Daty

Kalendarz dat

1916

  • 5.1

    W Czuchowie koło Rybnika urodził się Wilhelm Szewczyk, prozaik, publicysta, redaktor kilku śląskich pism, krytyk literacki, poeta, poseł na Sejm PRL.

  • 9.1

    Brytyjska armia pod Gallipoli. Fot. ze zbiorów brytyjskiego Imperial War Museums. Źródło: Wikimedia Commons

    I wojna światowa: Ostatnie oddziały alianckie zostały ewakuowane z półwyspu Gallipoli; rozpoczęta w kwietniu 1915 r. bitwa zakończyła się strategicznym zwycięstwem państw centralnych.

  • 12.1

    We Lwowie urodził się Artur Hutnikiewicz, historyk literatury.

  • 12.1

    Urodził się Pieter Willem Botha, polityk południowoafrykański, przywódca Partii Narodowej, premier RPA w latach 1978-84, prezydent w latach 1984-89.

  • 14.1

    Jan Świderski. Fot. PAP/J. Morek

    W Chmielińcu urodził się Jan Świderski, aktor teatralny i filmowy, reżyser, pedagog; grał m.in. w „Zakazanych piosenkach” Leonarda Buczkowskiego, „Popiołach” Andrzeja Wajdy, „Spirali” Krzysztofa Zanussiego.

  • 14.1

    Sztorm u wybrzeży Holandii wywołał wielką powódź. Śmierć poniosło 16 osób, wiele wsi zostało zniszczonych. Po tym wydarzeniu rząd Holandii podjął decyzje o budowie tamy Afsluitdijk.

  • 22.1

    Gen. Ludwik Krempa. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Sanoku urodził się Ludwik Krempa, pilot, uczestnik kampanii polskiej 1939 roku, lotnik 304. Dywizjonu Bombowego "Ziemi Śląskiej"; po zakończeniu wojny pozostał w Wielkiej Brytanii; pod koniec lat 80. powrócił do Polski i zamieszkał w Krakowie; odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, a w 2015 r. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

  • 5.2

    W Zurychu otwarto klub Cabaret Voltaire, który stał się centrum ruchu dadaistycznego. W odbywających się tam spektaklach i performansach artystycznych brali udział m.in. Tristan Tzara, Hans Arp, Max Ernst.

  • 11.2

    Seweryna Szmaglewska. Fot. PAP/CAF

    W Przygłowie koło Piotrkowa Trybunalskiego urodziła się Seweryna Szmaglewska, pisarka, więźniarka niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau, świadek na procesie norymberskim; autorka książki "Dymy nad Birkenau" i powieści dla młodzieży „Czarne stopy”.

  • 14.2

    W Zakopanem urodził się Wawrzyniec Żuławski, taternik, pisarz, muzykolog, ratownik górski, autor książek „Tragedie tatrzańskie”, „Niebieski krzyż”.

  • 21.2

    Francuscy żołnierze podczas bitwy pod Verdun. 1916 r. Źródło: Wikimedia Commons

    I wojna światowa: Początek bitwy pod Verdun; w trwających do końca grudnia walkach zginęło ponad 300 tys. żołnierzy francuskich i niemieckich, a 400 tys. zostało rannych; żadnej ze stron nie udało się przełamać frontu.

  • 28.2

    Zmarł Henry James, pisarz amerykański, autor „Bostończyków”, „Portretu damy”, „Daisy Miller”.

  • 1.3

    Krystyna Feldman. Fot. PAP/A. Ciereszko

    We Lwowie urodziła się Krystyna Feldman, aktorka, uznawana za mistrzynię drugiego planu; w tytułowej roli wystąpiła w filmie Krzysztofa Krauzego "Mój Nikifor", otrzymała za nią wiele prestiżowych nagród, m.in. na festiwalu w Gdyni i w Karlovych Varach.

  • 7.3

    W Tomsku urodził się Cezary Nowodworski, żołnierz kampanii wrześniowej, cichociemny, w czasie powstania warszawskiego dowódca batalionu Czata 49.

  • 7.3

    W Monachium powstało przedsiębiorstwo motoryzacyjne BMW.

  • 17.3

    Czesław Wołłejko. Fot. PAP/W.Rozmysłowicz

    W Wilnie urodził się Czesław Wołłejko, aktor, wykładowca warszawskiej PWST, wystąpił m.in. w filmach „Młodość Chopina”, „Szczęściarz Antoni”, „Smarkula”, a także w serialu „Lalka”.

  • 20.3

    Albert Einstein opublikował ogólną teorię względności.

  • 5.4

    W La Jolla (USA) urodził się Gregory Peck, amerykański aktor filmowy, znany m.in. z ról w filmach „Rzymskie wakacje”, „Moby Dick”, „Zabić drozda”, „Przylądek strachu”, „Urzeczona”, „Działa Navarony”.

  • 14.4

    W Krakowie urodził się Wojciech Żukrowski, prozaik, poeta, eseista; autor "Kamiennych tablic", "Skąpanych w ogniu", opowiadań wojennych "Z kraju milczenia", a także książek dla dzieci.

  • 18.4

    W Warszawie urodził się Witold Kula, historyk, badacz dziejów społeczno-gospodarczych Polski.

  • 20.4

    Wiera Gran. Fot. Wikimedia Commons

    Urodziła się Wiera Gran, aktorka kabaretowa i filmowa, piosenkarka; w czasie wojny występowała w warszawskim getcie w kawiarni "Sztuka".

  • 24.4

    W Dublinie wybuchło powstanie wielkanocne skierowane przeciwko rządom brytyjskim w Irlandii.

  • 2.5

    Wacław Kowalski. Fot. PAP/CAF/A. Hawałej

    W Gżatsku (obecnie Gagarin) w Rosji urodził się Wacław Kowalski, aktor, niezapomniany Pawlak z komedii "Sami swoi" i dozorca Popiołek z serialu "Dom".

  • 3.5

    W Warszawie ponad 200 tys. ludzi wzięło udział w manifestacji z okazji rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja.

  • 29.5

    Wacław Felczak. Źródło: Wikimedia Commons

    W Golbicach (pow. Łęczyca) urodził się Wacław Felczak, historyk, profesor UJ, znawca tematyki środkowoeuropejskiej; żołnierz AK, kurier i emisariusz rządu RP na uchodźstwie, po wojnie więziony przez władze komunistyczne.

  • 1.6

    W pobliżu Jutlandii doszło do największej w czasie Wielkiej Wojny bitwy morskiej pomiędzy flotą brytyjską i niemiecką; straty brytyjskie – około 6,8 tys. ofiar, trzy krążowniki liniowe i 11 innych okrętów; straty niemieckie – ponad 3 tys. ofiar, jeden krążownik liniowy i 10 innych okrętów; starcie było nierozstrzygnięte, flota brytyjska zachowała dominację na morzu.

  • 4.6

    Gen. Aleksiej Brusiłow. Źródło: Wikimedia Commons

    I wojna światowa: Ofensywa Brusiłowa - największa ofensywa armii Imperium Rosyjskiego przeprowadzona na froncie wschodnim. Trwała do 20 września 1916 r., a jej plan opracował gen. Aleksiej Brusiłow.

  • 23.6

    W Katowicach urodził się Ernest Wilimowski, piłkarz, zawodnik m.in. Ruchu Chorzów, z którym czterokrotnie zdobywał mistrzostwo Polski, dwukrotny król strzelców rozgrywek ligowych; wielokrotny reprezentant Polski, w czasie mistrzostw świata w 1938 r. w meczu z Brazylią strzelił 4 bramki. W 1939 r. przyjął obywatelstwo niemieckie, w następnych latach występował w reprezentacji Niemiec.

  • 24.6

    W Rogaczewie urodziła się Lidia Wysocka, aktorka, piosenkarka, reżyser, założycielka kabaretu literacko-artystycznego "Wagabunda".

  • 1.7

    Angielski film „Bitwa o Sommę”. 1916 r. Fot. NAC

    I wojna światowa: początek trwającej do listopada 1916 r. bitwy nad Sommą; straty brytyjskie - ponad 420 tys. ofiar; francuskie - ponad 200 tys. ofiar; niemieckie – co najmniej 465 tys. ofiar.

  • 2.7

    W Argentynie rozpoczął się pierwszy turniej Copa America o mistrzostwo Ameryki Południowej w piłce nożnej.

  • 4.7

    Brygadier Józef Piłsudski pod Kostiuchnówką. 1916 r. Fot. NAC

    Początek walk Legionów Polskich z wojskami rosyjskimi pod Kostiuchnówką.

  • 9.7

    W Krakowie urodził się Stanisław Pagaczewski - pisarz, głównie twórca utworów dla dzieci; autor trylogii poświęconej przygodom Baltazara Gąbki.

  • 13.7

    Józef Haller. Fot. NAC

    Płk Józef Haller mianowany został dowódcą II Brygady Legionów Polskich.

  • 17.7

    Aleksander Gieysztor. Fot. PAP/T. Zagoździński

    W Moskwie urodził się Aleksander Gieysztor, historyk, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1980-1991 dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie. Podczas II wojny światowej w BIP KG ZWZ-AK. W 1989 r. współprzewodniczący obrad Okrągłego Stołu.

  • 17.7

    Pierwszy turniej Copa America w piłce nożnej - wygrała reprezentacja Urugwaju.

  • 27.7

    Walki Brygady Strzelców Polskich, wchodzącej w skład wojsk rosyjskich, z wojskami niemieckimi nad Szczarą w rejonie Baranowicz.

  • 27.8

    I wojna światowa: Rumunia wypowiedziała wojnę Austro-Węgrom, następnego dnia wojnę Rumunii wypowiedziały Niemcy.

  • 12.9

    W Sankt Petersburgu zmarł Zygmunt Balicki, jeden z przywódców ruchu narodowo-demokratycznego, współtwórca Ligi Narodowej.

  • 15.9

    Brytyjski czołg Mark I w pobliżu Thiepval. 25.09.1916. Źródło: Wikimedia Commons/ Imperial War Museums

    Podczas bitwy nad Sommą po raz pierwszy w historii użyto czołgów; wspomagały one atak piechoty brytyjskiej.
     

  • 29.9

    Józef Piłsudski. Fot. NAC

    Austriackie władze wojskowe przyjęły dymisję Józefa Piłsudskiego z Legionów. Decyzją władz austriackich Legiony Polskie zostały przekształcone w Polski Korpus Posiłkowy.

  • 7.10

    Oficerowie 6 batalionu Legionów Polskich podczas pobytu w Baranowiczach. 08.11.1916. Fot. NAC

    Legiony Polskie po trwających ponad rok walkach na froncie wołyńskim nad Styrem i Stochodem, zostały przetransportowane do Baranowicz. Następnie rozlokowane zostały w Łomży, Różanach, Modlinie, Pułtusku i Dęblinie.

  • 11.10

    Antoni Heda "Szary". 1995 r. Fot. PAP/J. Mazur

    W Małomierzycach koło Iłży urodził się Antoni Heda, "Szary", dowódca oddziału partyzanckiego Armii Krajowej, który wsławił się rozbiciem więzienia Urzędu Bezpieczeństwa w Kielcach w sierpniu 1945 r.

  • 11.10

    We wsi Wrzawy pod Tarnobrzegiem urodził się Julian Kawalec, prozaik, publicysta, poeta.

  • 26.10

    Francois Mitterrand. Fot. PAP/S. Kraszewski

    We Francji urodził się Francois Mitterrand, jeden z najbardziej znanych francuskich polityków XX w., socjalista, minister sprawiedliwości, prezydent Francji w latach 1981-1995.

  • 27.10

    Kazimierz Brandys. Fot. PAP/CAF/E. Uchymiak

    W Łodzi urodził się Kazimierz Brandys, prozaik, eseista; autor m.in. "Matki Królów", "Jak być kochaną" i "Nierzeczywistości".

  • 5.11

    Gen. Stanisław Szeptycki i gen. Karl von Kuk przed katedrą w Lublinie po ogłoszeniu aktu 5 listopada 1916 r. Fot. CAW

    W Warszawie i w Lublinie generał-gubernatorzy ogłosili manifest cesarzy Austrii i Niemiec o utworzeniu Królestwa Polskiego, tzw. Akt 5 listopada.

  • 9.11

    W Lemieszówce koło Kamieńca Podolskiego urodził się Kazimierz Romanowicz, żołnierz II Korpusu Polskiego,jedna z czołowych postaci polskiej emigracji, twórca księgarni i wydawnictwa "Libella" w Paryżu.

  • 15.11

    Henryk Sienkiewicz. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Vevey w Szwajcarii zmarł Henryk Sienkiewicz, pisarz, laureat literackiej nagrody Nobla w 1905 r., autor m.in. "Trylogii", "Quo vadis" i" W pustyni i w puszczy".

  • 18.11

    Brytyjski czołg Mark I w pobliżu Thiepval. 25.09.1916. Fot. Imperial War Museums. Źródło: Wikimedia Commons

    I wojna światowa: zakończyła się trwająca od lipca bitwa nad Sommą; straty brytyjskie - ponad 420 tys. ofiar; francuskie - ponad 200 tys. ofiar; niemieckie – co najmniej 465 tys. ofiar.

  • 21.11

    Franciszek Józef I. Fot. NAC

    W Wiedniu zmarł Franciszek Józef I, cesarz Austrii i król Węgier, panujący od 1848 r.

  • 22.11

    W Kalifornii zmarł Jack London, pisarz, dziennikarz, autor takich książek jak „Biały kieł”, „Martin Eden”, „Maleńka pani wielkiego domu”.

  • 1.12

    Wkroczenie oddziałów legionowych do Warszawy. 1.12.1916 r. Fot. CAW

    Do Warszawy uroczyście wkroczyli żołnierze Legionów Polskich, których witali mieszkańcy miasta; był to pierwszy od powstania listopadowego przemarsz regularnych wojsk polskich przez stolicę Polski.

  • 5.12

    Hilary Koprowski. 2008 r. Fot. PAP/P. Kula

    W Warszawie urodził się Hilary Koprowski, biolog, wirusolog, profesor Thomas Jefferson University, twórca pierwszej w świecie szczepionki przeciwko wirusowi polio, który powoduje chorobę Heinego-Medina.

  • 6.12

    W Warszawie generał-gubernatorzy niemiecki i austriacki powołali Tymczasową Radę Stanu, której zadaniem miało być tworzenie administracyjnych podstaw przyszłego Królestwa Polskiego.

  • 9.12

    Banknot o nominale 500 marek polskich z 1919 r. Fot. PAP/T. Gzell

    Rozporządzenie niemieckiego gubernatora gen. Hansa von Beselera o utworzeniu na okupowanych terenach zaboru rosyjskiego Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej, emitującej marki polskie. W niepodległej Polsce marka pozostawała prawnym środkiem płatniczym do wprowadzenia złotego w 1924 r.

  • 12.12

    Powitanie komendanta Józefa Piłsudskiego w Warszawie. 12.12.1916. Źródło: CAW

    Do Warszawy przybył entuzjastycznie witany komendant Józef Piłsudski.

  • 16.12

    Edward Dziewoński. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Moskwie urodził się Edward Dziewoński, aktor, reżyser, założyciel literacko-satyrycznego kabaretu "Dudek"; jego najsłynniejszą rolą filmową był Dzidziuś w "Eroice" Andrzeja Munka.

  • 18.12

    Żołnierze francuscy w okopach pod Verdun. 1916. Źródło: Wikimedia Commons

    I wojna światowa: zakończyła się trwająca od ponad 9 miesięcy krwawa bitwa pod Verdun we Francji. W jej wyniku walczący ze sobą Niemcy i Francuzi stracili ogółem ponad 700 tys. zabitych żołnierzy.

  • 25.12

     Car Mikołaj II w specjalnym rozkazie do armii i floty zapowiedział utworzenie "wolnej Polski z wszystkich trzech jej rozdzielonych terytoriów".

  • 25.12

    Albert Chmielowski. Fot. Wikipedia

    W Krakowie zmarł Adam Chmielowski (Brat Albert), zakonnik, malarz, założyciel zgromadzeń zakonnych albertynów i albertynek oraz przytulisk dla bezdomnych; kanonizowany w 1989 r.

  • 28.12

    Prof. Gerard Labuda z tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. 1997 r. Fot. PAP/CAF/P. Wierzchowski

    W Nowej Hucie koło Kartuz urodził się Gerard Labuda, historyk, mediewista, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w latach 1962-65, prezes PAN i PAU.

  • 30.12

    Grigorij Rasputin. Źródło: Wikimedia Commons

    W Petersburgu zginął w zamachu Grigorij Rasputin, mistyk i "cudotwórca" z dworu cara Mikołaja II; wpływowy ulubieniec carycy.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL