Daty

Kalendarz dat

1900

  • 4.1

    W Krakowie urodził się Władysław Krasnowiecki, aktor, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Narodowego (1949-1951); rektor warszawskiej PWST, prezes ZASP (1965-1970); w czasie II wojny światowej członek Związku Patriotów Polskich, kierował teatrem Armii Polskiej w ZSRS.

  • 9.1

    W Rzymie powstał klub sportowy Lazio.

  • 14.1

    W Rzymie odbyła się premiera opery "Tosca" Giacoma Pucciniego.

  • 4.2

    W Warszawie urodził się Mieczysław Jurgielewicz, malarz, grafik.

  • 4.2

    W Warszawie został aresztowany i osadzony w X pawilonie Cytadeli Warszawskiej Feliks Dzierżyński.

  • 11.2

    W Marburgu urodził się Hans-Georg Gadamer, filozof, jeden z najwybitniejszych współczesnych myślicieli, współtwórca XX-wiecznej hermeneutyki filozoficznej.

  • 19.2

    W Piotrkowie Trybunalskim urodził się Konrad Guderski, inżynier; podporucznik WP; w czasie I wojny światowej członek Polskiej Organizacji Wojskowej; dowódca obrony Poczty Polskiej w Gdańsku - poległ 1 września 1939 r.

  • 22.2

    Józef Piłsudski na zdjęciu z 1899 r. Fot. PAP/Archiwum

    W Łodzi władze carskie aresztowały za działalność w PPS Józefa Piłsudskiego; Piłsudski osadzony został w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej.

  • 22.2

    W Calandzie w Hiszpanii urodził się Luis Bunuel, reżyser i scenarzysta filmowy, jeden z najwybitniejszych twórców w historii kina; autor filmów „Pies andaluzyjski”, „Złoty wiek”, „Piękność dnia”, „Dyskretny urok burżuazji”, „Tristana”, „Widmo wolności”, „Mroczny przedmiot pożądania”.

  • 26.2

    Halina Konopacka. Fot. NAC

    W Rawie Mazowieckiej urodziła się Halina Konopacka, lekkoatletka, zdobywczyni pierwszego złotego medalu olimpijskiego dla Polski. W 1928 r. Konopacka wygrała konkurs rzutu dyskiem podczas igrzysk w Amsterdamie. We wrześniu 1939 r. uczestniczyła w ewakuacji za granicę złota ze skarbca Banku Polskiego

     

     

  • 27.2

    Założono klub piłkarski Bayern Monachium.

  • 2.3

    W Dessau urodził się Kurt Weill, kompozytor, autor muzyki do „Opery za trzy grosze” Bertolta Brechta.

  • 4.3

    Prof. Jan Zachwatowicz. Fot. PAP/B. Miedza

    W Gatczynie koło Petersburga urodził się Jan Zachwatowicz, architekt, historyk sztuki, profesor Politechniki Warszawskiej; inicjator renowacji i odbudowy wielu zabytków polskich po 1945 r., m.in. Starego Miasta, katedry św. Jana i Zamku Królewskiego w Warszawie.

  • 6.3

    W Berlinie zmarł Carl Bechstein, niemiecki przedsiębiorca, założyciel słynnej fabryki produkującej fortepiany i pianina.

  • 6.3

    W Bad Cannstatt koło Stuttgartu zmarł Gottlieb Daimler, inżynier, konstruktor, jeden z pionierów motoryzacji; założyciel przedsiębiorstwa produkującego silniki spalinowe - Daimler-Motoren-Gesellschaft.

  • 18.3

    Założono klub piłkarski Ajax Amsterdam.

  • 19.3

    W Paryżu urodził się Frederic Joliot-Curie, francuski fizyk, wspólnie z żoną Irene Joliot-Curie odkryli m.in. zjawisko sztucznej promieniotwórczości, za co w 1935 r. otrzymali Nagrodę Nobla.

  • 23.3

    We Frankfurcie nad Menem urodził się Erich Fromm, filozof, psycholog, jeden z twórców psychoanalizy humanistycznej; autor książek "Ucieczka od wolności", "Niech się stanie człowiek", "Zdrowe społeczeństwo" i "Mieć czy być".

  • 24.3

    W Krakowie w Teatrze Miejskim odbyła się prapremiera „Snu srebrnego Salomei” Juliusza Słowackiego.

  • 5.4

    W Milwaukee urodził się Spencer Tracy, aktor, nagrodzony Oscarami za role w filmach „Bohaterowie morza” (1938) i „Miasto chłopców”.

  • 7.4

    Adolf Dymsza. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Warszawie urodził się Adolf Dymsza (właśc. Bagiński), aktor, reżyser, gwiazda polskiego kina i kabaretu; znany z filmów „Antek Policmajster”, „ABC miłości”, „Dodek na froncie”, „Paweł i Gaweł”, „Sportowiec mimo woli”, „Skarb”, „Nikodem Dyzma” i „Cafe pod Minogą”.

  • 11.4

    W Kassa (obecnie Koszyce) urodził się Sandor Marai, węgierski prozaik, eseista, poeta, dramatopisarz; autor pisanego przez blisko pół wieku "Dziennika".

  • 14.4

    W Paryżu została otwarta Wystawa Światowa.

  • 17.4

    Józef Piłsudski został przewieziony z więzienia w Łodzi i osadzony przez Rosjan w więzieniu na Cytadeli Warszawskiej (X Pawilon), gdzie rozpoczęto śledztwo w sprawie jego działalności niepodległościowej w PPS.

  • 27.4

    W Stryju urodził się Zygmunt Wojciechowski, historyk, prawnik, w latach 30. związany z Obozem Wielkiej Polski; w 1945 r. założyciel i dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu.

  • 29.4

    W Łodzi zmarł Izrael Poznański, przemysłowiec, właściciel warsztatów tkackich w Łodzi; nazywany ostatnim, po Ludwiku Geyerze i Karolu Scheiblerze, łódzkim "królem bawełny".

  • 1.5

    W Warszawie urodził się Aleksander Wat, właściwie Aleksander Chwat, poeta, prozaik, tłumacz; przedstawiciel polskiego futuryzmu; autor „Ja z jednej strony i Ja z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka”; wnikliwą diagnozą komunizmu jest jego „Mój wiek. Pamiętnik mówiony”; redaktor “Miesięcznika Literackiego”.

  • 8.5

    W Bronowie koło Łomży urodziła się Tola Mankiewiczówna, aktorka, piosenkarka; wystąpiła m.in. w filmach „Pani minister tańczy”, „Manewry miłosne” i „Co mój mąż robi w nocy”.

  • 14.5

    W Warszawie urodził się Alfred Lampe, działacz komunistyczny, członek KC KPP; współorganizator Związku Patriotów Polskich w Związku Sowieckim oraz 1 Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki.

  • 14.5

    W Paryżu rozpoczęły się II Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • 22.5

    William Lindley. Źródło: Wikimedia Commons

    W Londynie zmarł William Lindley, inżynier, projektant wodociągów warszawskich.

  • 23.5

    Hans Frank. Fot. NAC

    W Karlsruhe urodził się Hans Frank, prawnik, działacz nazistowski; w latach 1939-1945 generalny gubernator okupowanych przez Niemców ziem polskich; zbrodniarz wojenny, odpowiedzialny za eksterminacje ludności polskiej i żydowskiej; skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze na karę śmierci i powieszony.

  • 8.6

    W Krakowie na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika.

  • 10.6

    W Krakowie na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika.

  • 17.6

    W Halberstadt urodził się Martin Bormann, działacz NSDAP, generał SS, jeden z najbliższych współpracowników Adolfa Hitlera; od 1941 r. szef Kancelarii NSDAP; 2 maja 1945 r. w Berlinie popełnił samobójstwo; po wojnie przez wiele lat jego los był nieznany; w 1946 r. skazany zaocznie za zbrodnie wojenne na karę śmierci przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze.

  • 24.6

    W Bezwodnem koło Wołkowyska urodził się Rafał Lemkin, polski prawnik, pochodzenia żydowskiego, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie; twórca pojęcia "ludobójstwa"; jego prace z zakresu prawa karnego i międzynarodowego stały się m.in. podstawą aktu oskarżenia przeciwko nazistom w Procesie Norymberskim; opracował Konwencję w sprawie Zapobiegania i Karania Zbrodni Ludobójstwa, przyjętą w 1948 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ; wykładał prawo na Uniwersytecie Yale; autor książki „Rządy państw Osi w okupowanej Europie".

  • 28.6

    Leon Kruczkowski. Fot. PAP/CAF

    W Krakowie urodził się Leon Kruczkowski, prozaik, dramaturg, publicysta; członek Krajowej Rady Narodowej, KC PZPR i Rady Państwa; od 1947 r. poseł na Sejm; prezes Związku Literatów Polskich (1946-1956); autor powieści "Kordian i cham", "Pawie pióra" oraz dramatów „Niemcy” i „Pierwszy dzień wolności”.

  • 29.6

    W Lyonie urodził się Antoine de Saint-Exupery, pilot, pisarz, poeta, autor "Małego księcia", "Ziemi, planety ludzi" oraz "Nocnego lotu".

  • 19.7

    W Paryżu otwarto pierwszą linię metra.

  • 24.7

    W Warszawie urodził się Aleksander Żabczyński, aktor, uczestnik kampanii polskiej 1939 r., oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, ranny w bitwie pod Monte Cassino; gwiazda kina międzywojennego.

  • 5.8

    Leonard Buczkowski. Fot. PAP/CAF/M. Szyperko

    W Warszawie urodził się Leonard Buczkowski, reżyser m.in. "Zakazanych piosenek" - pierwszego powojennego polskiego filmu fabularnego, "Skarbu" oraz "Przygody na Mariensztacie", która była pierwszym polskim kolorowym filmem fabularnym.

  • 8.8

    Zmarł Emil Škoda, czeski inżynier, przemysłowiec.

  • 10.8

    W Bostonie odbył się pierwszy finał Pucharu Davisa, w którym USA pokonały Wielką Brytanię 3:0.

  • 12.8

    W Nowym Jorku zmarł Wilhelm Steinitz, szachista, pierwszy oficjalny mistrz świata w latach 1886-1894.

  • 25.8

    W Weimarze zmarł Friedrich Nietzsche, niemiecki filozof, filolog klasyczny; autor dzieł "Ludzkie, arcyludzkie", "Tako rzecze Zaratustra", "Poza dobrem i złem", "Wola mocy".

  • 21.10

    Henryk Szaro. Źródło: NAC

    W Warszawie urodził się Henryk Szaro, reżyser filmowy i teatralny; autor filmów „Przedwiośnie”, „Na Sybir”, „Rok 1914”, „Dzieje grzechu”, „Pan Twardowski”, „Ordynat Michorowski” i „Kłamstwo Krystyny”; zginął w warszawskim getcie rozstrzelany przez Niemców w sierpniu 1942 r.

  • 27.10

    Płk Franciszek Niepokólczycki. Fot. NAC

    W Żytomierzu urodził się Franciszek Niepokólczycki, pułkownik WP, w czasie II wojny światowej oficer ZWZ-AK; od 1943 r. zastępca komendanta Kierownictwa Dywersji KG AK; w latach 1945-1946 prezes Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

  • 28.10

    W Paryżu zakończyły się II Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • 8.11

    W Atlancie urodziła się Margaret Mitchell, pisarka, autorka powieści "Przeminęło z wiatrem".

  • 20.11

    W kościele Mariackim w Krakowie odbył się ślub poety Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny; uroczystości weselne urządzono w Bronowicach Małych, świadkiem młodej pary był Stanisław Wyspiański, który wydarzenie to utrwalił w dramacie "Wesele".

  • 21.11

    Emanuel Ringelblum. Fot. Wikimedia Commons

    W Buczaczu urodził się Emanuel Ringelblum, historyk, współtwórca Podziemnego Archiwum Warszawskiego Getta.

  • 30.11

    W Paryżu zmarł Oscar Wilde, poeta, prozaik, dramatopisarz; autor powieści "Portret Doriana Graya".

  • 10.12

    W Wilnie urodził się Henryk Niewodniczański, fizyk, członek PAN, twórca Instytutu Fizyki Jądrowej w Krakowie.

  • 15.12

    Gmach "Zachęty". Fot.PAP/CAF

    W Warszawie otwarto gmach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

  • 22.12

    Henryk Sienkiewicz otrzymał notarialny akt własności posiadłości w Oblęgorku, majątku, zakupionego ze składek społecznych z okazji rocznicy 25-lecia pracy literackiej pisarza.

  • 25.12

    We Lwowie urodził się Karol Schayer, architekt, autor projektu gmachu Muzeum Śląskiego w Katowicach, od 1946 roku mieszkał i pracował w Libanie.

  • 25.12

    W Warszawie urodził się Antoni Zygmund, matematyk, Uniwersytetu Stefana Batorego we Lwowie, od 1940 roku na emigracji w USA, pracownik Massachusetts Institute of Technology, członek PAN i Amerykańskiej Akademii Nauk.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL