65. rocznica śmierci Józefa Kurasia „Ognia”

Apel w obozie oddziału ochrony sztabu mjra „Ognia” (zaznaczony „×”). Gorce, lato 1946 r. Fot. AIPN.

65 lat temu w Nowym Targu zmarł Józef Kuraś „Ogień" – żołnierz Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej i dowódca oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa. W latach 1945-1947 dowodził zgrupowaniem „Błyskawica” walczącym z władzą komunistyczną.

„+Ogień+, sam ideowo związany z ruchem ludowym, często nawiązywał do haseł budowy Polski prawdziwie ludowej. Jednocześnie dążył do tego, aby jego podkomendni czuli się podziemnym wojskiem walczącym o niepodległość. Konsekwentnie określał swoje oddziały jako AK, podkreślał przywiązanie do wartości chrześcijańskich” – scharakteryzował poglądy Józefa Kurasia dr Maciej Korkuć („Zgrupowanie +Ognia+”).

Józef Kuraś („Ogień”, „Orzeł”) urodził się 23 października 1915 r. w Waksmundzie koło Nowego Targu w rodzinie przywiązującej dużą wagę do wartości patriotycznych.

W 1934 r. został członkiem Stronnictwa Ludowego. Dwa lata później rozpoczął służbę wojskową w 2. pułku strzelców podhalańskich w Sanoku. Następnie został przeniesiony do wileńskiej brygady Korpusu Ochrony Pogranicza. Od 1936 do 1938 r. służył pułku KOP „Głębokie” i batalionie KOP „Słobodka”.

Dr Maciej Korkuć: „+Ogień+, sam ideowo związany z ruchem ludowym, często nawiązywał do haseł budowy Polski prawdziwie ludowej. Jednocześnie dążył do tego, aby jego podkomendni czuli się podziemnym wojskiem walczącym o niepodległość. Konsekwentnie określał swoje oddziały jako AK, podkreślał przywiązanie do wartości chrześcijańskich”.

W czasie kampanii polskiej 1939 r. walczył w szeregach 1 pułku strzelców podhalańskich.

Od listopada 1939 r. zaangażowany w działalność konspiracyjną. W marcu 1940 r. został członkiem Związku Walki Zbrojnej. W tym samym roku został zatrzymany przez Niemców. Po ucieczce z aresztu wstąpił do Konfederacji Tatrzańskiej – organizacji niepodległościowej działającej na Podhalu. Dowodził w niej wypadową grupą dywersyjną.

W marcu 1942 r., po likwidacji Konfederacji przez Niemców, Kuraś wstąpił do oddziału AK „Wilk”.

W czerwcu 1943 r. w odwecie za egzekucję dokonaną przez oddział Kurasia na dwóch policjantach, będących agentami Gestapo, Niemcy zamordowali jego żonę, 2,5-letniego syna i ojca. Ciała zamordowanych i rodzinny dom Kurasia spalono. Wówczas to przyjął pseudonim "Ogień".

Na początku 1944 r., w wyniku konfliktu z dowódcą oddziału por. Krystynem Więckowskim „Zawiszą”, Kuraś wystąpił z AK. Po opuszczeniu szeregów oddziału „Wilk” Kuraś stanął na czele oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa, znanej powszechnie jako grupa „Ognia”. Pełniła ona funkcję oddziału egzekucyjnego Powiatowej Delegatury Rządu RP w Nowym Targu. Do zadań Kurasia należało wykonywanie wyroków na konfidentach zatwierdzanych przez konspiracyjne cywilne sądy wojskowe. Jesienią 1944 r. otrzymał stopień porucznika.

W styczniu 1945 r. grupa Kurasia aktywnie uczestniczyła w wypieraniu Niemców z Nowego Targu przez wojska sowieckie. Po zajęciu miasta Kuraś wszedł w struktury Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Trzy miesiące był komendantem Milicji Obywatelskiej w Nowym Targu i w Urzędzie Bezpieczeństwa w Zakopanem, realizując w ten sposób zalecenia Mikołajczykowskiego Stronnictwa Ludowego, dotyczące przejmowania władzy na wyzwolonych przez Sowietów terenach.

W kwietniu 1945 r., kiedy okazało się, że wizja ta jest nierealna, Kuraś powrócił w góry. Tam utworzył zgrupowanie partyzanckie "Błyskawica", na czele którego w latach 1945-1947 walczył przeciwko władzy komunistycznej na terenie Podhala i w innych częściach woj. krakowskiego.

„Zgrupowanie Kurasia zorganizowane było według wzorów wojskowych. +Ogień+ bezpośrednio dowodził oddziałem ochrony sztabu, który najczęściej kwaterował w obozach, ziemiankach i bacówkach położonych w Gorcach. W skład sztabu, oprócz dowódcy, wchodzili jego oficerowie i najbardziej zaufani współpracownicy” – pisał dr Korkuć („Zgrupowanie +Ognia+”).

21 lutego 1947 r. otoczony przez oddziały UB i KBW we wsi Ostrowsko pod Nowym Targiem, Kuraś próbował popełnić samobójstwo. Śmiertelnie ranny, zmarł następnego dnia w szpitalu w Nowym Targu. (PAP)

mjs/ wmk