Daty

Kalendarz dat

1921

  • 2.1

    W Warszawie zakończył się I walny Zjazd Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP).

  • 4.1

    W Siedlcach urodził się Witold Zalewski, pisarz, scenarzysta, autor m.in. powieści socrealistycznych „Traktory zdobędą wiosnę” (1950) i „Urodzaj”.

  • 5.1

    W Konolfingen (Szwajcaria) urodził się Friedrich Dürrenmatt, szwajcarski pisarz i dramaturg, tworzący w języku niemieckim.

  • 13.1

    Jerzy Pomianowski. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Łodzi urodził się Jerzy Pomianowski, prozaik, eseista, krytyk literacki i teatralny, współpracownik Jerzego Giedroycia, autor powieści "Koniec i początek" i sztuk teatralnych; wybitny znawca współczesnej Rosji i krajów Europy Wschodniej, tłumacz "Archipelagu GUŁag" Aleksandra Sołżenicyna i książek Izaaka Babla, Antona Czechowa, Lwa Tołstoja.

  • 15.1

    W Warszawie urodziła się Renata Kossobudzka, aktorka teatralna i filmowa.

  • 17.1

    We Lwowie urodził się Jan Gerhard, dziennikarz, pisarz, polityk, żołnierz francuskiego ruchu oporu i Ludowego Wojska Polskiego, uczestnik akcji „Wisła”, autor powieści „Łuny w Bieszczadach” (pierwowzoru scenariusza filmu „Ogniomistrz Kaleń”), redaktor tygodnika „Forum”. Zamordowany w sierpniu 1971 roku.

  • 21.1

    Premiera filmu „Brzdąc” w reżyserii Charliego Chaplina.

  • 22.1

    Krzysztof Kamil Baczyński. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Warszawie urodził się Krzysztof Kamil Baczyński, poeta, podharcmistrz Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej; poległ w czasie powstania warszawskiego walcząc w szeregach batalionu "Parasol"; do jego najbardziej znanych wierszy należą "Sur le pont d'Avignon", "Z głową na karabinie", "Mazowsze", "Elegia", "Poległym", "Bajka".

  • 23.1

    W Krakowie zmarł Władysław Żeleński, kompozytor, pianista, dyrygent i pedagog; założyciel i pierwszy dyrektor Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie.

  • 24.1

    Tadeusz Zawadzki ps. Zośka. Fot. Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Tadeusz Zawadzki "Zośka", harcmistrz, ppor. AK, bohater książki Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec"; poległ 20 sierpnia 1943 r. podczas ataku na strażnicę Grenzschutzu we wsi Sieczychy koło Wyszkowa.

  • 24.1

    W Toruniu urodził się Tony Halik, podróżnik, dziennikarz, pisarz, fotograf, operator filmowy.

  • 24.1

    W Szakach na Litwie urodził się Zygmunt Kęstowicz, aktor.

  • 4.2

    Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Fot. PAP/T. Gzell

    Sejm RP ustanowił Order Odrodzenia Polski (Order Polonia Restituta). 

  • 7.2

    W Dzianowie urodził się Stanisław Lenartowicz, reżyser, scenarzysta filmowy, autor m.in. filmów „Pigułki dla Aurelii”, „Giuseppe w Warszawie”, „To ja zabiłem”.

  • 8.2

    W Dmitrowie zmarł Piotr Kropotkin, rosyjski działacz rewolucyjny i anarchistyczny.

  • 19.2

    W Paryżu podpisano polsko-francuską umowę polityczną oraz ściśle tajną konwencję wojskową, która zobowiązywała oba kraje do współdziałania na wypadek napaści ze strony Niemiec.

  • 19.2

    Powstały województwa poleskie i wołyńskie.

  • 22.2

    W Krakowie urodził się Marek Rostworowski, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, wieloletni kustosz Muzeum Czartoryskich w Krakowie, minister kultury i sztuki. 

  • 2.3

    Kazimierz Górski. Fot. PAP/M.Belina-Brzozowski

    We Lwowie urodził się Kazimierz Górski, piłkarz, trener; w latach 1970-1976 selekcjoner reprezentacji Polski; prowadzona przez niego drużyna narodowa zajęła trzecie miejsce na mistrzostwach świata w RFN w 1974 r., zdobyła złoty medal olimpijski w Monachium (1972) oraz srebrny na igrzyskach w Montrealu (1976); w latach 1991-1995 prezes PZPN.

  • 3.3

    Podpisanie polsko-rumuńskiego układu sojuszniczego. 

  • 16.3

    Premiera niemego filmu „Cud nad Wisłą” w reżyserii Ryszarda Bolesławskiego.

  • 17.3

    Pierwsza strona Konstytucji marcowej. Fot. Wydział Muzealiów Biblioteki Sejmowej. Źródło: sejm.gov.pl

    Sejm Ustawodawczy uchwalił Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, tzw. konstytucję marcową

  • 18.3

    Podpisanie traktatu ryskiego. Ryga, 18.03.1921. Źródło: Wikimedia Commons

    W Rydze podpisano traktat pokojowy pomiędzy Polską a Rosją Sowiecką, który kończył wojnę polsko-bolszewicką i wyznaczał granice państwa polskiego na wschodzie.

  • 20.3

    Wojciech Korfanty. Źródło: NAC

    Na Górnym Śląsku odbył się plebiscyt; wzięło w nim udział około 1,2 miliona osób; za przynależnością tych ziem do Niemiec głosowało 706,8 tys. uczestników plebiscytu (59,6 proc.), a za przyłączeniem do Polski 479,4 tys. (40,4 proc.).

  • 28.3

    We Lwowie zmarł Agenor Gołuchowski jr., prawnik, polityk, dyplomata, ambasador Austro-Węgier w Rumunii, w latach 1895-1906 minister spraw zagranicznych Austro-Węgier.

  • 31.3

    Prof. Mieczysław Porębski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Gnieźnie urodził się Mieczysław Porębski, krytyk i historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, więzień niemieckich obozów Gross-Rosen i Sachsenhausen.

  • 9.4

    W Konstantynopolu urodził się Anatol Potemkowski, satyryk, współpracownik kabaretów „Szpak”, „Dudek” i „Radiokroniki Decybel”, więzień obozów koncentracyjnych Auschwitz i Mauthausen.

  • 11.4

    Ksiądz Wincenty Tymieniecki został powołany na pierwszego biskupa diecezji łódzkiej.

  • 15.4

    Sejm RP ratyfikował Traktat Ryski, kończący wojnę polsko-bolszewicką.

  • 25.4

    Halina Kwiatkowska. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Bochni urodziła się Halina Kwiatkowska, aktorka teatralna, telewizyjna i filmowa,  artystka krakowskich teatrów – Teatru Dramatycznego i Starego Teatru.

  • 26.4

    W Radomsku urodził się Zbigniew Dłubak, teoretyk sztuki, malarz i fotograf; więzień obozów Auschwitz i Mauthausen, gdzie organizował pokazy artystyczne.

  • 2.5

    Wojciech Korfanty. Fot. NAC

    W nocy z 2 na 3 maja na Górnym Śląsku wybuchło III Powstanie Śląskie. Na jego czele stanął Wojciech Korfanty.

  • 6.5

    Jan Bytnar "Rudy". Źródło: Wikimedia Commons

    W Kolbuszowej urodził się Jan Bytnar, "Rudy", harcmistrz Szarych Szeregów; podporucznik Armii Krajowej, dowódca plutonu Oddziału Specjalnego "Jerzy" Kierownictwa Dywersji KG AK; odznaczony Krzyżem Walecznych; aresztowany przez Niemców, torturowany w czasie śledztwa; odbity 26 marca 1943 r. podczas akcji pod Arsenałem; zmarł w wyniku obrażeń doznanych podczas przesłuchań przez Gestapo.

  • 10.5

    W Astrachaniu urodził się Wieńczysław Gliński, aktor, przez wiele lat związany z Teatrem Polskim w Warszawie oraz Teatrem Narodowym; wystąpił m.in. w filmach „Kanał”, „Kapelusz pana Anatola”, „Orzeł”, „Romans Teresy Hennert”; żołnierz Armii Krajowej, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych.

  • 14.5

    W Postawach koło Wilna urodził się Stanisław Jasiukiewicz, aktor, żołnierz Armii Krajowej; wystąpił m.in. w filmach „Wolne miasto”, „Lunatycy”, „Krzyżacy”, „Matka Joanna od Aniołów”, „Hrabina Cosel”, „W pustyni i w puszczy”, „Potop”, a także w serialu „Czterej pancerni i pies”.

  • 20.5

    W Łodzi urodził się Karl Dedecius, jeden z najwybitniejszych tłumaczy literatury polskiej na język niemiecki.

  • 21.5

    Urodził się Andriej Sacharow, radziecki fizyk jądrowy, współtwórca bomby wodorowej, dysydent, działacz na rzecz rozbrojenia, ograniczenia potencjałów nuklearnych i poszanowania praw człowieka, laureat pokojowej Nagrody Nobla.

  • 21.5

     Ukazał się pierwszy numer "Przeglądu Sportowego".

  • 21.5

     III powstanie śląskie - grupa powstańców uzbrojonych w karabiny i szable oraz pistolety Parabellum P-08. Fot. NAC

    III Powstanie Śląskie: początek zaciętych walk o Górę Św. Anny.

  • 28.5

    Rozpoczął się I Targ Poznański, impreza, która w następnych latach przerodziła się w targi o charakterze międzynarodowym.

  • 7.6

    Na wniosek Komisji Międzysojuszniczej przerwano walki III Powstania Śląskiego i ustalono linię demarkacyjną.

  • 17.6

    Powstała Biblioteka Polska PAN w Rzymie po przekazaniu przez Józefa Michałowskiego prywatnego księgozbioru Ośrodkowi Polskich Studiów Akademii Umiejętności.

  • 1.7

    Jerzy Stefan Stawiński. Fot.PAP/T.Gzell

    W Zakręcie koło Otwocka urodził się Jerzy Stefan Stawiński, scenarzysta, reżyser, prozaik, współtwórca polskiej szkoły filmowej; żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego; autor powieści "Młodego warszawiaka zapiski z urodzin".

  • 1.7

     W Łodzi urodziła się Michalina Wisłocka, ginekolog, cytolog i seksuolog. Autorka pierwszych polskich popularnonaukowych książek dotyczących seksuologii.

  • 20.7

    Urodził się Franciszek Walicki, dziennikarz muzyczny, uznawany za ojca polskiego big-beatu.

  • 5.8

    Roman Bratny. Fot. PAP/Z.Matuszewski

    W Krakowie urodził się Roman Bratny, prozaik, poeta, publicysta i scenarzysta filmowy.

  • 10.8

    Bohdan Tomaszewski. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Warszawie urodził się Bohdan Tomaszewski, dziennikarz sportowy, autor wielu książek, m.in. "Dziesięć moich olimpiad" i "Wimbledon"; uczestnik powstania warszawskiego

  • 14.8

    Julia Hartwig. Fot. PAP/A.Rybczyński

    W Lublinie urodziła się Julia Hartwig, poetka, eseistka, tłumaczka.

  • 14.8

    W Saratowie urodził się Jan Białostocki, historyk sztuki.

  • 15.8

    W Tarnawie Górze urodził się August Kowalczyk, aktor, reżyser; wystąpił m.in. w serialach "Chłopi", "Janosik", "Znak orła", "Polskie drogi", "Tajemnica Enigmy" i "Stawka większa niż życie"; w czasie wojny więzień KL Auschwitz, z którego uciekł, żołnierz AK; wieloletni wiceprezes Zarządu Głównego Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem.

  • 23.8

    W Kaliszu urodził się Jan Batory, reżyser, scenarzysta, autor filmów "Podhale w ogniu", "O dwóch takich, co ukradli księżyc", "Lekarstwo na miłość", "Con amore" i "Karino".

  • 23.8

     Franciszka Kozłowska. Fot. NAC

    W Płocku zmarła Maria Franciszka Kozłowska, założycielka mariawityzmu.

  • 31.8

    W Częstochowie urodził się Jerzy Michotek, aktor, piosenkarz, reżyser; wystąpił m.in. w filmie „Wyjście awaryjne” oraz w serialu „Dom”.

  • 12.9

    Stanisław Lem. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    We Lwowie urodził Stanisław Lem, klasyk literatury science fiction, filozof, futurolog i eseista. Jeden z najbardziej cenionych polskich pisarzy. Łączny nakład jego książek, tłumaczonych na 41 języków, przekroczył 27 mln egzemplarzy.

  • 25.9

    We Lwowie Stefan Fedak, należący do ukraińskiej konspiracyjnej organizacji bojowej, dokonał nieudanego zamachu na Józefa Piłsudskiego.

  • 30.9

    Pierwszy powszechny spis ludności przeprowadzony w II RP wykazał, że na jej terenie (bez części Górnego Śląska i Wileńszczyzny) żyje 25 mln 694 tys. osób, w tym prawie 17,8 mln osób narodowości polskiej, 3,9 mln ludności ukraińskiej i ponad 2 mln Żydów.

  • 3.10

    Gen. Józef Leśniewski. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł gen. Józef Leśniewski, dowódca 3 Dywizji Strzelców I Korpusu Polskiego w Rosji (1917-1918). W latach 1919-1920 minister spraw wojskowych i członek Rady Obrony Państwa.

  • 5.10

    W Londynie założono PEN Club - międzynarodowe stowarzyszenie pisarzy i poetów, które opowiada się za swobodną wymianą twórczości, przeciw antagonizmom narodowym, klasowym, rasowym oraz dyktaturom i cenzurze.

  • 9.10

    Tadeusz Różewicz. Fot.PAP/G.Michałowski

    W Radomsku urodził się Tadeusz Różewicz, jeden z najwybitniejszych polskich poetów XX wieku, dramaturg, eseista.

  • 12.10

    Budowa gmachu Sejmu Śląskiego i Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. 1926 r. Fot. NAC

    Rada Ligi Narodów podjęła decyzję o podziale Górnego Śląska.

  • 16.10

    Andrzej Munk. Fot. PAP/CAF/H. Grzęda

    W Krakowie urodził się Andrzej Munk, reżyser, scenarzysta, twórca filmów „Człowiek na torze”, "Eroica", "Zezowate szczęście", "Pasażerka"; część źródeł jako datę urodzin Andrzeja Munka podaje 16 października 1920 r.

  • 20.10

    Rada Ambasadorów zatwierdziła decyzję Rady Ligi Narodów o podziale Górnego Śląska między Polskę i Niemcy.

  • 25.10

    W Belwederze w Warszawie odbył się ślub Józefa Piłsudskiego z Aleksandrą Szczerbińską.

  • 30.10

    W Warszawie urodził się Wacław Bojarski, poeta, prozaik, publicysta i krytyk literacki.

  • 3.11

    W Warszawie zmarł Andrzej Niemojewski, pisarz, wolnomyśliciel, redaktor "Myśli Niepodległej".

  • 13.11

    W Krakowie ukazała się jednodniówka futurystów "Nuż w bżuchu".

  • 26.11

    W Wolnym Mieście Gdańsku powołana została Macierz Szkolna.

  • 26.11

    W Krakowie urodził się Andrzej Nadolski, historyk wojskowości, archeolog.

  • 27.11

    Założony został Klub Sportowy Warszawianka.

  • 29.11

    Zdzisław Stroiński. Fot. Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Zdzisław Stroiński, poeta, w czasie wojny związany z konspiracyjnym pismem "Sztuka i Naród", żołnierz Armii Krajowej; poległ w powstaniu warszawskim.

  • 11.12

    Na warszawskim Żoliborzu założona została pierwsza w Polsce spółdzielnia osiedlowa budownictwa wielorodzinnego - Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa 

  • 17.12

    Gabriela Zapolska. Fot. NAC

    We Lwowie zmarła Gabriela Zapolska, aktorka, powieściopisarka, dramatopisarka, felietonistka; autorka dramatu „Moralność Pani Dulskiej”.

  • 18.12

    Piłkarska reprezentacja Polski rozegrała w Budapeszcie swój pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy, przegrywając z Węgrami 0:1.

  • 21.12

    W Warszawie urodziła się Barbara Wojtowicz (później Wójtowicz-Natanson), fizyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, żołnierz Szarych Szeregów i Armii Krajowej, żona profesora Ludwika Natansona.

  • 23.12

    Helena Rakoczy. Fot. PAP/CAF

    W Krakowie urodziła się Helena Rakoczy, gimnastyczna, dwukrotna olimpijka, czterokrotna złota medalistka mistrzostw świata w Bazylei w 1950 roku.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL