Daty

Kalendarz dat

1910

  • 1.1

    We Lwowie urodził się Marian Eile, dziennikarz, satyryk; twórca tygodnika "Przekrój" i jego redaktor naczelny (1945-1969).

  • 7.1

    We Lwowie urodził się Marian Eile, dziennikarz, grafik, redaktor, współpracownik „Wiadomości Literackich”, twórca i wieloletni redaktor naczelny krakowskiego tygodnika „Przekrój”.

  • 25.1

    W Płocku urodził się Stefan Themerson, pisarz, fotografik, filmowiec, artysta awangardowy, autor książek „Pan Tom buduje dom”, „Wykład profesora Mma”. „Euklides był osłem”, mąż Franciszki Themerson.

  • 26.1

    W Krakowie urodził się Marian Łańko, piłkarz, trener.

  • 14.2

    Krakowie urodził się Zbigniew Mitzner, publicysta dziennikarz, satyryk, założyciel tygodnika „Szpilki”.

  • 14.2

    W Płocku urodził się Henryk Borowski, aktor, pedagog; uczestnik powstania warszawskiego; najbardziej znany z roli komtura Zygfryda de Loewe w filmie „Krzyżacy” Aleksandra Forda.

  • 15.2

    Irena Sendler. Źródło: Wikimedia Commons

    W Otwocku urodziła się Irena Sendler, działaczka społeczna, w czasie niemieckiej okupacji szefowa wydziału dziecięcego Rady Pomocy Żydom "Żegota"; uratowała 2 500 dzieci żydowskich, wywożąc je z warszawskiego getta i ukrywając w polskich rodzinach, sierocińcach oraz klasztorach; odznaczona medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata.

  • 26.2

    W Siedlcach urodził się Aleksander Fogiel, aktor, reżyser, scenograf, dyrektor teatrów; zagrał m.in. w filmach "Baza ludzi umarłych", "Krzyż walecznych", "Krzyżacy", "Sami swoi", "Nie ma mocnych", "Kochaj albo rzuć".

  • 27.2

    W Warszawie urodziła się Zofia Hertz, wydawca, współzałożycielka Instytutu Literackiego i „Kultury”, współpracowniczka Jerzego Giedroycia.

  • 28.2

    W Berlinie urodził się Roman Maciejewski, kompozytor, autor m.in. monumentalnej „Missa pro defunctis”.

  • 3.3

    W Warszawie urodził się Leon Chajn, polityk, działacz komunistyczny, od 1944 roku członek władz naczelnych Stronnictwa Demokratycznego, poseł na Sejm PRL, autor prac poświęconych historii wolnomularstwa.

  • 3.3

    W Pyzdrach urodził się Stefan Otwinowski, dziennikarz, literat, autor powieści „Życie trwa cztery dni”, w latach 1947-76, prezes krakowskiego oddziału Związku Literatów Polskich.

  • 12.3

    Zygmunt Szendzielarz. Lata międzywojenne. Fot. CAW/WBH. Źródło: Wikimedia Commons

    W Stryju urodził się Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka", oficer WP, dowódca V Wileńskiej Brygady AK, a następnie oddziałów partyzanckich eksterytorialnego Wileńskiego Okręgu AK; w 1948 r. aresztowany przez UB, następnie skazany na karę śmierci; stracony 8 lutego 1951 r. w warszawskim więzieniu na Mokotowie; szczątki „Łupaszki” zidentyfikowano w 2013 r. w wyniku ekshumacji przeprowadzonych przez IPN na tzw. Łączce na Wojskowych Powązkach; pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika w 2016 r. został pochowany z wojskowym ceremoniałem na Wojskowych Powązkach.

  • 19.3

    W Krzeszowicach urodził się Kazimierz Wyka, historyk i krytyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  • 19.3

    W Tarnowie urodził się Józef Wolski, historyk starożytności, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek PAN, w 1939 roku aresztowany w czasie Sonderaktion Krakau, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych.

  • 21.3

    W Warklanach na Łotwie urodził się Bolesław Romanowski, komandor, dowódca walczących w II wojnie światowej polskich okrętów podwodnych "Jastrząb" i "Dzik".

  • 22.3

    W Woli Duchackiej pod Krakowem urodził się Stefan Janus, pilot, major WP i podpułkownik RAF, dowódca 315 dywizjonu myśliwskiego i 1 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego (dywizjony 303, 316, 317), więzień Stalagu Luft III w Żaganiu.

  • 23.3

    Akira Kurosawa. Fot. PAP/EPA

    W Tokio urodził się Akira Kurosawa, reżyser filmowy, scenarzysta; do jego najsłynniejszych filmów należą "Rashomon” - nagroda w Wenecji i Oscar w 1951 r., "Idiota", "Siedmiu samurajów", "Tron we krwi", "Rudobrody", "Dersu Uzała" - Oscar w 1975 r., "Sobowtór", "Ran", "Sierpniowa rapsodia", "Sny"; nagrodzony Oscarem za całokształt twórczości w 1989 r.

  • 21.4

    W Redding w stanie Connecticut zmarł Mark Twain, pisarz, satyryk; autor powieści „Przygody Tomka Sawyera”, „Przygody Hucka Finna”, „Książę i żebrak”, a także wspomnień „Życie na Missisipi”.

  • 23.4

    Członkowie Związku Strzeleckiego podczas ćwiczeń. Kraków, 1912 r. Fot. NAC

    We Lwowie władze austriackie zarejestrowały Związek Strzelecki, jako legalną organizację paramilitarną działającą w Galicji.

  • 29.4

    W Warszawie urodził się Jan Dobraczyński.

  • 4.5

    Jerzy Waldorff. Fot. PAP/P.Kopczyński

    W Warszawie urodził się Jerzy Waldorff, krytyk muzyczny, znawca sztuki, obrońca zabytków, twórca Komitetu Ochrony Starych Powązek.

  • 6.5

    W Londynie zmarł Edward VII, król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, cesarz Indii.

  • 18.5

    Eliza Orzeszkowa. Fot. PAP/W.Kryński

    W Grodnie zmarła Eliza Orzeszkowa, pisarka, publicystka, autorka powieści "Nad Niemnem", „Meir Ezofowicz”, „Marta”; jedna z pierwszych polskich kobiet, które publicznie zabierały głos w sprawie emancypacji.

  • 23.5

    Jan Wojciech Kiwerski. Fot. NAC

    W Krakowie urodził się Jan Wojciech Kiwerski „Oliwa”, ppłk WP, dowódca 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK.

  • 27.5

    W Baden-Baden zmarł Robert Koch, lekarz, jeden z twórców bakteriologii i nauki o chorobach zakaźnych; odkrył m.in. zarazek gruźlicy; w 1905 r. otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny.

  • 31.5

    Powstał Związek Południowej Afryki.

  • 10.6

    W Heidelbergu urodził się Piotr Zaremba, architekt, pierwszy polski prezydent Szczecina w latach 1945-1950.

  • 11.6

    W Saint-Andre-de-Cubzac urodził się Jacques-Yves Cousteau, oceanograf, wynalazca, autor wielu książek i filmów dokumentalnych na temat życia podwodnego.

  • 2.7

    W Tarnopolu urodził się Alfred Schütz, kompozytor, pianista, autor  melodii do pieśni „Czerwone Maki na Monte Cassino”.

  • 15.7

    W Krakowie podczas obchodów 500-lecia zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem odsłonięto ufundowany przez Ignacego Paderewskiego Pomnik Grunwaldzki. W czasie uroczystości odbyło się pierwsze publiczne wykonanie „Roty”, pieśni autorstwa Feliksa Nowowiejskiego i Marii Konopnickiej.

  • 22.7

    W Łodzi urodził się Bolesław Mrówczyński, pisarz, autor powieści historycznych i podróżniczych, m.in. cyklu „Bartochowie”, opisującego losy polskich emigrantów w Brazylii.

  • 6.8

    Na Małym Jaworowym Szczycie zginął wybitny przewodnik i ratownik tatrzański Klemens (Klimek) Bachleda; do tragedii doszło podczas akcji, która wyruszyła na pomoc młodemu taternikowi Stanisławowi Szulakiewiczowi.

  • 12.8

    Lena Żelichowska. Fot. NAC

    W Warszawie urodziła się Lena Żelichowska, aktorka, tancerka, śpiewaczka; wystąpiła w filmach „Czarna perła”, „Jego wielka miłość”, „O czym marzą kobiety”, „Sygnały” i „Żołnierz królowej Madagaskaru”.

  • 16.8

    W Warszawie zmarł Zygmunt Gloger, historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, krajoznawca; dzieło jego życia to "Encyklopedia staropolska ilustrowana".

  • 20.8

    W Poznaniu cesarz Wilhelm II Hohenzollern dokonał uroczystego otwarcia Zamku Cesarskiego.

  • 22.8

    W Seulu podpisany został traktat dotyczący aneksji Korei przez Japonię.

  • 27.8

    Matka Teresa z Kalkuty. Fot. PAP/EPA

    W Skopje w rodzinie albańskiej urodziła się Matka Teresa z Kalkuty (Agnes Gonxha Bojaxhiu), zakonnica, misjonarka; założycielka Zgromadzenia Misjonarek Miłości w Kalkucie; laureatka Pokojowej Nagrody Nobla w 1979 r.; beatyfikowana w 2003 r.; część źródeł podaje, że 27 sierpnia 1910 r. to data chrztu Matki Teresy.

  • 2.9

    W Paryżu zmarł Henri Rousseau, francuski malarz, samouku, jeden z najważniejszych przedstawicieli sztuki naiwnej.

  • 8.9

    W Warszawie urodził się Wojciech Wasiutyński, pisarz, publicysta, działacz narodowy; współtwórca deklaracji ideowej Obozu Narodowo-Radykalnego; jeden z liderów ONR-Falanga; po wybuchu wojny na emigracji - we Francji, a następnie w Wielkiej Brytanii; w latach 1947-1958 redaktor „Myśli Polskiej” – organu Stronnictwa Narodowego wydawanego w Londynie; od 1958 do 1973 r. zastępca kierownika sekcji polskiej Radia Wolna Europa w Nowym Jorku; założyciel Instytutu Romana Dmowskiego.

  • 8.9

    W Bregencji w Austrii urodził się Irmfried Eberl, nazistowski zbrodniarz, doktor medycyny, uczestnik realizowanej przez III Rzeszę akcji „T4” - likwidacji osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych; pierwszy komendant obozu zagłady w Treblince (1942); aresztowany przez władze alianckie w 1947 r.; przed rozpoczęciem procesu popełnił samobójstwo.

  • 3.10

    We Lwowie powołano tajną organizację Armia Polska, która powstała w miejsce Polskiego Związku Wojskowego; Armia Polska utworzona została z inicjatywy Organizacji Młodzieży Niepodległościowej "Zarzewie".

  • 7.10

    W Krakowie urodził się Juliusz Żuławski, poeta, pisarz, dwukrotny prezes polskiego PEN-Clubu, syn pisarza Jerzego Żuławskiego.

  • 8.10

    Maria Konopnicka. Źródło: Wikimedia Commons

    We Lwowie zmarła Maria Konopnicka, poetka, autorka nowel, publicystka i krytyk literacki; angażowała się w konspiracyjne i jawne akcje społeczne, współorganizowała międzynarodowy protest przeciwko pruskim represjom i prześladowaniu dzieci polskich we Wrześni; propagowała walkę o prawa kobiet, organizowała pomoc dla więźniów politycznych.

     

  • 30.10

     Henri Dunant. źródło: Wikimedia Commons

    W Heiden zmarł Henri Dunant, współtwórca Czerwonego Krzyża i Chrześcijańskiego Związku Młodzieży Męskiej (YMCA), laureat pierwszej Pokojowej Nagrody Nobla (1901).

  • 9.11

    W Poznaniu zmarł ksiądz Piotr Wawrzyniak, działacz społeczny i gospodarczy.

  • 14.11

    Jerzy Putrament. Fot. PAP/CAF/M. Sokołowski

    W Mińsku urodził się Jerzy Putrament, pisarz, działacz polityczny, członek KC PZPR; autor powieści „Bołdyn”.

  • 20.11

    Na stacji kolejowej Astapowo w guberni riazańskiej zmarł Lew Tołstoj, rosyjski prozaik, dramatopisarz, myśliciel; autor powieści „Wojna i pokój”, „Anna Karenina”, „Zmartwychwstanie”, a także „Opowiadań sewastopolskich”.

  • 19.12

    W Paryżu urodził się Jean Genet, pisarz, autor dramatów "Pokojówki", "Murzyni", "Ścisły nadzór" oraz powieści "Dziennik złodzieja" i "Matka Boska Kwietna".

  • 23.12

    W Wilnie urodził się Seweryn Butrym, aktor teatralny i filmowy.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL