Walka o niepodległość 1914-1918

25.05.2009 aktualizacja 04.11.2016

Stefan Krzywoszewski wspomina ogłoszenie aktu 5 listopada 1916 r. na Zamku Królewskim w Warszawie

Stefan Krzywoszewski. Fot. NAC Stefan Krzywoszewski. Fot. NAC

czyta: Ksawery Jasieński

„Niemiecka orkiestra wojskowa, niewidoczna w kącie sali, zagrała >>Boże coś Polskę<< i >>Jeszcze Polska nie zginęła<<. Nas Polaków ściskało za gardło dziwne uczucie. Byliśmy świadkami aktu wielkiej wagi, pierwszego etapu ku wolności. Zwracano nam część ojcowizny – jakże skromną! – a i to pod kuratelą, która mogła stać się niebezpieczniejsza od dotychczasowego jarzma. Wszystko razem – owa historyczna sala, tłum polskich notablów, krzyżackie butne postaci najeźdźców, ukochane pieśni narodowe, trąbione przez żołdaków niemieckich, czy to nie był koszmarny sen, krwawe szyderstwo z naszych marzeń o wolnej, zjednoczonej Polsce? […].

Nastała niesamowita cisza. Wtem z grup polskich wydarł się okrzyk >>Niech żyje Polska!<< . Ciżba poruszyła się, zafalowała, oczy błysnęły uniesieniem, okrzyk rósł, potężniał, rozpierał stare, grube mury. Niemcy ścisnęli się bezwiednie zaniepokojeni. W sali huczał niepowściągliwy entuzjazm. >>Niech żyje niepodległa Polska!<<. Gdy wreszcie okrzyki zaczęły się ściszać, ozwał się pojedynczy, wstydliwie nieśmiały głos >>niech żyje cesarz Wilhelm<<. Okrzyk ten powtórzyły zająkliwie dwa czy trzy inne głosy. Niemcy od razu zrozumieli, o co chodziło, ryknęli >>Hoch! Hoch!<<.  I znowu nastąpiła kłopotliwa cisza”.

Stefan Krzywoszewski „Długie życie. Wspomnienia”, t. I, Warszawa 1947

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL