Rok 1956

14.12.2017

W Białymstoku będzie tablica solidarności mieszkańców z Węgrami w 1956 roku

W Białymstoku odsłonięta zostanie tablica upamiętniająca solidarność mieszkańców z narodem węgierskim w 1956 roku. W mieście były wtedy akcje poparcia dążeń wolnościowych Węgrów, zbiórki krwi i pomocy materialnej.

Uroczystość zaplanowano na 19 grudnia, ufundowana przez węgierski rząd tablica zostanie odsłonięta na budynku Archiwum Państwowego przy Rynku Kościuszki w Białymstoku.

Napis po polsku i węgiersku głosi, że to dowód wdzięczności dla mieszkańców Białostocczyzny za solidarność, przyjaźń i wsparcie Węgrów w walce o wolność w 1956 roku.

Jej odsłonięcie poprzedzi konferencja historyczna w Podlaskim Urzędzie Wojewódzkim, będzie też tam można zobaczyć wystawę IPN "1956: Polska-Węgry. Historia i pamięć".

Jak mówił w czwartek na konferencji prasowej przewodniczący Regionu Podlaskiego NSZZ Solidarność Józef Mozolewski, w archiwalnych dokumentach i publikacjach prasowych są informacje świadczące o takim wsparciu Węgrów ze strony mieszkańców Białostocczyzny.

Jak mówił, inicjatywa dotycząca tablicy pamiątkowej pojawiła się na początku roku; padła też wtedy propozycja, by to związkowcy z Solidarności zajęli się organizacją uroczystości.

Dyrektor Archiwum Państwowego w Białymstoku dr Marek Kietliński zwracał uwagę, że nawet prasa partyjna z 1956 roku odnotowała akcje organizowane w tym mieście.

Przypominał o akcentach prowęgierskich w czasie wiecu zorganizowanego na dziedzińcu Pałacu Branickich, z którego część uczestników udała się potem w manifestacji, przez centrum miasta, do kościoła św. Rocha. Manifestanci nieśli, oprócz polskich, również flagi węgierskie. Jedna z nich została w kościele.

Kietliński mówił też o akcji pomocy, w tym o zbiórce krwi. "Białostoczanie okazali się ofiarni. Może miało na to wpływ też to, że pamiętali okupację sowiecką. Minęło przecież niewiele lat od tego, co działo się tutaj w okresie II wojny światowej" - mówił historyk.

Powiedział też, że 1 lub 2 listopada 1956 roku z lotniska na białostockich Krywlanach odleciał do Warszawy specjalny samolot sanitarny z krwią i osoczem, która stamtąd trafiła do Budapesztu. Były też zbiórki leków czy pieniędzy.

Dodał, że w zbiorach Muzeum Historycznego w Białymstoku jest zdjęcie prasowe, na którym widać przed budynkiem archiwum stolik i hasło "zbieramy na pomoc dla braci Węgrów".

Na uroczystość odsłonięcia tablicy placówka zamierza, razem z białostockim magistratem, wydać ulotkę informującą o wydarzeniach w mieście w związku z rewolucją węgierską w 1956 roku. "Chcemy, żeby białostoczanie wiedzieli, dlaczego przed archiwum i dlaczego ta tablica jest w Białymstoku" - mówił Kietliński.

Powstanie węgierskie, nazywane również rewolucją węgierską, wybuchło 23 października 1956 roku. Jego uczestnicy domagali się przywrócenia wolności słowa i innych swobód obywatelskich oraz pełnej niezależności od ZSRR. Podczas powstania rząd premiera Imre Nagya anulował system jednopartyjny i ogłosił wystąpienie Węgier z Układu Warszawskiego.

Rozpoczęta 4 listopada interwencja wojsk sowieckich w ciągu kilku tygodni krwawo stłumiła powstanie. Władzę na Węgrzech przejął wówczas marionetkowy rząd Janosa Kadara.

Represje wobec uczestników węgierskiego powstania trwały jeszcze długo po ostatecznym zdławieniu wolnościowego zrywu. W czasie walk zginęło ok. 2700 osób. Po upadku powstania ponad 200 tys. ludzi wyemigrowało; kilkaset osób stracono i tysiące uwięziono.

Podczas rewolucji oraz w następnych miesiącach Polacy przekazali na Węgry pomoc wartości blisko 2 mln dolarów (według obecnych cen około 17,5 mln dolarów). Oddali też ok. 800 litrów krwi.(PAP)

autor: Robert Fiłończuk

rof/ itm/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL