1947
    / 70 LAT

    W szpitalu w Nowym Targu zmarł mjr Józef Kuraś „Ogień”, dowódca oddziału podziemia antykomunistycznego; dzień wcześniej otoczony przez UB i KBW usiłował popełnić samobójstwo. Kuraś był żołnierzem Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, dowódcą oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa; od 1945 r. dowodził zgrupowaniem "Błyskawica" walczącym z władzą komunistyczną.

  • 1946
    / 71 LAT

    W Warszawie urodził się Wojciech Wiszniewski, scenarzysta, reżyser, autor filmów dokumentalnych, m.in. „Robotnicy ‘71”, „Elementarz”, „Stolarz”.

  • 1944
    / 73 LATA

    W ruinach warszawskiego getta rozstrzelany został Bronisław Ziemięcki, polityk, działacz PPS, poseł na Sejm i minister rządów II RP, w latach 1927-33 prezydent Łodzi.

  • 1944
    / 73 LATA

    W Gawłowie pod Sochaczewem urodził się Ryszard Bugaj, ekonomista, działacz opozycji demokratycznej; współpracownik KOR; członek Zarządu Regionu Mazowsze NSZZ "S" (1980-1981), jeden z głównych ekspertów ekonomicznych Solidarności; w stanie wojennym internowany; działacz podziemnej Solidarności; uczestnik obrad Okrągłego Stołu; poseł na Sejm (1989-1997); współzałożyciel i przywódca "Solidarności Pracy" (1990); przewodniczący Unii Pracy (1993-1997).

  • 1944
    / 73 LATA

    Premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill występując w Izbie Gmin poparł sowieckie postulaty w sprawie polskiej granicy wschodniej. 

  • 1943
    / 74 LATA

    W Monachium Trybunał Ludowy pod przewodnictwem Rolanda Freislera skazał na karę śmierci członków antynazistowskiej studenckiej grupy "Biała Róża": Sophie Scholl, jej brata Hansa oraz Christopha Probsta; tego samego dnia cała trójka została zgilotynowana.

  • Katarzyna Gaertner. Fot. PAP/S. Czarnogórski

    1942
    / 75 LAT

    W Myślenicach urodziła się Katarzyna Gaertner, kompozytorka, autorka przebojów „Małgośka”, „Eurydyki tańczące”, śpiewogry „Pozłacany warkocz” i oratorium „Zagrajcie nam wszystkie srebrne dzwony”.

  • 1935
    / 82 LATA

    W Suboticy urodził się Danilo Kiš, jugosłowiański prozaik i eseista.

  • Anna Kowalska. 1981 r. Fot. PAP/T. Michalak

    1932
    / 85 LAT

    W Sosnowcu urodziła się Anna Kowalska, pisarka, dziennikarka, działaczka Komitetu Obrony Robotników, autorka m.in. powieści „Pestka” i tomików poetyckich „Credo najmniejsze”, „Psalm z doliny”.

  • 1925
    / 92 LATA

    W Warszawie założono Polski Związek Hokeja na Lodzie.

  • 1921
    / 96 LAT

    W Krakowie urodził się Marek Rostworowski, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, wieloletni kustosz Muzeum Czartoryskich w Krakowie, minister kultury i sztuki. 

  • 1915
    / 102 LATA

    I wojna światowa: Zakończyła się II bitwa nad jeziorami mazurskimi, w której wojska rosyjskie zostały pokonane przez armię niemiecką; straty rosyjskie: 56 tys. zabitych i rannych, 100 tys. żołnierzy dostało się do niewoli; straty niemieckie: 16 tys. zabitych i rannych.

  • 1904
    / 113 LAT

    W Oberwaltersdorf w Dolnej Austrii urodził się Franz Kutschera; nazistowski zbrodniarz; od września 1943 r. dowódca SS i policji na okręg warszawski; odpowiedzialny m.in. za masowe egzekucje uliczne; zastrzelony 1 lutego 1944 r. w Warszawie przez żołnierzy oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej, którzy wykonali na nim wyrok śmierci.

  • 1901
    / 116 LAT

    W Płocku urodziła się Mira Zimińska-Sygietyńska, aktorka teatralna i kabaretowa, reżyser, pedagog; w 1948 r. wraz ze swym mężem Tadeuszem Sygietyńskim, kompozytorem i pedagogiem, założyła Państwowy Zespół Pieśni i Tańca „Mazowsze”, którego dyrektorem była od 1957 r.

  • Józef Piłsudski na zdjęciu z 1899 r. Fot. PAP/Archiwum

    1900
    / 117 LAT

    W Łodzi władze carskie aresztowały za działalność w PPS Józefa Piłsudskiego; Piłsudski osadzony został w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej.

  • 1900
    / 117 LAT

    W Calandzie w Hiszpanii urodził się Luis Bunuel, reżyser i scenarzysta filmowy, jeden z najwybitniejszych twórców w historii kina; autor filmów „Pies andaluzyjski”, „Złoty wiek”, „Piękność dnia”, „Dyskretny urok burżuazji”, „Tristana”, „Widmo wolności”, „Mroczny przedmiot pożądania”.

  • 1898
    / 119 LAT

    W Krakowie urodził się Karol Bunsch, pisarz, autor książek historycznych, publicysta, tłumacz, autor tzw. cyklu piastowskiego i trylogii o Aleksandrze Macedońskim.

  • Gen. Karol Świerczewski. Fot. PAP/CAF/B. Lambach

    1897
    / 120 LAT

    W Warszawie urodził się Karol Świerczewski, działacz komunistyczny, członek WKP(b). W latach `20 i `30 zajmował eksponowane stanowiska w Armii Czerwonej. W 1936 r. pod pseudonimem "generał Walter" dowodził w Hiszpanii XIV Brygadą Międzynarodową. W czasie II wojny światowej dowódca 2. Armii Wojska Polskiego (1944-1945). Od 1946 r. wiceminister obrony narodowej, odpowiedzialny m.in. za represje wobec żołnierzy AK. 

  • 1890
    / 127 LAT

    W Przemyślu urodził się Kazimierz Opaliński, aktor, reżyser teatralny, znany m.in. z filmów „Dwie brygady”, „Człowiek na torze”, „Rękopis znaleziony w Saragossie”, „Klub profesora Tutki”, odtwórca roli Guślarza w inscenizacji „Dziadów” w reżyserii Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym.

  • 1887
    / 130 LAT

    W Rostowie na Donem urodził się Ksawery Tartakower, prawnik, szachista, arcymistrz, sześciokrotny reprezentant Polski na olimpiadach szachowych, zdobywca 5 medali, w tym złotego w roku 1930; od 1939 roku przebywał do emigracji.

  • 1876
    / 141 LAT

    W Mikluszowicach urodził się Jan Ptaśnik, historyk, mediewista, profesor uniwersytetów we Lwowie i Krakowie, wieloletni redaktor „Kwartalnika Historycznego”.

  • 1857
    / 160 LAT

    W Hamburgu urodził się Heinrich Hertz, niemiecki fizyk, odkrywca fal elektromagnetycznych.

  • 1848
    / 169 LAT

    W Paryżu wybuchła rewolucja lutowa; uważana jest za początek tzw. Wiosny Ludów, która ogarnęła wiele krajów w Europie.

  • 1846
    / 171 LAT

    Powstanie krakowskie: powstał Rząd Narodowy. W jego skład weszli Jan Tyssowski, Ludwik Gorzowski i Aleksander Grzegorzewski, nadzorujący pracę 5-osobowej Rady Ministrów.

  • 1814
    / 203 LATA

    W Przysusze urodził się Oskar Kolberg, etnograf, folklorysta, kompozytor, autor przełomowej dla polskiej etnografii pracy "Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzęd, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce". 

  • 1810
    / 207 LAT

    Według metryki chrztu, sporządzonej w kościele w Brochowie, w Żelazowej Woli koło Sochaczewa urodził się Fryderyk Chopin - największy polski kompozytor i jeden z najwybitniejszych artystów wszech czasów, którego koncerty, nokturny czy polonezy na trwałe weszły do kanonu światowej muzyki. Zdaniem Chopina i jego najbliższych dniem jego urodzin był 1 marca 1810 r.

  • 1806
    / 211 LAT

    W Krakowie urodził się Józef Kremer, filozof, historyk sztuki, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, współzałożyciel Akademii Umiejętności, żołnierz powstania listopadowego.

  • Arthur Schopenhauer. Źródło: Wikipedia Commons

    1788
    / 229 LAT

    W Gdańsku urodził się Arthur Schopenhauer, niemiecki filozof, autor dzieła „Świat jako wola i przedstawienie”.

  • 1730
    / 287 LAT

    W Castello we Włoszech urodził się Dominik Merlini, architekt włoskiego pochodzenia, działający w Polsce od połowy XVIII w. na dworze królewskim; prowadził m.in. budowę zespołu pałacowego w Łazienkach Królewskich oraz przebudowę Zamku Ujazdowskiego, zaprojektował pałace w Królikarni i Jabłonnie.

  • 1512
    / 505 LAT

    W Sewilli zmarł Amerigo Vespucci, włoski żeglarz, kupiec, kartograf. Opłynął m.in. wschodnie wybrzeże Ameryki Południowej. Poznane lądy Vespucci nazwał Nowym Światem. Od jego imienia wywodzi się nazwa kontynentu amerykańskiego.

  • Mikołaj IV. Źródło: Wikipedia Commons

    1288
    / 729 LAT

    Kardynał Girolamo Masei z Ascoli został wybrany papieżem, przyjął imię Mikołaja IV (1288-1292); był pierwszym papieżem z zakonu franciszkanów.

Rok 2017 - 150. rocznica urodzin Józefa Piłsudskiego

Społeczności dzieje.pl

Polecamy

  • wbh
  • Narodowy Instytut Audiowizualny
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL