Daty

Kalendarz dat

1908

  • 16.1

    W Warszawie urodził się Jan Koecher, aktor teatralny i filmowy.

  • 18.1

    Stanisław Stomma. Fot. PAP/C. Słomiński

    W Szacunach koło Kiejdan urodził się Stanisław Stomma, publicysta, działacz katolicki; redaktor naczelny miesięcznika "Znak" (1946-1953), członek redakcji "Tygodnika Powszechnego"; prezes krakowskiego Klubu Inteligencji Katolickiej (1958-1964); poseł na Sejm (1957-1976); jeden z inicjatorów polsko-niemieckiego pojednania; przewodniczący Prymasowskiej Rady Społecznej (1981-1985); uczestnik obrad Okrągłego Stołu; senator RP (1989-1991).

  • 24.1

    W Stanisławowie urodziła się Barbara Ludwiżanka, aktorka, związana z Teatrem Polskim w Warszawie oraz Teatrem Współczesnym; wystąpiła m.in. w filmach "Godzina pąsowej róży", "Sublokator", "Kłopotliwy gość", a także w serialach "Chłopi" oraz "Noce i dnie".

  • 1.2

    W Petersburgu urodził się Tadeusz Ptaszycki, architekt, urbanista, współautor planów odbudowy Wrocławia i budowy Nowej Huty, żołnierz kampanii wrześniowej.

  • 15.2

    Warszawska elektrownia Tramwajów Miejskich. Fot. PAP/P. Rybarczyk

    W Warszawie pomiędzy ulicami Przyokopową i Towarową uruchomiono elektrownię Tramwajów Miejskich; obecnie w jej budynku znajduje się Muzeum Powstania Warszawskiego.

  • 17.2

    W Bałdrzychowie (woj. łódzkie) urodził się Stefan Ignar, działacz ludowy, polityk, wicepremier i prezes ZSL w latach 1956-62.

  • 29.2

    W Paryżu urodził się Balthus (właśc. Balthasar Kłossowski de Rola), francuski malarz pochodzenia polskiego.

  • 5.3

    Teodor Parnicki. Fot. PAP/CAF

    W Berlinie-Charlottenburgu urodził się Teodor Parnicki, pisarz, autor powieści historycznych,  m.in. autor powieści historycznych, m.in. "Srebrnych Orłów", „Końca Zgody Narodów”, „Aecjusza, ostatniego Rzymianina” i "Tylko Beatrycze".

  • 7.3

    W Rzymie urodziła się Anna Magnani, aktorka.

  • 9.3

    Założono klub piłkarski Inter Mediolan

  • 11.3

    W Bordigherze we Włoszech zmarł Edmondo De Amicis, pisarz, autor powieści dla młodzieży "Serce".

  • 12.3

    W Warszawie zmarł Jan Ludwik Popławski, publicysta, współzałożyciel Ligi Narodowej i Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego.

  • 20.3

    Władze niemieckie wydały ustawę o przymusowym wywłaszczaniu Polaków decyzją Komisji Kolonizacyjnej. 

  • 26.3

    Na ulice Warszawy wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny – trasa przebiegała między placem Krasińskich a placem Unii Lubelskiej.

  • 26.3

    W Almuenster w Austrii urodził się Franz Stangl, komendant Centrum Nazistowskiego Programu Eutanazji na zamku Hartheim; komendant obozów zagłady w Sobiborze i Treblince, jeden z największych zbrodniarzy nazistowskich.

  • 30.3

    Witold Urbanowicz. Źródło: Wikimedia Commons

    W Olszance koło Suwałk urodził się Witold Urbanowicz, as polskiego lotnictwa; w czasie II wojny światowej dowódca Dywizjonu 303.

  • 8.4

    W Przemyślu urodził się Tadeusz Kondrat, aktor filmowy i teatralny, znany m.in. z ról w filmach „Celuloza”, „Kwiecień”, „Gdzie jest trzeci król?”, „Sanatorium pod Klepsydrą” oraz roli Belzebuba w telewizyjnej adaptacji „Igraszek z diabłem” Jana Drdy.

  • 10.4

    W Zawierciu urodził się Wiktor Weintraub, historyk literatury, dyplomata, pedagog, profesor Uniwersytetu Harvarda; od 1939 roku na emigracji, współpracownik paryskiej „Kultury” i londyńskich „Wiadomości”.

  • 16.4

    Wojciech Kołaczkowski. Fot. NAC. Źródło: Wikimedia Commons

    W Moszenkach na Lubelszczyźnie urodził się Wojciech Kołaczkowski, pułkownik Wojska Polskiego, pilot, w czasie II wojny światowej dowódca słynnego Dywizjonu 303.

  • 19.4

    W Warszawie urodziła się Irena Eichlerówna, aktorka.

  • 21.4

    W Dorpacie urodził się Jerzy Hryniewiecki, architekt, urbanista, jeden z projektantów Stadionu Dziesięciolecia w Warszawie.

  • 22.4

    Ppor. pilot Janina Lewandowska. Fot. IPN

    W Charkowie urodziła się Janina Lewandowska z domu Dowbor-Muśnicka, pilot szybowcowy i samolotowy, spadochroniarz; uczestniczka kampanii 1939 r., osadzona w sowieckim obozie w Ostaszkowie, następnie przewieziona do Kozielska, zamordowana przez NKWD w Katyniu w kwietniu 1940 r.; jedyna kobieta wśród ofiar zbrodni katyńskiej.

  • 28.4

    Oskar Schindler. Fot. Yad Vashem. Źródło: Wikimedia Commons

    W Svitavach na Morawach urodził się Oskar Schindler, niemiecki przemysłowiec; podczas II wojny światowej uratował przed zagładą ponad tysiąc pracujących u niego Żydów; po wojnie otrzymał tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata; jego grób znajduje się na górze Syjon w Jerozolimie.

  • 1.5

    W Warszawie urodziła się Krystyna Skarbek, Polka pracująca w czasie II wojny światowej dla brytyjskiego SOE - Special Operations Executive (Kierownictwa Operacji Specjalnych); jedna z najwybitniejszych agentek wywiadu w historii.

  • 6.5

    W Warszawie urodził się Jan Kreczmar, aktor, reżyser teatralny, wieloletni rektor PWST w Warszawie; wystąpił m.in. w filmach „Szyfry”, „Lalka”, Życie rodzinne”, „Piłat i inni”, „Jeszcze słychać śpiew i rżenie koni …” i „Za ścianą”.

  • 8.5

    Polscy studenci na Uniwersytecie w Petersburgu założyli Korporację Akademicką "Sarmatia".

  • 6.6

    W Wadowicach urodził się Mieczysław Kotlarczyk, aktor, reżyser, pedagog, krytyk literacki i teatralny, twórca Teatru Rapsodycznego.

  • 27.6

    We Lwowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego powstał Związek Walki Czynnej, który przygotowywał kadry kierownicze powstania zbrojnego w zaborze rosyjskim.

  • 27.6

    W Dyneburgu urodził się Władysław Raginis, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, w czasie kampanii 1939 r. bohaterski dowódca odcinka Wizna, na którym żołnierze Wojska Polskiego stawiali opór wielokrotnie silniejszym jednostkom niemieckim; kpt. Raginis poległ 10 września 1939 r. na Górze Strękowej koło Wizny.

  • 30.6

    Katastrofa tunguska: na obszar środkowej Syberii spadł olbrzymi meteoryt.

  • 2.7

    W Aleksandrowsku koło Ługańska urodził się Włodzimierz Sokorski, działacz komunistyczny, członek KPP, PPR i PZPR; w czasie II wojny światowej w 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki; w latach 1952-1956 minister kultury i sztuki, następnie przewodniczący Komitetu ds. Radia i Telewizji (1956-1972).

  • 12.7

    Eryk Lipiński. Fot PAP/H. Rosiak

    W Krakowie urodził się Eryk Lipiński, grafik, karykaturzysta, satyryk, współzałożyciel i redaktor tygodnika "Szpilki", organizator Muzeum Karykatury w Warszawie.

  • 15.7

    W Poznaniu urodził się Henryk Zygalski, matematyk, kryptolog, współautor złamania kodu niemieckiej maszyny szyfrującej "Enigma".

  • 25.7

    Bronisław Czech. Fot. NAC

    W Zakopanem urodził się Bronisław Czech, narciarz, taternik. Trzykrotny olimpijczyk, dwudziestokrotny mistrz Polski - w biegach narciarskich, skokach, biegu zjazdowym i slalomie alpejskim. Po aresztowaniu w 1940 r. przez Gestapo trafił do więzienia w Tarnowie, a następnie do KL Auschwitz, gdzie zmarł na udar serca w 1944 r.

  • 25.7

    We Lwowie urodził się Stanisław Kasznica, uczestnik kampanii polskiej, po 1939 r. członek m.in. tajnej Organizacji Polskiej i Narodowych Sił Zbrojnych (NSZ), od 1945 r. ostatni komendant główny NSZ. Po aresztowaniu przez komunistów w 1947 r. został poddany brutalnemu śledztwu, skazany na karę śmierci w pokazowym procesie i rozstrzelany 12 maja 1948 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie. Jego szczątki zidentyfikowano w lutym 2013 r. po ekshumacjach prowadzonych przez IPN na tzw. Łączce na warszawskich Powązkach.

  • 5.8

    Walery Antoni Wróblewski. Fot. Wikimedia Commons

    W Ouarville we Francji zmarł Walery Antoni Wróblewski, jeden z dowódców powstania styczniowego, związany z "czerwonymi"; działacz Zjednoczenia Emigracji Polskiej; generał Komuny Paryskiej; członek władz I Międzynarodówki; od 1895 r. w PPS.

  • 26.9

    Józef Piłsudski. Źródło: NAC

    W Bezdanach pod Wilnem Organizacja Bojowa PPS dowodzona przez Józefa Piłsudskiego przeprowadziła akcję na rosyjski wagon pocztowy, w wyniku której zdobyto ponad 200 tys. rubli.

  • 30.9

    W Krakowie zmarł Karol Estreicher, bibliotekarz, bibliograf, historyk literatury i teatru. 

  • 5.10

    Bułgaria ogłosiła deklarację niepodległości.

  • 9.10

     W Warszawie na stokach Cytadeli władze carskie dokonały egzekucji Józefa Mireckiego, ps. Montwiłł, członka Organizacji Bojowej PPS.

  • 22.10

    Premiera filmu „Antoś po raz pierwszy w Warszawie” w reżyserii Jerzego Meyera.

  • 31.10

    W Londynie zakończyły się IV Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • 24.11

    Aleksander Ford. Fot. PAP

    W Kijowie urodził się Aleksander Ford, reżyser, autor filmów „Krzyżacy”, „Ulica Graniczna”, „Pierwszy dzień wolności”, „Młodość Chopina” i „Ósmy dzień tygodnia”.

  • 28.11

    W Teatrze Miejskim w Krakowie odbyła się prapremiera „Nocy Listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego.

  • 28.11

    W Brukseli urodził się Claude Levi-Strauss, antropolog, filozof.

  • 2.12

    Intronizacja ostatniego cesarza Chin, którym został urodzony w 1906 r. Puyi z dynastii Qing. 

  • 11.12

    W Poznaniu urodził się Aleksander Janta-Połczyński, dziennikarz, poeta, tłumacz.

  • 11.12

    W Wiedniu urodził się Amon Goeth, nazistowski zbrodniarz, komendant obozu koncentracyjnego Płaszów; w 1946 r. skazany na śmierć przez Najwyższy Trybunał Narodowy i stracony w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich.

  • 14.12

    Eugeniusz Lokajski - spotkanie w MPW nt. albumu ze zdjęciami ppor. Lokajskiego z powstania warszawskiego. 2009 r. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Warszawie urodził się Eugeniusz Lokajski, lekkoatleta, w latach 30. należał do światowej czołówki oszczepników, olimpijczyk z Berlina (1936); ppor. Armii Krajowej ps. Brok; autor ponad 850 fotografii dokumentujących walkę i życie codzienne warszawskich powstańców; zginął 25 września 1944 r.

  • 31.12

    Szymon Wiesenthal. Fot. PAP/EPA

    W Buczaczu urodził się Szymon Wiesenthal, słynny tropiciel nazistów, założyciel Żydowskiego Centrum Dokumentacji Historycznej okresu Holokaustu; w czasie wojny więzień niemieckich obozów koncentracyjnych.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL