26.11.2010 aktualizacja 12.08.2016

"Solidarność od wewnątrz" - konferencja IPN i PAN

Solidarność25.11.2010. Warszawa (PAP) - Powstanie "Solidarności" w 1980 r. było rewolucją i w ten sposób trzeba je oceniać. Opinię taką wyraził w czwartek dr Marcin Zaremba podczas konferencji "+Solidarność+ od wewnątrz 1980-1981". Dwudniowe spotkanie w Warszawie zorganizował IPN i PAN.

Zdaniem Zaremby, wielki ruch solidarnościowy, który doprowadził do zmiany sytuacji politycznej w Polsce i Europie powinien być traktowany jak każda inna rewolucja europejska. "To, co się stało w latach 1980-1981 nie było wynikiem spisku, jak to oceniał Edward Gierek. Nie było także rezultatem jakiejś konieczności historycznej. To była rewolucja" - przekonywał Zaremba.

Podkreślił, że ruch solidarnościowy, podobnie jak inne ruchy rewolucyjne brał swój początek w niezadowoleniu społecznym. Np. w przedrewolucyjnej Rosji niezadowolenie społeczne było wynikiem bardzo trudnych warunków życia spowodowanych przez I wojnę światową. Z kolei rewolucję francuską poprzedziła bardzo ciężka zima.

"Klimat okazał się również niesprzyjający dla ekipy Gierka" - przypomniał. Mieliśmy wówczas do czynienia z tzw. zimą stulecia, której rezultatem było załamanie gospodarcze, a w konsekwencji ogromny spadek zaufania społeczeństwa do władz. Według Zaremby, zaledwie niewiele ponad 20 proc. Polaków wyrażało poparcie dla rządzących. W opinii społecznej za tragiczne warunki życia, brak ogrzewania mieszkań, prądu, niefunkcjonującą komunikację, poważne trudności w zaopatrzeniu odpowiadała nieudolna władza. Taką ocenę rządzącym wystawiali także szeregowi członkowie PZPR.

Drugim ważnym czynnikiem, który umożliwił rewolucję, było - jak podkreślił Zaremba - wyzbycie się przez społeczeństwo strachu przed władzą. A to dokonało się w wyniku pielgrzymki Jana Pawła II do ojczyzny w 1979 r. "To był efekt papieża" - oznajmił historyk z PAN.

Zwrócił uwagę, że odwoływanie się do wartości religijnych solidarnościowej rewolucji wyróżniał ją spośród innych tego typu wydarzeń na świecie. "Wszystkie wielkie rewolucje miały charakter antyreligijny, a tylko polska i irańska nie" - powiedział Zaremba.

Teza o rewolucyjnym charakterze wydarzeń 1980 roku wywołała kontrowersje wśród uczestników spotkania. Np. prof. David Ost z Hobart and William Smith Colleges w USA zarzucał Zarembie, że pewne podobieństwa wydarzeń poprzedzających np. rewolucję francuską i powstanie "Solidarności" nie uprawniają do stwierdzenia, że miały one taki sam charakter.

Od tezy Zaremby zdystansował się również prof. Andrzej Paczkowski z Polskiej Akademii Nauk. Przyznał jednak, że atmosfera niezadowolenia obejmowała w 1980 roku całe społeczeństwo. Zwrócił uwagę, iż postulaty formułowane podczas pierwszych strajków, które wybuchły po ogłoszeniu podwyżki cen mięsa w lipcu 1980 r., nie zawierały żądań o charakterze politycznym. Protestujący domagali się głównie wstrzymania podwyżek cen i wzrostu płac. Dopiero w sierpniu pojawiły się postulaty polityczne dotyczące tworzenia wolnych związków zawodowych, wolności słowa i wyznania.

Dwudniową konferencję "+Solidarność+ od wnętrza 1980-1981" zorganizował Instytut Pamięci Narodowej oraz Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. Jak wyjaśnił prof. Andrzej Friszke z PAN uczestnikom spotkania chodzi o to, by spokojnie, bez politycznych emocji zobaczyć "Solidarność" taką, jaką ona była, "jaką widziała się od środka". Friszke podkreślił, iż mimo badań historycznych prowadzonych od wielu lat na temat "S" i przyczyn jej powstania, jest jeszcze wiele do zrobienia.

Konferencja kończy się w piątek wieczorem.

Wojciech Kamiński (PAP)

Na zdjęciu: Strajk ostrzegawczy pracowników Huty Warszawa. Warszawa, 1980.10.03. Fot. PAP/Wojciech Kryński.

wka/ ls/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL