Daty

Kalendarz dat

1895

  • 1.1

    W Waszyngtonie urodził się John Edgar Hoover, prawnik, w latach 1924-1972 dyrektor FBI – Federalnego Biura Śledczego.

  • 5.1

    W Warszawie zmarł Władysław Podkowiński, malarz, ilustrator, jeden z prekursorów impresjonizmu w polskiej sztuce.

  • 17.1

    W Poznaniu ukazał się pierwszy numer „Przewodnika Katolickiego”. Tygodnik ukazuje się do dziś (z przerwą w latach 1939-1956).

  • 31.1

    W Dobrocicach w pow. sandomierskim urodził się Stanisław Młodożeniec, poeta, prozaik, współtwórca polskiego futuryzmu.

  • 12.2

    W Dolinie koło Stanisławowa urodził się Stanisław Jaworski, aktor teatralny i filmowy, znany m.in. z ról filmach „Skarb”, „Niedaleko Warszawy”, „Wraki”.

  • 18.2

    W Briańsku w Rosji urodził się Aleksander Krzyżanowski, "Wilk", Komendant Okręgu Wileńskiego AK (1941-1944), dowódca oddziałów AK w operacji "Ostra Brama". Aresztowany przez NKWD, więziony w Związku Sowieckim do 1947 r. Po powrocie do Polski aresztowany przez UB i osadzony w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, gdzie zmarł w 1951 r. 

  • 17.3

    Andrzej Włast. Fot. NAC

    W Łodzi urodził się Andrzej Włast, satyryk, założyciel warszawskiego teatru rewiowego „Morskie Oko”, autor tekstów piosenek, m.in. takich przebojów jak „Tango Milonga” i „Jesienne róże”; po wybuchu wojny trafił do warszawskiego getta, napisał tu swoją ostatnią piosenkę „Warszawo ma”; zginął w getcie w 1941 lub 1942 r.

     

  • 20.3

    August Emil Fieldorf. Fot. CAW/WBH

    W Krakowie urodził się August Emil Fieldorf, oficer WP, organizator i szef Kedywu Komendy Głównej AK, jeden z najbardziej zasłużonych żołnierzy Armii Krajowej i polskiego podziemia niepodległościowego; skazany przez władze komunistyczne na karę śmierci, wyrok wykonano 24 lutego 1953 r.

  • 22.3

    W Paryżu odbył się pokaz filmu braci Lumiere „Wyjście robotników z fabryki Lumiere w Lyonie”.

  • 16.4

    Bp Czesław Kaczmarek. Fot. PAP/CAF

    W Lisewie Małym w pobliżu Sierpca urodził się Czesław Kaczmarek, katolicki duchowny, w latach 20. duszpasterz polski we Francji; biskup kielecki od 1938 do 1963 r.; w latach 1951-1956 więziony przez władze komunistyczne.

  • 20.4

    Jerzy Petersburski. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Jerzy Petersburski, kompozytor, autor muzyki do wielu popularnych w okresie międzywojennym piosenek, m.in. "Ta ostatnia niedziela" czy "Tango milonga".

  • 1.5

    W Petersburgu urodził się Nikołaj Jeżow, w latach 1936-1938 ludowy komisarz spraw wewnętrznych (NKWD); bezpośredni wykonawca rozkazów Stalina w okresie Wielkiego Terroru; odpowiedzialny m.in. za przeprowadzenie tzw. operacji polskiej (1937-1938), w czasie której w ZSRS zginęło około 140 tys. Polaków; rozstrzelany w 1940 r. w Moskwie, po tajnym procesie.

  • 2.5

    Wilm Hosenfeld. Źródło: Wikimedia Commons

    W Mackenzell w Hesji urodził się Wilm Hosenfeld, niemiecki oficer, który w czasie II wojny światowej pomagał Polakom i Żydom, dostarczając im m.in. fałszywe dokumenty; ukrywał kompozytora i pianistę Władysława Szpilmana; zmarł w 1952 r. w sowieckim łagrze; pośmiertnie uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

  • 6.5

    Rudolf Valentino w filmie "Krew na Piasku". Fot. PAP/Archiwum

    W Castellaneta we Włoszech urodził się Rudolf Valentino, legendarny gwiazdor niemego kina, wystąpił m.in. w filmach „Krew na piasku” i „Syn szejka”.

  • 7.5

    W Nowym Jorku wydano powieść Herberta George’a Wellsa „Wehikuł czasu”.

  • 11.5

    Jan Parandowski. Fot. PAP/H.Rosiak

    We Lwowie urodził się Jan Parandowski, prozaik, eseista, tłumacz, znawca kultury starożytnej Grecji i Rzymu.

  • 19.5

    Gen. Stanisław Kopański. Źródło: Wikimedia Commons

    W Petersburgu urodził się Stanisław Kopański, d-ca Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, walczącej w Tobruku; szef sztabu Naczelnego Wodza PSZ na Zachodzie (1943-1947).

  • 19.5

    W Dos Rios w walce z hiszpańskimi oddziałami  poległ Jose Marti, pisarz, dziennikarz, założyciel Kubańskiej Partii Rewolucyjnej, przywódca kubańskiego ruchu niepodległościowego, jeden z organizatorów antyhiszpańskiego powstania w 1895 r.

  • 21.5

    W Krynicy urodził się Nikifor, malarz prymitywista.

  • 25.5

    W Przemyślu urodził się Władysław Segda, pułkownik WP, szermierz, brązowy medalista olimpijski  z Amsterdamu (1928) i Los Angeles (1932).

  • 27.5

    W Nasutowie koło Lublina urodził się Karol Ziemski, „Wachnowski”, generał WP, oficer Komendy Głównej AK; w czasie powstania warszawskiego dowódca Grupy „Północ”, broniącej Starego Miasta.

  • 28.5

    Bronisław Pieracki. Fot. NAC

    W Gorlicach urodził się Bronisław Pieracki, oficer Legionów Polskich, członek POW, pułkownik WP; jeden z czołowych działaczy BBWR; zastępca szefa Sztabu Głównego WP (1928-1929); od 1929 r. wiceminister a od 1931 r. minister spraw wewnętrznych; zginął w 1934 r. w wyniku zamachu dokonanego przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów.

  • 1.6

    Tadeusz Bór-Komorowski. Fot. NAC

    W Chorborowie koło Brzeżan urodził się Tadeusz Bór-Komorowski, generał WP, Komendant Główny Armii Krajowej (1943-1944); wydał rozkaz rozpoczęcia w Warszawie 1 sierpnia 1944 r. powstania przeciwko Niemcom; 30 września 1944 r. mianowany przez prezydenta RP Władysława Raczkiewicza Naczelnym Wodzem; premier emigracyjnego rządu RP (1947-1949).

  • 6.6

    Na Krymie urodził się Bolesław Cybis, malarz, grafik, rzeźbiarz.

  • 16.6

    Antoni Chruściel. Źródło: Wikimedia Commons

    W Gniewczynie Łańcuckiej urodził się gen. Antoni Chruściel "Monter", komendant Okręgu Warszawa ZWZ-AK, bezpośredni dowódca oddziałów walczących w powstaniu warszawskim.

  • 21.6

    Cesarz Wilhelm II dokonał uroczystego otwarcia Kanału Kilońskiego.

  • 24.6

    Jack Dempsey. Źródło: NAC

    W Manassa w stanie Kolorado urodził się Jack Dempsey, amerykański bokser, mistrz świata wszechwag w latach 1919-1926.

  • 28.6

    W Zurychu urodził się Kazimierz Sikorski, kompozytor, teoretyk muzyki, pedagog.

  • 2.7

    W Warszawie urodził się Janusz Warnecki, aktor, reżyser filmowy i teatralny, profesor warszawskiej PWST; dyrektor Teatru Polskiego Radia (1956-1961); wspólnie z Mieczysławem Krawiczem wyreżyserował filmy „Księżna Łowicka” i „Każdemu wolno kochać”.

  • 24.7

    W Wimbledonie urodził się Robert Graves, angielski  pisarz, poeta; największą sławę przyniosły mu powieści: „Ja, Klaudiusz”, „Klaudiusz i Messalina”; autor opracowań „Mity greckie” i „Mity hebrajskie”.

  • 28.7

    Wincenty Witos. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Rzeszowie utworzono Stronnictwo Ludowe (od 1903 r. PSL), którego prezesem został Karol Lewakowski. Najwybitniejszymi działaczami partii byli m.in. Wincenty Witos, Maciej Rataj, Stanisław Mikołajczyk.

  • 5.8

    W Londynie zmarł Fryderyk Engels, niemiecki filozof społeczny, działacz rewolucyjny, współzałożyciel i jeden z przywódców I i II Międzynarodówki; współpracownik Karola Marksa, współtwórca marksizmu i „Manifestu komunistycznego”; autor prac „Położenie klasy robotniczej w Anglii” oraz „Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa”.

  • 29.8

    W Krakowie urodził się Jerzy Kirchmayer, oficer sztabu Armii "Pomorze", Komendy Głównej AK, współautor planu operacji "Burza"; gen. WP, skazany na dożywocie w jednym z najgłośniejszych procesów pokazowych stalinowskiej Polski - tzw. procesie generałów.

  • 16.9

    Franciszek Żwirko - 1929 r. Źródło: NAC

    W Święcianach na Litwie urodził się Franciszek Żwirko, pilot; wspólnie ze Stanisławem Wigurą zwyciężył w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 r.; 11 września 1932 r. obaj zginęli w katastrofie samolotu RWD-6 pod Cierlickiem Górnym koło Cieszyna.

  • 17.9

    W Krakowie zmarł arcybiskup metropolita warszawski Zygmunt Szczęsny Feliński; po wybuchu Powstania Styczniowego protestował przeciwko carskim represjom; w konsekwencji skazany na 20-letnie zesłanie do Jarosławia nad Wołgą. Beatyfikowany w 2002 r.

  • 25.9

    W Gorlicach urodził się Marian Porwit - wykładowca szkół wojskowych, znakomity teoretyk i historyk wojskowości; autor takich prac jak "Obrona Warszawy", "Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku".

  • 26.9

    Juergen Stroop. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Detmold w Niemczech urodził się Juergen Stroop, działacz NSDAP, SS-Grupenfuehrer; po wybuchu II wojny światowej, jako dowódca SS i pułkownik policji, brał udział w mordowaniu polskiej i żydowskiej ludności w Wielkopolsce; w lutym 1943 r. objął stanowisko komendanta policji w dystrykcie Galicja, uczestnicząc w eksterminacji Żydów; w kwietniu 1943 r. skierowany został do Warszawy, odpowiedzialny za stłumienie powstania w warszawskim getcie; we wrześniu 1943 r. przeniesiony do Aten, gdzie objął stanowisko szefa SS i policji; po wojnie aresztowany i skazany w 1951 r. na karę śmierci; stracony w więzieniu na warszawskim Mokotowie.

  • 30.9

    W Kiszyniowie urodził się Lewis Milestone, reżyser, scenarzysta, autor filmów "Awantura arabska" - Oscar za reżyserię (1929) oraz "Na Zachodzie bez zmian" - Oscary za reżyserię i w kategorii najlepszy film (1930).

  • 30.9

    We wsi Nowa Golczycha (obwód iwanowski) urodził się Aleksander Wasilewski, marszałek sowiecki, szef Sztabu Generalnego Armii Czerwonej w latach 1942-1944 i 1946-1948; w 1945 r. dowódca wojsk sowieckich na Dalekim Wschodzie; minister obrony ZSRS (1949-1953).

  • 3.10

    W Konstantinowie urodził się Siergiej Jesienin, rosyjski poeta, autor poematów „Przemienienie”, „Sorokoust”, „Pugaczow”, „Spowiedź chuligana”; wierszy „Moskwa karczemna” i „Czarny człowiek”.

  • 4.10

    W Baku urodził się Richard Sorge, niemiecki komunista, agent wywiadu sowieckiego; w latach 30. "pod przykryciem" niemieckiego dziennikarza i członka NSDAP był szefem siatki wywiadowczej na terenie Japonii; zdobył m.in. informację o dacie niemieckiego ataku na ZSRS; aresztowany przez Japończyków w 1941 r.; powieszony w 1944 r. w Tokio.

  • 4.10

    W Piqua w stanie Kansas urodził się Buster Keaton, aktor, jeden z najbardziej znanych komików kina niemego, reżyser, scenarzysta; twórca m.in. filmu „Generał”, w którym zagrał główna rolę; w 1960 r. nagrodzony Oscarem.

  • 16.10

    W Fuessen w Bawarii urodził się Max Koegel, nazistowski zbrodniarz, SS-Obersturmbannfuehrer, komendant obozów koncentracyjnych: Ravensbrueck (1940-1942), Majdanek (1942) i Flossenbuerg (1943-1945); po wojnie aresztowany, w 1946 r. popełnił samobójstwo w więziennej celi.

  • 20.10

    We wsi Huta urodził się Franciszek Jóźwiak, działacz komunistyczny, w czasie II wojny światowej szef sztabu GL i AL; w latach 1944-1949 komendant główny MO; członek Biura Politycznego KC PZPR (1948-1956), wicepremier (1955-1956).

  • 30.10

    Maria Kuncewiczowa. Fot. NAC

    W Samarze w Rosji urodziła się Maria Kuncewiczowa, pisarka, eseistka, autorka powieści „Cudzoziemka”.

  • 15.11

    Antoni Słonimski. Fot. PAP

    W Warszawie urodził się Antoni Słonimski, poeta satyryk, felietonista, krytyk literacki.

  • 25.11

    W Hroznatinie na Morawach urodził się Ludvik Svoboda, czechosłowacki generał, polityk; w czasie I wojny światowej oficer Korpusu Czechosłowackiego; w okresie międzywojennym w armii czechosłowackiej; we wrześniu 1939 r. zastępca dowódcy Legionu Czesko-Słowackiego walczącego u boku Polski; od 1942 r. dowódca czechosłowackich sił zbrojnych w ZSRS; minister obrony narodowej Czechosłowacji (1945-1950); w latach 1968-1975 prezydent Czechosłowacji i członek KC KPCz.

  • 26.11

    Witold Hulewicz. Źródło: NAC

    W Kościankach koło Wrześni urodził się Witold Hulewicz, poeta, prozaik, tłumacz; uczestnik powstania wielkopolskiego; w okresie międzywojennym pracownik i dyrektor Polskiego Radia w Wilnie, następnie kierownik działu literackiego w Polskim Radiu w Warszawie; w czasie niemieckiej okupacji redaktor podziemnego pisma „Polska żyje”; zamordowany przez Niemców w Palmirach w czerwcu 1941 r.

  • 3.12

    Tadeusz Olsza. Źródło: NAC

    W Warszawie urodził się Tadeusz Olsza, aktor, piosenkarz, tancerz; występował w kabaretach, teatrach rewiowych, m.in. w Qui Pro Quo, Morskim Oku i Cyruliku Warszawskim; zagrał w filmach "Uwiedziona" i "Jego wielka miłość".

  • 10.12

    W Dębnie urodził się Józef Janos, twórca ludowy, poeta i rzeźbiarz.

  • 14.12

    W Sandringham urodził się Jerzy VI, król Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, panujący w latach 1936-1952; ojciec królowej Elżbiety II.

  • 14.12

    W Saint-Denis urodził się Paul Eluard, francuski poeta, współtwórca surrealizmu; autor poematu „Wolność”.

  • 25.12

    Gen. Stefan Rowecki "Grot". Fot. PAP/CAF

    W Piotrkowie Trybunalskim urodził się gen. Stefan Rowecki "Grot", żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej; w kampanii 1939 r. d-ca Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej; komendant Główny ZWZ-AK; aresztowany 30.06.1943 r. przez Niemców i umieszczony w KL Sachsenhausen; zamordowany po wybuchu Powstania Warszawskiego na rozkaz szefa SS Heinricha Himmlera.

  • 28.12

    Wilhelm Roentgen opublikował pierwszy artykuł opisujący działanie tzw. promieni X.

  • 28.12

    Bracia Lumiere: August (L) i Louis. Fot. NAC

    W paryskiej kawiarni Grand Café odbył się pierwszy komercyjny pokaz filmowy. Bracia Lumiere pokazali paryskiej publiczności cztery filmy: „Wyjście robotników z fabryki Lumiere w Lyonie”, „Śniadanie”, "Polewacz polany" oraz "Wjazd pociągu na stację w La Ciotat".

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL