Daty

Kalendarz dat

1865

  • 19.1

    W Passy zmarł Pierre Joseph Proudhon, działacz polityczny, myśliciel społeczny, współtwórca anarchizmu.

  • 31.1

    Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął 13. poprawkę do Konstytucji znoszącą niewolnictwo.

  • 12.2

     Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Fot. PAP

    W Ludźmierzu na Podhalu urodził się Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poeta, prozaik, dramaturg, publicysta i krytyk sztuki, autor m.in. „Na skalnym Podhalu”, „Legendy Tatr”, „Zatracenia” i „Zawiszy Czarnego”.

  • 17.2

    Na stokach cytadeli warszawskiej straceni zostali Emanuel Szafarczyk, przywódca Straży Zbrojnej (tzw. sztyletników), organizator zamachów na Aleksandra Wielopolskiego oraz Aleksander Waszkowski, ostatni powstańczy komendant Warszawy.

  • 8.3

    W Warszawie urodził się Leo Belmont, założyciel Polskiego Towarzystwa Esperantystów, adwokat, obrońca polityczny, publicysta, krytyk literacki, poeta, autor powieści; zmarł w 1941 r. w warszawskim getcie.

  • 10.3

    W Okocimiu urodził się Julian Nowak, lekarz, bakteriolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rektor UJ w roku akademickim 1921/1922; premier RP w 1922 r.; senator w latach 1922-1927 z ramienia PSL „Piast”.

  • 12.3

    W Poznaniu zmarł Leon Przyłuski, arcybiskup gnieźnieński i poznański, prymas Polski w latach 1845-1865.

  • 17.3

    Gabriel Narutowicz. Fot.Wikipedia

    W Telszach na Żmudzi urodził się Gabriel Narutowicz, inżynier, minister robót publicznych i spraw zagranicznych w pierwszych rządach II RP; pierwszy prezydent Rzeczypospolitej, zamordowany przez nacjonalistę Eligiusza Niewiadomskiego w warszawskiej Zachęcie 16 grudnia 1922 r., kilka dni po objęciu urzędu.

  • 29.3

    Gen. Antoni Listowski. Źródło: NAC

    W Warszawie urodził się Antoni Listowski, generał WP, w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowodził m.in. 2. Armią i Frontem Ukraińskim.

  • 3.4

    Wojna secesyjna: Oddziały Unii pod dowództwem gen. Ulyssesa Granta zdobyły Richmond – stolicę Konfederacji.

  • 4.4

    Zdzisław Lubomirski. Źródło: NAC

    W Niżnym Nowogrodzie urodził się Zdzisław Lubomirski, ziemianin, działacz społeczno-polityczny, prezydent Warszawy (1916-1917), członek Rady Regencyjnej (1917-1918); w latach 1928-1938 senator II RP, w czasie okupacji niemieckiej aresztowany przez Niemców (1942), więziony na Pawiaku.

  • 9.4

    W Kruszewni koło Poznania urodził się Erich Ludendorff, niemiecki generał, w czasie I wojny światowej generalny kwatermistrz armii niemieckiej (1916-1918); w latach 20. związany z ruchem nazistowskim, uczestnik puczu monachijskiego w 1923 r.

  • 10.4

    W Karsach koło Pacanowa urodził się Władysław Leopold Jaworski, prawnik, prof. UJ, publicysta, polityk konserwatywny; jeden z liderów Stronnictwa Prawicy Narodowej; poseł do galicyjskiego Sejmu Krajowego (1901-1914) i austriackiej Rady Państwa (1911-1918); w latach 1914-1916 prezes Naczelnego Komitetu Narodowego.

  • 15.4

    Olga Boznańska - autoportret. Fot. PAP/J. Morek

    W Krakowie urodziła się Olga Boznańska, jedna z najbardziej cenionych polskich malarek, przedstawicielka impresjonizmu, wybitna artystka okresu Młodej Polski.

  • 17.4

    Portret Urszuli Ledóchowskiej podczas nabożeństwa beatyfikacyjnego na placu św. Piotra w Watykanie. Fot. PAP/R.Koszowski

    W Loosdorf w Austrii urodziła się Urszula Ledóchowska, założycielka Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego (urszulanek szarych); kanonizowana w 2003 r. przez papieża Jana Pawła II.

  • 21.4

    Abp Stanisław Gall. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Stanisław Gall, sufragan archidiecezji warszawskiej, pierwszy biskup polowy Wojska Polskiego (1919-1933).

  • 28.4

    W Romanówce niedaleko Brodów urodził się Piotr Bieńkowski, archeolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, organizator pierwszej w Polsce katedry archeologii klasycznej.

  • 29.4

    Ks. Stanisław Brzóska. Źródło: Wikimedia Commons

    Na Podlasiu władze carskie aresztowały księdza Stanisława Brzóskę, ostatniego dowódcę powstańczego.

  • 23.5

    Ks. Stanisław Brzóska. Fot. Wikipedia/MWP

    W Sokołowie Podlaskim w obecności około 10 tys. mieszkańców miasta i okolicznych wsi władze rosyjskie powiesiły powstańczego dowódcę księdza Stanisława Brzóskę (niektóre źródła podają datę 21 maja).

  • 25.5

    W Sokalu urodził się Władysław Bandurski, duchowny katolicki, biskup pomocniczy archidiecezji lwowskiej, działacz niepodległościowy, honorowy kapelan I Brygady Legionów Polskich, kapelan sił zbrojnych Litwy Środkowej.

  • 29.5

    W Warszawie urodził się Piotr Drzewiecki, inżynier, przemysłowiec, działacz społeczno-gospodarczy; w latach 1917-1921 prezydent Warszawy; założyciel i prezes Ligi Pracy (1933-1939); w 1942 r. aresztowany przez Niemców; zmarł w 1943 r. w berlińskim więzieniu Moabit.

  • 3.6

    W Londynie urodził się przyszły król Wielkiej Brytanii i Irlandii Jerzy V z dynastii Koburgów, panujący w latach 1910-1936

  • 6.6

    W Krakowie urodził się Wincenty Rapacki, śpiewak, aktor.

  • 10.6

    W Monachium odbyła się premiera opery „Tristan i Izolda” Ryszarda Wagnera.

  • 13.6

    W Dublinie urodził się William Butler Yeats, irlandzki poeta, prozaik, dramaturg, filozof; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1923 r.

  • 2.7

    W Londynie powstała Armia Zbawienia, chrześcijańska organizacja charytatywna.

  • 4.7

    W Anglii ukazała się powieść Lewisa Carolla „Alicja w krainie czarów”.

  • 10.7

    We Wrocławiu założono Ogród Zoologiczny.

  • 14.7

    Wyprawa kierowana przez brytyjskiego alpinistę Edwarda Whympera dokonała pierwszego wejścia na szczyt Matterhorn w Alpach. Podczas zejścia ze szczytu czterech członków wyprawy poniosło śmierć.

  • 29.8

    W Bad Kissingen w Bawarii zmarł Robert Remak, histolog, embriolog, neurolog; urodzony w Poznaniu w rodzinie żydowskiej; profesor fizjologii na uniwersytecie w Berlinie.

  • 3.9

    W Makówcu Dużym koło Mińska Mazowieckiego urodził się Konstanty Laszczka, rzeźbiarz, malarz, grafik, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

  • 4.9

    W Słupówce koło Kcyni urodziła się Maria Karłowska, zakonnica, założycielka Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej; beatyfikowana przez papieża Jana Pawła II w 1997 r.

  • 11.9

    Król pruski Wilhelm I Hohenzollern nadał prawa miejskie Katowicom.

  • 28.9

    Stanisław Moniuszko. Źródło: BN Polona

    W Operze Warszawskiej odbyła się prapremiera "Strasznego Dworu" Stanisława Moniuszki.

  • 17.10

    Gen. Lucjan Żeligowski. Fot. NAC

    W Oszmianie urodził się Lucjan Żeligowski, gen. WP; w czasie I wojny światowej dowódca dywizji w I Korpusie Polskim; podczas wojny polsko-bolszewickiej dowódca Frontu Litewsko-Białoruskiego, później Grupy Operacyjnej; w październiku 1920 r. na czele 1 DP Litewsko-Białoruskiej zajął Wilno i Wileńszczyznę, proklamując utworzenie Litwy Środkowej; Inspektor Armii w Warszawie (1921-1925); minister Spraw Wojskowych (1925-1926); poseł na Sejm (1935-1939); w czasie II wojny światowej członek Rady Narodowej RP w Londynie.

  • 10.11

    W Przedczu koło Kłodawy urodził się Władysław Umiński, pisarz, autor książek fantastycznonaukowych i podróżniczych, m.in. powieści „Na drugą planetę”.

  • 8.12

    W fińskiej miejscowości Hämeenlinna urodził się Johan Julius Christian Sibelius, kompozytor.

  • 10.12

    Na tron Królestwa Belgii wstąpił Leopold II Koburg.

  • 18.12

    W Stanach Zjednoczonych weszła w życie XIII poprawka do Konstytucji, dotycząca zniesienia niewolnictwa.

  • 30.12

    W Bombaju w Indiach urodził się Rudyard Kipling, angielski pisarz i poeta, autor „Księgi dżungli”, „Kima” i "Światła, które zgasło”.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL