Daty

Kalendarz dat

1924

  • 4.1

    W Warszawie urodził się Antoni Marianowicz, poeta, satyryk, scenarzysta.

  • 5.1

    W Drozdowie koło Łomży zmarł ksiądz Kazimierz Lutosławski, działacz harcerski, lekarz, ekonomista, pedagog, publicysta; współorganizator i członek władz Związku Ludowo-Narodowego; poseł na Sejm; bliski współpracownik Romana Dmowskiego.

  • 6.1

    W Krakowie urodziła się Olga Scherer, krytyczka literacka, teoretyczka i historyczka literatury.

  • 11.1

    Władysław Grabski. Fot. NAC

    Sejm uchwalił ustawę o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej, której autorem był premier i minister skarbu Władysław Grabski.

  • 12.1

    W Kołomyi urodził się Mieczysław Jagielski, polityk, minister PRL, przewodniczył delegacji rządowej na rozmowy z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym w sierpniu 1980 roku.

  • 12.1

    W Warszawie zmarł Wincenty Rapacki (ojciec), aktor i reżyser teatralny.

  • 17.1

    W Gnieźnie urodził się Włodzimierz Haupe, reżyser filmowy, autor m.in. filmów „Szczęściarz Antoni” (1960), „Głos ma prokurator” (1965) i „Doktor Judym” (1975).

  • 20.1

    Ukazało się "Rozporządzenie prezydenta Rzeczypospolitej w przedmiocie systemu monetarnego", w którym stwierdzano, że nową jednostką monetarną w Rzeczypospolitej Polskiej jest "złoty".

  • 21.1

    Włodzimierz Lenin. Fot. PAP/CAF

    W Gorkach pod Moskwą zmarł Lenin, właściwie Władimir Iljicz Uljanow, założyciel partii bolszewickiej, organizator i pierwszy przywódca totalitarnego państwa sowieckiego.

  • 28.1

    W Radomiu urodziła się Maria Fołtyn, śpiewaczka, reżyser operowy, popularyzatorka muzyki Stanisława Moniuszki.

  • 29.1

    W Chlewie (Wielkopolska) urodził się Jacek Nieżychowski, dziennikarz, aktor i dyrektor Operetki Śląskiej w Gliwicach, członek Silnej Grupy Pod Wezwaniem.

  • 3.2

    W Waszyngtonie zmarł Woodrow Thomas Wilson, w latach 1913-1921 prezydent Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Demokratycznej; w styczniu 1918 r. w orędziu do Kongresu, dotyczącym celów wojennych USA i warunków koniecznych do zawarcia trwałego pokoju na świecie, przedstawił postulat utworzenia niepodległego państwa polskiego.

  • 24.3

    Z inicjatywy Centralnego Wydziału Kobiecego PPS po raz pierwszy w Polsce zorganizowano obchody Dnia Kobiet. 

  • 24.3

     Rada Ligi Narodów przyznała Czechosłowacji Jaworzynę Spiską. 

  • 28.3

    W Przemyślu zmarł Józef Pelczar, biskup przemyski, kanonizowany w 2003 r.

  • 30.3

    W Zakopanem urodził się Józef Uznański, przewodnik tatrzański w czasie II wojny światowej kurier ZWZ-AK, po wojnie ratownik górski, jeden z pierwszych ratowników pracujących z psem specjalnie przeszkolonym do odnajdowania ofiar lawin.

  • 1.4

    W Badurkach urodził się Tadeusz Sumiński, ps. "Leszczyc", fotografik, żołnierz batalionu "Zośka", powstaniec warszawski.

  • 14.4

    Nowo wprowadzona waluta - złoty polski. Na zdjęciu banknot dwuzłotowy.Fot. Wikimedia Commons

    Reforma walutowa rządu Władysława Grabskiego: Prezydent RP wydał rozporządzenie o zmianie ustroju pieniężnego; ustalono w nim m.in. relację marki polskiej do nowej waluty - złotego: 1 800 000 marek polskich za 1 złotego.

  • 20.4

    Hrabia Władysław Zamoyski założył fundację "Zakłady Kórnickie".

  • 28.4

    Premier Władysław Grabski. Fot. NAC

    Bank Polski rozpoczął emisję  nowej waluty – złotego polskiego, który zrównano z frankiem szwajcarskim. Podjęta 90 lat temu przebudowa systemu walutowego była częścią reform premiera Władysława Grabskiego, ratujących Polskę przed katastrofą gospodarczą i polityczną.

  • 9.5

    Bułat Okudżawa. Fot. PAP/CAF/J. Bednarczyk

    W Moskwie urodził się Bułat Okudżawa, pisarz, poeta, piosenkarz, kompozytor.

  • 11.5

    Powstał Polski Związek Żeglarski.

  • 22.5

    Charles Aznavour. Fot. PAP/EPA

    W Paryżu urodził się Charles Aznavour, legendarny francuski piosenkarz pochodzenia ormiańskiego, kompozytor, aktor; wykonawca znanych na całym świecie przebojów: "Isabelle", "Les Comediens" czy "For me formidable”.

  • 3.6

    Franz Kafka. Źródło: Wikimedia Commons

    W Kierlingu pod Wiedniem zmarł Franz Kafka, niemieckojęzyczny pisarz, pochodzenia żydowskiego, autor powieści "Proces", "Zamek" i "Ameryka"oraz "Dzienników 1910-1923".

  • 4.6

    W Poznaniu urodziła się Xymena Zaniewska, scenograf, architekt, projektantka mody.

  • 12.6

    W Milton w stanie Massachusetts urodził się George H. W. Bush, polityk Partii Republikańskiej, wiceprezydent USA (1981-1989); prezydent w latach 1989-1993.

  • 16.6

    Adam Hanuszkiewicz. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Lwowie urodził się Adam Hanuszkiewicz, reżyser, aktor, współtwórca i pierwszy reżyser naczelny Teatru TV; dyrektor teatrów warszawskich: Powszechnego, Narodowego i Nowego.

  • 19.6

    Urodził się Wasil Bykau, pisarz, autor powieści o II wojnie światowej i stalinizmie.

  • 25.6

    W Filadelfii urodził się Sidney Lumet, reżyser filmowy, twórca m.in. „Dwunastu gniewnych ludzi”, „Pieskiego popołudnia”, „Sieci”, „Adwokata diabła”; w 2005 r. nagrodzony Oscarem za całokształt twórczości.

  • 28.6

    Rozporządzenie prezydenta RP o powołaniu przedsiębiorstwa Polskie Lasy Państwowe.

  • 29.6

    Gustaw Lutkiewicz. Fot. PAP/P. Rybarczyk

    W Kownie urodził się Gustaw Lutkiewicz, aktor, przez wiele lat związany z Teatrem Powszechnym w Warszawie, występował w Teatrze Telewizji, w słuchowiskach, m.in. w powieści radiowej "W Jezioranach"; wykonawca ballad Bułata Okudżawy; wystąpił w filmach „Gangsterzy i filantropi”, „Rękopis znaleziony w Saragossie”, "Ogniem i mieczem", „Pan Wołodyjowski”, „Lokis. Rękopis profesora Wittembacha”, a także w serialach „Stawka większa niż życie”, „Alternatywy 4” i „Złotopolscy”.

  • 30.6

    W Krakowie zmarł Franciszek Stefczyk, nauczyciel, założyciel pierwszej na ziemiach polskich wiejskiej spółdzielni oszczędnościowo-pożyczkowej.

  • 13.7

    Maria Koterbska. Fot. PAP/R. Janowski

    W Bielsku urodziła się Maria Koterbska, piosenkarka, wykonawczyni m.in. przebojów „Brzydula i rudzielec”, „Parasolki”, „Do grającej szafy grosik wrzuć”; odtwórczyni głównej roli w filmie „Irena do domu”.

  • 20.7

    W Paryżu została utworzona Międzynarodowa Federacja Szachowa (FIDE). W 1966 roku na pamiątkę tego wydarzenia ustanowiono Międzynarodowy Dzień Szachów.

  • 22.7

    W Mako na Węgrzech urodził się Geza Vermes, historyk, teolog; jeden z najwybitniejszych znawców czasów biblijnych oraz życia Jezusa Chrystusa.

  • 24.7

    W Kielcach urodziła się Krystyna Skuszanka, reżyserka teatralna, w latach 1983-1990 wraz z mężem Jerzym Krasowskim prowadziła Teatr Narodowy w Warszawie.

  • 25.7

    W Łodzi urodził się Dawid Sierakowiak, polski Żyd, autor pamiętnika z łódzkiego getta.

  • 26.7

    Stanisław Komornicki. Fot. PAP/P. Rybarczyk

    W Warszawie urodził się Stanisław Komornicki "Nałęcz", gen. WP, historyk wojskowości; w czasie II wojny światowej żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski, żołnierz 1 Armii Wojska Polskiego; zginął w katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 r.

  • 3.8

    Joseph Conrad. Fot. PAP/CAF/ARCH

    W Oswalds pod Canterbury w Anglii zmarł Joseph Conrad (Józef Teodor Konrad Korzeniowski), pisarz, autor "Jądra ciemności", "Lorda Jima", "Tajfunu" "Nostromo" i "Smugi cienia".

  • 4.8

    W nocy z 3 na 4 sierpnia sowieccy dywersanci napadli na Stołpce - miasteczko położone kilkanaście kilometrów od granicy polsko-sowieckiej; w wyniku napadu zginęło siedmiu policjantów oraz trzy inne osoby, dywersanci uwolnili m.in. grupę więźniów politycznych, w tym funkcjonariuszy KPP i KPZB.

  • 16.8

    W Radomsku urodził się Stanisław Różewicz, reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta, kierownik artystyczny Zespołu Filmowego "Tor" (1967-1968; 1972-1980); autor filmów „Wolne miasto”, „Świadectwo urodzenia”, „Piekło i Niebo”, „Westerplatte”, „Samotność we dwoje”, „Kobieta w kapeluszu”, „Pensja pani Latter” i „Anioł w szafie”.

  • 4.9

    Jerzy Ficowski. Fot. PAP/Z. Lenkiewicz

    W Warszawie urodził się Jerzy Ficowski, poeta, eseista, tłumacz, odkrywca talentu Papuszy, znawca kultury romskiej i żydowskiej, entuzjasta twórczości Brunona Schulza.

  • 5.9

    Prezydent Stanisław Wojciechowski przed frontem garnizonu lwowskiego podczas wizyty we Lwowie. Wrzesień 1924 r. Fot. NAC

    We Lwowie członkowie Ukraińskiej Organizacji Wojskowej dokonali nieudanego zamachu bombowego na prezydenta Stanisława Wojciechowskiego.

  • 12.9

    Korpus Ochrony Pogranicza. Fot. NAC

    Rozkaz Ministerstwa Spraw Wojskowych o utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza.

  • 13.9

    W Lyonie urodził się Maurice Jarre, kompozytor, autor muzyki filmowej, trzykrotnie nagrodzony Oscarem za muzykę do filmów: "Lawrence z Arabii", "Doktor Żywago" i "Podróż do Indii".

  • 16.9

    W Nowym Jorku urodziła się Lauren Bacall, aktorka, laureatka honorowego Oscara za całokształt twórczości (2010);  od 1944 r. żona Humphreya Bogarta, z którym przez 12 kolejnych lat tworzyli w życiu i na ekranie legendarną parę, grając wspólnie w filmach złotej ery Hollywood, takich jak "Wielki sen", "Koralowa wyspa", "Mroczne przejście".

  • 28.9

    W Fontana Liri urodził się Marcello Mastroianni, włoski aktor, jedna z gwiazd europejskiego kina, znany m.in. z ról w filmach "Słodkie życie" oraz "Osiem i pół" Federico Felliniego, a także "Nocy" Michelangelo Antonioniego.

  • 30.9

    W Nowym Orleanie urodził się Truman Capote, pisarz, autor "Harfy traw", "Śniadania u Tiffany'ego" i "Z zimną krwią".

  • 1.10

    W Plains w stanie Georgia urodził się Jimmy Carter, działacz Partii Demokratycznej; prezydent USA w latach 1977-1981; laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 r.

  • 3.10

    W Kórniku zmarł Władysław Zamoyski, działacz społeczny; inicjator budowy linii kolejowej z Chabówki do Zakopanego; uratował od całkowitego zniszczenia zdewastowane przez poprzednich właścicieli lasy tatrzańskie, ograniczając w nich wyręby i prowadząc zalesienia; zaangażowany w spór graniczny z Królestwem Węgier o Morskie Oko; wszystkie swoje dobra wielkopolskie oraz zakopiańskie przekazał na cele społeczne i narodowe.

  • 5.10

    W Warszawie urodził się Andrzej Wolski, ps. Jur, żołnierz Szarych Szeregów, dowódca plutonu „Felek” w batalionie „Zośka”, uczestnik powstania warszawskiego, więziony przez władze PRL.

  • 9.10

    W Toruniu urodziła się Regina Smendzianka, pianistka, pedagog.

  • 12.10

    W Saint-Cyr-sur-Loire zmarł Anatol France, pisarz, krytyk literacki; laureat literackiej Nagrody Nobla (1921).

  • 22.10

    W Warszawie zmarł Witold Jodko-Narkiewicz, działacz socjalistyczny, współzałożyciel i członek władz PPS; jeden z założycieli Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (1912).

  • 25.10

    Do Warszawy ze Szwajcarii specjalnym pociągiem sprowadzono szczątki Henryka Sienkiewicza, jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy; wydarzenie stało się wielką manifestacją patriotyczną.

  • 27.10

    W archikatedrze św. Jana w Warszawie odbyła się uroczystość złożenia szczątków Henryka Sienkiewicza, sprowadzonych z Vevey w Szwajcarii.

  • 29.10

    Zbigniew Herbert. Fot. PAP/CAF/C. Langda

    We Lwowie urodził się Zbigniew Herbert, jeden z najważniejszych polskich poetów XX w., twórca cyklu poetyckiego "Pan Cogito", autor esejów "Barbarzyńca w ogrodzie", "Martwa natura z wędzidłem" i "Labirynt nad morzem".

  • 11.11

    Andrzej Łapicki. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Rydze urodził się Andrzej Łapicki, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów, reżyser teatralny, wieloletni wykładowca warszawskiej PWST i jej rektor (1981-1987 i 1994-1996); prezes ZASP (1989-1996); dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie (1996-1998); wystąpił m.in. w filmach "Salto" i "Jak daleko stąd, jak blisko" Tadeusza Konwickiego oraz "Weselu" reżyserowanym przez Andrzeja Wajdę.

  • 13.11

    Portret Władysława Stanisława Reymonta, pędzla Jacka Malczewskiego. Fot. PAP/Reprodukcja

    Władysławowi Reymontowi przyznana została literacka Nagroda Nobla za powieść "Chłopi".

  • 23.11

    We Lwowie urodził się Aleksander Małachowski, publicysta, działacz polityczny; żołnierz AK, więzień w sowieckim obozie pracy (1944-1945); przewodniczący Klubu Krzywego Koła (1959-1962); od 1980 r. w NSZZ "Solidarność; internowany w stanie wojennym; w 1983 r. aresztowany za działalności w podziemnej Solidarności; poseł na Sejm (1989-1997; 2001-2004), wicemarszałek Sejmu (1993-1997); współzałożyciel Unii Pracy (1991), od 1996 r. jej honorowy przewodniczący; w latach 1998-2004 przewodniczący Zarządu Głównego PCK.

  • 29.11

    W Brukseli zmarł Giacomo Puccini, włoski kompozytor, autor oper "Cyganeria", "Tosca", Madame Butterfly", "Turandot".

  • 4.12

    Zdzisłąw Kozień. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Krakowie urodził się Zdzisław Kozień, aktor, znany m.in. z seriali: „07 zgłoś się” – rola porucznika Zubka oraz „Królowa Bona”, w którym zagrał króla Zygmunta I Starego.

  • 10.12

    Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury odebrał Władysław Reymont.

  • 12.12

    W Białej Krakowskiej urodziła się Mirosława Buczkówna, poeta i tłumaczka, żona poety Mieczysława Jastruna.

  • 20.12

    Przywódca NSDAP Adolf Hitler został przedterminowo zwolniony z więzienia w Landsbergu, gdzie odsiadywał wyrok pięciu lat więzienia za zorganizowanie w listopadzie 1923 r. puczu, którego celem miało być obalenie Republiki Weimarskiej.

  • 21.12

    W Krakowie urodził się Mieczysław Jahoda, operator filmowy i reżyser, autor zdjęć m.in. do „Krzyżaków” (1960), „Rękopisu znalezionego w Saragossie” (1964), „Szyfrów” (1966) i „Nie lubię poniedziałku” (1971).

  • 22.12

    W Poznaniu zmarł Józef Englich, prawnik, działacz gospodarczy, minister skarbu II Rzeczpospolitej w rządach Józefa Świeżyńskiego i Ignacego Jana Paderewskiego.

  • 29.12

    W Bogdanach w powiecie przasnyskim urodził się Jerzy Kłoczowski, historyk, profesor KUL, badacz dziejów Kościoła; w czasie II wojny światowej żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego.

  • 30.12

    W Polsce na mocy rozporządzenia prezydenta Stanisława Wojciechowskiego powstało przedsiębiorstwo Lasy Państwowe.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL