Polskie Stronnictwo Ludowe

26.04.2018
Jakub Bojko. Źródło: Wikimedia Commons Jakub Bojko. Źródło: Wikimedia Commons

Polskie Stronnictwo Ludowe utworzono w 1903 r. ale nie był to zupełnie nowy organizm. Wcześniej, już od 1895 r., funkcjonowało w Galicji Stronnictwo Ludowe – partia pozostająca pod wpływem Ligi Narodowej, a nawet związana z nią personalnie. 

Początkowo program PSL nie był przesadnie radykalny. Domagano się, raczej ogólnikowo, poszanowania praw chłopów i reformy systemu wyborczego, który zwiększyłby udział chłopów w sejmie. Tego ostatniego co prawda nie uzyskano, ale popularność SL na wsi spowodowała, że w wyborach 1895 r. mandaty do Sejmu Krajowego uzyskało dziewięciu posłów chłopskiego pochodzenia. Sukces wyborczy, a także nadciągająca ogólnoeuropejska fala rewolucyjna spowodowały aktywizację tych środowisk.

W 1898 r. rozpoczęły się protesty i strajki chłopskie, których apogeum przypadło właśnie na rok 1903, gdy formalnie powołano do życia Polskie Stronnictwo Ludowe. Tym razem domagano się m.in. zwiększenia płacy dla robotników folwarcznych i sprzedaży lub wydzierżawienia działek ziemi.

PSL sukcesywnie zdobywało popularność i zyskiwało na znaczeniu, w przededniu I wojny stając się siłą polityczną o realnym znaczeniu. Stopniowo słabły też związki ludowców z narodowcami, zbliżali się oni za to wyraźnie do PPS i wspierali program Józefa Piłsudskiego. W 1913 r. doszło w partii do podziału na PSL-Lewicę i PSL-„Piast”, ale pierwszy z tych odłamów nie odegrał poważniejszej roli.

Na czele „Piasta” stał początkowo Jakub Bojko i to pod jego przywództwem formacja weszła w skład Naczelnego Komitetu Narodowego – wspierając niepodległościowe działania Piłsudskiego i czyn legionowy, ale pod względem politycznym lokując się centrowo. Układ ten przetrwał też po odzyskaniu niepodległości. Przez kilka miesięcy pod przywództwem Jana Sedlaka, a od 1919 r. Wincentego Witosa, PSL „Piast” wyrosło na najsilniejszą polską partię polityczną, umiejętnie lawirując między lewicą a prawicą, odgrywał ogromną rolę w kolejnych rządach. Dość wspomnieć, że sam Witos, przed przewrotem majowym, był premierem trzykrotnie.

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL