Daty

Kalendarz dat

1925

  • 1.1

    W Wolnym Mieście Gdańsk otwarty został Polski Urząd Pocztowy.

  • 5.1

    Przy placu Heweliusza w Gdańsku otwarto nowy budynek Poczty Polskiej, 1 września 1939 roku broniony bohatersko przez pracowników poczty.

  • 9.1

    We Lwowie urodził się Jerzy Wittlin, pisarz, satyryk, autor popularnej w latach 70. I 80. XX wieku serii „Vademecum”.

  • 10.1

    Gen. Florian Siwicki. Fot. PAP/A. Urbanek

    W Łucku na Wołyniu urodził się Florian Siwicki, działacz komunistyczny, generał LWP; w 1968 r. dowodził 2 Armią WP uczestniczącą w interwencji Układu Warszawskiego w Czechosłowacji; członek WRON (1981-1983), jeden z głównych autorów stanu wojennego; minister obrony narodowej (1983-1990), członek Biura Politycznego KC PZPR (1986-1990).

  • 15.1

    Jarema Stępowski. Fot. PAP/A. Urbanek

    W Warszawie urodził się Jarema Stępowski, aktor, piosenkarz.

  • 24.1

    Obrońcy Lwowa na warcie honorowej przed Grobem Nieznanego Żołnierza. 1929 r. Fot. NAC

    Na wniosek ministra spraw wojskowych gen. Władysława Sikorskiego Rada Ministrów podjęła decyzję o budowie w Warszawie Grobu Nieznanego Żołnierza.

  • 26.1

    W Shaker Heights w stanie Ohio urodził się Paul Newman, aktor, reżyser i producent filmowy; nagrodzony Oscarami za rolę w filmie „Kolor pieniędzy” (1987) oraz za całokształt twórczości (1986).

  • 28.1

    W Poznaniu urodził się Andrzej Stelmachowski, prawnik, doradca komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r., uczestnik obrad Okrągłego Stołu; marszałek senatu (1989-1991), minister edukacji narodowej (1991-1992); prezes Stowarzyszenia Wspólnota Polska w latach 1990-2008.

  • 31.1

    W „Kurjerze Warszawskim” ukazała się pierwsza polska krzyżówka.

  • 1.2

    W Warszawie ze stacji nadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego nadany został pierwszy próbny program radiowy w Polsce.

  • 4.2

    W Lublinie urodziła się Helena Kisiel, historyk, archiwistka, działaczka społeczna.

  • 10.2

    W Warszawie urodził się Symcha Rotem (właśc. Szymon Ratajzer), pseudonim „Kazik”, żołnierz Żydowskiej Organizacji Bojowej, uczestnik powstania w warszawskim getcie w 1943 roku i powstania warszawskiego w 1944 roku.

  • 10.2

    W Rzymie podpisany został konkordat pomiędzy Polską a Stolicą Apostolską. 

  • 15.2

    W Warszawie urodziła się Maria Homerska, aktorka znana m.in. z filmów „Czarne skrzydła”, „Wierna rzeka” i serialu „Noce i dnie”.

  • 19.2

    W Warszawie urodził się Bogusław Choiński, poeta, scenarzysta, autor tekstów popularnych piosenek, m.in. „Alabama”, „Jedziemy autostopem”, „W siną dal”.

  • 20.2

    W Kansas City w stanie Missouri urodził się Robert Altman, reżyser, scenarzysta, producent filmowy; w 2006 r. nagrodzony Oscarem za całokształt twórczości; autor filmów „MASH”, „Nashville”, "Pret-a-porter", „Gosford Park”.

  • 22.2

    W Warszawie założono Polski Związek Hokeja na Lodzie.

  • 3.3

    W Łucku urodził się Edward Krasiński, malarz awangardowy.

  • 3.3

    Prof. Klemens Szaniawski. Fot. PAP/G. Rogiński

    W Warszawie urodził się Klemens Szaniawski, filozof, logik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego; więzień niemieckich obozów Auschwitz i Mauthausen.

  • 15.3

    W Piotrowicach urodziła się Irena Laskowska, aktorka, znana m.in. z ról w filmach „Ostatni dzień lata”, „Krzyżacy”, „Salto”, „Pornografia”.

  • 20.3

    W Londynie zmarł George Curzon, polityk Partii Konserwatywnej, wicekról Indii (1899-1905); minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii w latach 1919-1924.

  • 21.3

    Peter Brook. Fot. PAP/Archiwum

    W Londynie urodził się Peter Brook, wybitny twórca teatralny, operowy i filmowy; zasłynął na świecie jako autor nowatorskich inscenizacji szekspirowskich w Royal Shakespeare Company.

  • 22.3

    W Łodzi odsłonięto Grób Nieznanego Żołnierza.

  • 22.3

    Wojciech Ziembiński. Fot. PAP/T. Walczak

    W Gniewie na Pomorzu urodził się Wojciech Ziembiński, działacz niepodległościowy, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników; od 1977 r. członek Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela;  w czasie stanu wojennego aresztowany; w 1983 r. założyciel Kongresu Solidarności Narodu, przekształconego w 1989 r. w Stronnictwo Wierności Rzeczypospolitej – KSN; inicjator i przewodniczący Rady Fundacji Poległym i Pomordowanym na Wschodzie.

  • 22.3

    W Zakopanem uroczyście otwarta została Wielka Krokiew, największa skocznia narciarska w Polsce.

  • 22.3

    W Krakowie urodziła się Marta Stebnicka, aktorka, piosenkarka, reżyserka, wykładowca krakowskiej PWST.

  • 22.3

    W Nervi we Włoszech zmarł Julian Marchlewski, współorganizator SDKPiL (1893)i Związku Spartakusa w Niemczech (1916). Od 1918 r. w Rosji sowieckiej, jeden z założycieli Międzynarodówki Komunistycznej, w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. przewodniczący Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski w Białymstoku. 

  • 22.3

    Halina Mikołajska. Fot. PAP/T. Michalak

    W Krakowie urodziła się Halina Mikołajska, aktorka teatralna i filmowa, pedagog, członek KSS KOR; znana m.in. z ról w filmach „Nikt nie woła”, „Drugi brzeg”, „Bilans kwartalny”; po 1976 represjonowana przez władze PRL, internowana w stanie wojennym.

  • 25.3

    W Kowlu urodził się Bogusław Lambach, operator filmowy, autor zdjęć do filmów „Sprawa pilota Maresza”, „O dwóch takich, co ukradli księżyc”, „Hrabina Cosel”, „W pustyni i w puszczy”.

  • 26.3

    W Montbrison urodził się Pierre Boulez, francuski kompozytor, dyrygent; przedstawiciel powojennej awangardy muzycznej; inicjator powołania w Paryżu w 1977 r. instytutu zajmującego się rozwojem i badaniem muzyki współczesnej - IRCAM.

  • 27.3

    Wymiana dokumentów ratyfikacyjnych. Źródło: NAC

    Po burzliwej debacie Sejm ratyfikował konkordat pomiędzy Polską a Stolicą Apostolską. Za jego przyjęciem głosowało 181 posłów, przeciw było 110. 

  • 29.3

    Funkcjonariusz Policji Państwowej Józef Muraszko zastrzelił Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza, oficerów WP, komunistów, skazanych na karę śmierci zamienioną na dożywotnie więzienie za wysadzenie prochowni na Cytadeli Warszawskiej, w wyniku czego śmierć poniosło 28 osób, a kilkadziesiąt zostało rannych; obaj skazani byli w drodze na granicę polsko-sowiecką, gdzie mieli zostać wymienieni na represjonowanych w ZSRS obywateli polskich.

  • 1.4

    W Krakowie urodził się Wojciech Jerzy Has, reżyser filmowy, scenarzysta; autor filmów "Pętla", "Pożegnania", "Rękopis znaleziony w Saragossie", "Jak być kochaną", "Lalka", "Sanatorium pod Klepsydrą".

  • 1.4

    W Wilnie urodziła się Józefa Hennelowa, publicystka, wieloletnia zastępczyni redaktora naczelnego "Tygodnika Powszechnego".

  • 3.4

    W Nicei zmarł Jan Reszke, śpiewak operowy, gwiazda Metropolitan Opera.

  • 5.4

    W Poznaniu urodził się Zbigniew Raszewski, historyk teatru, profesor Instytutu Sztuki PAN.

  • 8.4

    W Kończycach pod Krakowem urodził się Józef Nowak, aktor, wykonawca piosenek, wystąpił m.in. w filmach „Celuloza”, „Drugi brzeg”, „Westerplatte”, „Hasło Korn”, „Hydrozagadka”, „Wiosna panie sierżancie”, a także w serialu „Dom”.

  • 11.4

    Jan Styka. Fot. NAC

    W Rzymie zmarł Jan Styka, malarz, uczeń Jana Matejki, autor obrazów o tematyce batalistycznej i patriotycznej, m.in. - wspólnie z Wojciechem Kossakiem - "Panoramy Racławickiej".

  • 17.4

    Jan Romocki. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Jan Romocki, ps. Bonawentura, podharcmistrz, podporucznik Armii Krajowej; zginął w czasie powstania warszawskiego.

  • 15.5

    W Modlnicy koło Krakowa urodził się Tadeusz Bartosik, aktor, dyrektor i kierownik artystyczny Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie; wystąpił m.in. w filmach "Zezowate szczęście", "Historia współczesna", a także w serialach "Stawka większa niż życie" i "Doktor Murek".

  • 19.5

    W prowincji Kompong Thom urodził się Pol Pot, właściwie Saloth Sar, część źródeł jako datę jego urodzin podaje rok 1928; przywódca Czerwonych Khmerów, komunistyczny dyktator Kambodży, twórca totalitarnego reżimu, odpowiedzialny za śmierć milionów ludzi.

  • 19.5

    W Omaha w stanie Nebraska urodził się Malcolm X, przywódca radykalnego ruchu afroamerykańskiego w USA.

  • 3.6

    W Nowym Jorku urodził się Tony Curtis, aktor, znany z komedii "Pół żartem, pół serio" i "Wielki wyścig", a także filmów "Trapez", "Wikingowie", "Ucieczka w kajdankach" i "Dusiciel z Bostonu".

  • 3.6

    W Leńczach koło Lanckorony urodził się Bronisław Chromy, rzeźbiarz, medalier, malarz i rysownik.

  • 7.6

    Powstało Stronnictwo Chrześcijańsko-Narodowe.

  • 11.6

    W Newport News w stanie Wirginia urodził się William Styron, pisarz, autor powieści "Wybór Zofii" i "Wyznania Nata Turnera", za którą otrzymał nagrodę Pulitzera.

  • 17.6

    W Genewie podpisany został protokół o zakazie używania w czasie wojny gazów trujących i broni bakteriologicznej; wśród sygnatariuszy dokumentu był rząd polski.

  • 20.6

    W St. Louis urodziła się Doris Hart, tenisistka; zwyciężczyni 35 turniejów wielkoszlemowych w grze pojedynczej, podwójnej i mieszanej; indywidualnie wygrała dwa razy US Open (1954, 1955) i Rolland Garros (1950, 1952), tryumfowała również w Wimbledonie (1951) i Australian Open (1949).

  • 20.6

    W Kołomyi urodziła się Irena Dziedzic, dziennikarka, prezenterka telewizyjna.

  • 29.6

    W Neapolu urodził się Giorgio Napolitano, polityk, prawnik, prezydent Włoch w latach 2006-2015.

  • 1.7

    Początek tzw. wojny celnej pomiędzy Polską a Niemcami.

  • 1.7

    W Paryżu zmarł Erik Satie, francuski kompozytor i pianista modernistyczny, uważany za prekursora minimalizmu.

  • 2.7

    Patrice Lumumba. Fot. PAP/EPA

    W Onalua urodził się Patrice Lumumba, pierwszy premier niepodległej Republiki Konga (1960); w 1961 r. w wyniku wojskowego zamachu stanu uwięziony i zamordowany.

  • 6.7

    W Highland Park w stanie Michigan urodził się Bill Haley, muzyk, jeden z pionierów rock and rolla; w 1954 r. wraz z zespołem The Comets nagrał „Rock Around the Clock”, uznany za jeden z najbardziej popularnych utwórów w historii muzyki rockowej.

  • 10.7

    Edmund Niziurski. Fot. PAP/T.Gzell

    W Kielcach urodził się Edmund Niziurski, pisarz, scenarzysta, publicysta. Autor książek dla młodzieży, m.in. „Księga urwisów”, „Sposób na Alcybiadesa”, „Niewiarygodne przygody Marka Piegusa”.

  • 19.8

    W Miłosławiu koło Wrześni urodził się Piotr Pawłowski, aktor, związany m.in. ze Starym Teatrem w Krakowie i warszawskim Teatrem Ateneum; wystąpił w filmach „Zbrodniarz i panna”, „Faraon”, „Potop”, a także w serialach „Kolumbowie” i „Polskie drogi”.

  • 21.8

    Na stokach warszawskiej Cytadeli wykonany został wyrok śmierci na członkach komunistycznej bojówki terrorystycznej: Władysławie Hibnerze, Władysławie Kniewskim i Henryku Rutkowskim.

  • 23.8

    W Warszawie urodził się Włodzimierz Kotoński, kompozytor, pedagog, jeden z pierwszych twórców muzyki elektronicznej w Polsce.

  • 14.9

    Prof. Wiktor Zin. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Hrubieszowie urodził się Wiktor Zin, architekt, wieloletni wykładowca Politechniki Krakowskiej, rysownik, autor popularnego cyklu telewizyjnego "Piórkiem i węglem"; w latach 1977-1981 r. generalny konserwator zabytków.

  • 18.9

    Uchwała Rady Ligi Narodów o przekazaniu Polsce półwyspu Westerplatte na składnicę amunicyjną.

  • 2.10

    W Brwinowie koło Warszawy urodził się Hubert Drapella, reżyser, scenarzysta; autor filmów „Samochodzik i templariusze”, „Soból i panna” oraz serialu „Znak orła”.

  • 5.10

    W szwajcarskim Locarno rozpoczęła się międzynarodowa konferencja na której zapadły ustalenia dotyczące zachodniej granicy Niemiec.

  • 13.10

    Margaret Thatcher Fot.PAP/Piotr Teodor Walczak

    W Grantham w Anglii urodziła się Margaret Thatcher, brytyjska polityk konserwatywna, zwana "Żelazną Damą", najdłużej urzędujący premier Wielkiej Brytanii w XX w. (1979-1990).

  • 16.10

    W Locarno zakończyła się międzynarodowa konferencja z udziałem szefów dyplomacji Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch, Belgii i Niemiec.

  • 19.10

    Gen. Czesław Kiszczak. Styczeń 1982 r. Fot. PAP/CAF/D. Kwiatkowski

    W Roczynach koło Andrychowa urodził się gen. Czesław Kiszczak, funkcjonariusz Informacji Wojskowej; od 1973 r. szef wywiadu wojskowego, jednocześnie zastępca szefa Sztabu Generalnego WP (1978); w latach 1979-1981 szef Wojskowej Służby Wewnętrznej; od lipca 1981 do 1990 r. pełnił funkcję ministra spraw wewnętrznych; należał do najbliższych współpracowników gen. Wojciecha Jaruzelskiego; współautor stanu wojennego, członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON), odpowiedzialny za represje stosowane wobec polskiego społeczeństwa; w latach 1986-1989 r. członek BP KC PZPR; jeden z inicjatorów rozmów Okrągłego Stołu; desygnowany na premiera w lipcu 1989 r., nie zdołał utworzyć rządu; w gabinecie Tadeusza Mazowieckiego pełnił funkcję wicepremiera; w lipcu 1990 r. ustąpił ze stanowiska.

  • 31.10

    W Moskwie zmarł Michaił Frunze, działacz bolszewicki, teoretyk wojskowości, dowódca podczas Wojny Domowej w Rosji; od 1925 r. ludowy komisarz spraw wojskowych ZSRS.

  • 2.11

    Bajończycy trzymający wartę przed Grobem Nieznanego Żołnierza. 1926 r. Źródło: NAC

    W Grobie Nieznanego Żołnierza na Pl. Saskim w Warszawie złożono szczątki bezimiennego obrońcy Lwowa z 1918 r.

  • 4.11

    Aleksandra Śląska. Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    W Katowicach urodziła się Aleksandra Śląska, aktorka, wieloletni pedagog warszawskiej PWST; znana m.in. z ról w filmach "Ostatni etap", "Pasażerka" i serialu telewizyjnym "Królowa Bona".

  • 7.11

    W Filadelfii urodził się William Wharton, amerykański pisarz, malarz, autor powieści "Ptasiek".

  • 10.11

    W Pontrhydyfen w Walii urodził się Richard Burton, aktor filmowy i teatralny; odtwórca m.in. roli Marka Antoniusza w słynnym filmie "Kleopatra", w którym zagrał u boku Elizabeth Taylor.

  • 13.11

    Rząd Władysława Grabskiego podał się do dymisji.

  • 15.11

    W Sulejówku oficerowie zorganizowali manifestację poparcia dla marszałka Józefa Piłsudskiego.

  • 19.11

    Zygmunt Bauman. Fot. PAP/EPA

    W Poznaniu urodził się Zygmunt Bauman, socjolog, filozof.

  • 20.11

    Powołano rząd Aleksandra Skrzyńskiego.

  • 20.11

    W Moskwie urodziła się Maja Plisiecka, rosyjska tancerka i choreografka, primabalerina moskiewskiego Teatru Bolszoj.

  • 20.11

    Stefan Żeromski. Źródło: BN Polona

    W Warszawie zmarł Stefan Żeromski, pisarz, publicysta, autor powieści "Popioły", "Syzyfowe prace", „Ludzie bezdomni”, "Wierna rzeka", "Przedwiośnie" oraz „Dzieje grzechu”.

  • 27.11

    W Paryżu urodził się Claude Lanzmann, reżyser, autor filmów dokumentalnych "Shoah" oraz „Raport Karskiego”.

  • 5.12

    Władysław Reymont. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie zmarł Władysław Reymont, pisarz, autor powieści "Chłopi" i "Ziemia Obiecana"; laureat Nagrody Nobla w 1924 r.

  • 5.12

    W Warszawie urodziła się Anna Świderkówna, papirolog, znawczyni kultury antycznej, w tym pism Starego i Nowego Testamentu.

  • 7.12

    Doki amunicyjne składnicy materiałów wojennych na Westerplatte. Lata międzywojenne. Fot. NAC

    Decyzją Ligi Narodów Polska otrzymała prawo do obsadzenia półwyspu Westerplatte oddziałami wojskowymi.

  • 8.12

    W Nowym Jorku urodził się Sammy Davis Jr, amerykański piosenkarz i aktor.

  • 18.12

    W Pabianicach urodził się Stanisław Staszewski, poeta, bard.

  • 25.12

    W Cajamarca (Peru) urodził się Carlos Castaneda, pisarz i antropolog.

  • 25.12

     W Warszawie zmarła Ester Rachel Kamińska, aktorka, założycielka Teatru Żydowskiego w Warszawie.

  • 27.12

    W Paryżu urodził się Michel Piccoli, wybitny francuski aktor filmowy i teatralny.

  • 28.12

    W Konstantinowie (Rosja) urodził się Siergiej Aleksandrowicz Jesienin, poeta rosyjski.

  • 28.12

    Sejm przyjął Ustawę o wykonaniu reformy rolnej.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL