Stalinizm

06.09.2017

Katowice: IPN poszukuje szczątków straconych w 1946 r. Żołnierzy Wyklętych z oddziału „Bartka”

Prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na cmentarzu w Katowicach przy ul. Panewnickiej. Fot. Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na cmentarzu w Katowicach przy ul. Panewnickiej. Fot. Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN.

Na cmentarzu w dzielnicy Ligota, gdzie m.in. znajduje się symboliczna mogiła i Pomnik Ofiar Stalinizmu w Katowicach, IPN rozpoczął poszukiwania szczątków Żołnierzy Wyklętych, straconych w grudniu 1946 r. w katowickim więzieniu na podstawie wyroków sądowych.

Chodzi m.in. o żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych oddziału „Bartka”, który był największym antykomunistycznym ugrupowaniem na Górnym Śląsku i w Beskidach, a także członków Konspiracyjnego Wojska Polskiego.

„Śledztwa w sprawie mordów sądowych popełnionych na osobach straconych w grudniu 1946 r. w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej były prowadzone przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach” – wyjaśniła w środę Monika Kobylańska z katowickiego IPN.

Od poniedziałku prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na cmentarzu przy ul. Panewnickiej prowadzą specjaliści z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN oraz Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach.

Przedstawiciele IPN podejrzewają, że na cmentarzu mogą znajdować się szczątki ośmiu straconych 71 lat temu osób. Wśród nich może być m.in. Jan Kwiczała, ps. Emil, który raz z Henrykiem Flame „Bartkiem” zakładał grupę Narodowych Sił Zbrojnych w Czechowicach. Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach skazał go na karę śmierci, a wyrok wykonano 31 grudnia 1946 r. Straceni zostali wówczas także inni członkowie grupy „Bartka”: Ernest Kozubek, ps. Grom, Władysław Guzdek, ps. Wilk, Józef Kołodziej, ps. Wichura, Józef Olszar, ps. Ojciec, i Bolesław Palarz, ps. Ogień. Ich szczątki mają znajdować się na katowickim cmentarzu.

Wśród poszukiwanych przez IPN żołnierzy antykomunistycznego podziemia jest również major Gerhard Szczurek, ps. Erg i Ryś; współorganizator i komendant Okręgu Śląskiego Konspiracyjnego Wojska Polskiego. W czerwcu 1945 r. wraz z ppłk. Pawłem Stopą „Dębem” i kpr. Stefanem Guertlerem „Stefanem” przystąpił on w Rudzie Śląskiej do tworzenia organizacji konspiracyjnej, skupiającej głównie byłych żołnierzy AK, a następnie do tworzenia struktur Okręgu Śląskiego Konspiracyjnego Wojska Polskiego, którego został komendantem. Siatka konspiracyjna w szczytowym okresie rozwoju liczyła kilkaset osób.

6 czerwca 1946 r. Szczurek został aresztowany; funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego namawiali go do ujawnienia Okręgu Śląskiego KWP i zdanie broni w zamian za zaniechanie represji. W efekcie okręg śląski został rozbity, ale wbrew ustaleniom większość żołnierzy została aresztowana i osądzona. Szczurek został oskarżony o kierowanie organizacją mającą na celu obalenie demokratycznego ustroju państwa - 17 października 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 28 grudnia 1946 r. w więzieniu przy ul. Mikołowskiej. Tego dnia stracono tam również Franciszka Skrobola, który w 1945 r. zaczął pracę w Milicji Obywatelskiej w Żorach. W trakcie służby oskarżono go o współpracę z podziemiem Armii Krajowej i skazano na śmierć. (PAP)

mab/ itm/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL