Daty

Kalendarz dat

1926

  • 8.1

    Bronisław Pawlik. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Krakowie urodził się Bronisław Pawlik, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów, niezapomniany Rzecki z serialu „Lalka”, znany również z ról w filmach „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz”, „Miś”, a także seriali „Stawka większa niż życie”, „Chłopi”, „Kariera Nikodema Dyzmy”, „Zmiennicy” i „Alternatywy 4”.

  • 9.1

    W Warszawie urodził się Józef Nalberczak, aktor, znany z ról m.in. w „Popiołach” Andrzeja Wajdy, „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz” Stanisława Barei.

  • 11.1

    Jerzy Ofierski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Ostrowie Wielkopolskim urodził się Jerzy Ofierski, satyryk, aktor estradowy, pisarz, dziennikarz.

  • 18.1

    Pierwszy polski oddział przybył do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

  • 28.1

    W Poznaniu urodził się Władysław Findeisen, żołnierz Armii Krajowej, uczestnik powstania Warszawskiego, rektor Politechniki Warszawskiej, senator RP.

  • 2.2

    W Koblencji urodził się Valéry Giscard d’Estaing, polityk francuski, prezydent Republiki w latach 1974-1981.

  • 6.2

    Witold Trzeciakowski. Fot. PAP/G. Rogiński

    W Warszawie urodził się Witold Trzeciakowski, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, ekonomista. Jako przedstawiciel "Solidarności" brał udział w obradach Okrągłego Stołu, pełniąc funkcję współprzewodniczącego Zespołu ds. Gospodarki i Polityki Społecznej. 

  • 8.2

    W Eichwalde pod Berlinem urodziła się Sonja Ziemann, aktorka, żona Marka Hłaski, odtwórczyni roli Agnieszki w filmie Aleksandra Forda „Ósmy dzień tygodnia”.

  • 10.2

    Budowa portu morskiego w Gdyni. 1928 r. Fot. NAC

    Rozporządzeniem Rady Ministrów Gdynia otrzymała prawa miejskie

  • 13.2

    Prymas Polski kardynał Edmund Dalbor. Fot. NAC

    W Poznaniu zmarł kardynał Edmund Dalbor, arcybiskup gnieźnieński i poznański, pierwszy prymas Polski po odzyskaniu niepodległości.

  • 16.2

    W Londynie urodził się John Schlesinger, reżyser, laureat Oscara w 1970 roku za film „Nocny kowboj”, reżyser m.in. „Dnia szarańczy”, „Maratończyka”.

  • 16.2

    W Wilnie urodził się Kazimierz Brusikiewicz, aktor filmowy, teatralny i kabaretowy, znany m.in. z filmów „Irena, do domu!”, „Klub kawalerów”, „Skradziona kolekcja”. 

  • 18.2

    W Grodzisku Mazowieckim urodził się Janusz Zabłocki, katolicki działacz polityczny i społeczny, poseł na Sejm PRL, członek Prezydium Tymczasowej Rady PRON, podharcmistrz Szarych Szeregów.

  • 28.2

    W Rzymie zmarł Ferdynand Radziwiłł, polityk, poseł polski do Reichstagu (1874-1919), marszałek senior Sejmu Ustawodawczego RP.

  • 6.3

    Andzrej Wajda. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Suwałkach urodził się Andrzej Wajda, jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów filmowych i teatralnych; w 2000 r. nagrodzony Oscarem za całokształt twórczości; autor m.in. filmów „Kanał”, „Popiół i diament”, „Lotna”, „Niewinni czarodzieje”, „Popioły”, „Wszystko na sprzedaż”, „Krajobraz po bitwie”, „Brzezina”, „Wesele”, „Panny z Wilka”, „Ziemia obiecana”, „Człowiek z marmuru”, „Bez znieczulenia”, „Człowiek z żelaza”, „Kronika wypadków miłosnych”, „Korczak”, „Pan Tadeusz”, „Katyń” i „Wałęsa. Człowiek z nadziei”.

  • 9.3

    W Warszawie urodziła się Zofia Stefanowska, historyczka literatury, redaktorka „Pamiętnika Literackiego”, profesor IBL PAN, uczestniczka powstania warszawskiego, sanitariuszka batalionu „Zośka”.

  • 25.3

    Wiesława Mazurkiewicz. Fot. PAP/CAF/E. Radoch

    W Łodzi urodziła się Wiesława Mazurkiewicz, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Godzina pąsowej róży”, „Faraon”, „Stawka większa niż życie” i "Potop".

  • 28.3

    Tadeusz de Virion. Fot. PAP/CAF/A.Urbanek

    W Warszawie urodził się Tadeusz de Virion, prawnik, dyplomata, uczestnik powstania warszawskiego, w latach 1990-93 ambasador RP w Wielkiej Brytanii.

  • 4.4

    W Częstochowie ukazało się pierwsze wydanie tygodnika katolickiego „Niedziela”.

  • 11.4

    W Warszawie powstał Polski Związek Szachowy.

  • 15.4

    Igor Przegrodzki. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Landwarowie pod Wilnem urodził się Igor Przegrodzki, aktor, wykładowca wrocławskiej PWST; przez wiele lat związany z Teatrem Polskim we Wrocławiu, następnie z Teatrem Narodowym w Warszawie; zagrał m.in. w filmach "Marcowe migdały", "Parę osób, mały czas".

  • 18.4

    Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję programu.

  • 21.4

    W Londynie urodziła się Elżbieta II z dynastii Windsorów, królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej od 1952 r.

  • 25.4

    Tadeusz Janczar. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie urodził się Tadeusz Janczar, aktor, w czasie II wojny światowej członek Szarych Szeregów, żołnierz AK, a następnie 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki; wystąpił m.in. w filmach „Piątka z ulicy Barskiej”, „Pokolenie”, „Kanał”, „Eroica”, „Pożegnania”, „Chłopi”, „Hubal”, a także w serialu „Dom”.

  • 10.5

    Wincenty Witos po raz trzeci objął stanowisko premiera, tworząc centroprawicowy rząd oparty na koalicji PSL "Piast", Związku Ludowo-Narodowego, Chrześcijańskiej Demokracji i Narodowej Partii Robotniczej; cztery dni później w konsekwencji przeprowadzonego zamachu majowego jego gabinet ustąpił.

  • 11.5

    Zamach majowy: w rejonie Rembertowa zakończyła się koncentracja oddziałów wojskowych wiernych marszałkowi Piłsudskiemu.

  • 12.5

    Początek zamachu majowego; spotkanie marszałka Józefa Piłsudskiego z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego w Warszawie.

  • 13.5

    Przewrót majowy: szwoleżerowie w okopach na jednej z ulic Warszawy. Fot. NAC

    Zamach majowy: walki w Warszawie pomiędzy siłami rządowymi a oddziałami marszałka Józefa Piłsudskiego.

  • 13.5

    W Nowych Miedzach koło Sieradza urodził się Zdzisław Tobiasz, aktor, reżyser teatralny.

  • 14.5

    Marszałek Sejmu Maciej Rataj, 1925 r. Fot. NAC

    Wobec zamachu stanu dokonanego przez Józefa Piłsudskiego prezydent RP Stanisław Wojciechowski przekazał władzę marszałkowi Sejmu Maciejowi Ratajowi

  • 15.5

    Kazimierz Bartel. Fot. NAC

    Zamach majowy: marszałek Sejmu Maciej Rataj, który po ustąpieniu prezydenta Stanisława Wojciechowskiego pełnił obowiązki głowy państwa, powołał nowy rząd z Kazimierzem Bartlem na czele.

  • 25.5

    Jan Józef Lipski. Fot. PAP

    W Warszawie urodził się Jan Józef Lipski, historyk literatury, żołnierz Szarych Szeregów i AK; współzałożyciel KOR, działacz Solidarności;  przew. PPS (1987-91), senator OKP.

  • 26.5

    W Alton w stanie Illinois urodził się Miles Davies, trębacz, jeden z najwybitniejszych muzyków XX wieku, określany jako jazzman wszech czasów.

  • 26.5

    Ataman Semen Petlura.  Fot. CAW

    W Paryżu zamordowany został Semen Petlura, przywódca Ukraińskiej Republiki Ludowej i naczelny dowódca jej wojsk; sprzymierzeniec Polski w wojnie z bolszewikami; od 1921 r. na emigracji; jego zabójcą był Szolem Szwarcbard, który miał zemścić się za pogromy Żydów organizowane w czasie rządów Petlury na Ukrainie.

  • 31.5

    Józef Piłsudski został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta RP, odmówił jednak przyjęcia stanowiska.

  • 1.6

    Prezydent Ignacy Moscicki. Fot. PAP/CAF

    Zgromadzenie Narodowe wybrało Ignacego Mościckiego na urząd Prezydenta RP.

  • 1.6

    W Los Angeles urodziła się Marilyn Monroe (właśc. Norma Jean Mortenson), amerykańska aktorka i modelka, gwiazda filmowa i legenda światowego kina lat 50. i 60. XX w.

  • 2.6

    Raul Hilberg. Fot. Wikimedia Commons

    W Wiedniu urodził się Raul Hilberg, historyk amerykański żydowskiego pochodzenia, wybitny specjalista w dziedzinie badań nad prześladowaniem i eksterminacją Żydów w okresie III Rzeszy Niemieckiej; autor trzytomowej publikacji "Zagłada Żydów europejskich".

  • 4.6

    Prezydent Ignacy Mościcki. Fot. PAP/CAF

    Na Zamku Królewskim w Warszawie Ignacy Mościcki złożył przysięgę i objął urząd prezydenta Rzeczposplitej.

  • 8.6

    Sejm powołał nowy rząd, na czele którego ponownie stanął Kazimierz Bartel.

  • 9.6

    Władysław Mickiewicz. Fot. NAC

    W Paryżu zmarł Władysław Mickiewicz, działacz emigracyjny, księgarz, bibliotekarz i publicysta.

  • 19.6

    W Krakowie urodził się Tadeusz Zieliński, prawnik, senator I kadencji, Rzecznik Praw Obywatelskich.

  • 19.6

    Karol Szymanowski. Fot. NAC

    W Warszawie odbyła się prapremiera opery "Król Roger" Karola Szymanowskiego.

  • 22.6

    Tadeusz Konwicki. Fot. PAP/L. Szymański

    W Nowej Wilejce urodził się Tadeusz Konwicki, pisarz, reżyser i scenarzysta; autor powieści „Rojsty”, "Sennik współczesny", "Wniebowstąpienie", „Kompleks polski”, "Mała Apokalipsa", „Kronika wypadków miłosnych” i „Bohiń” oraz filmów "Ostatni dzień lata", "Zaduszki", "Salto", "Jak daleko stąd, jak blisko", „Dolina Issy” i „Lawa”.

  • 24.6

    August Hlond. Fot. PAP/J.Baranowski

    Papież Pius XI mianował Augusta Hlonda arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim, prymasem Polski.

  • 26.6

    Marian Turski. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Druskiennikach urodził się Marian Turski, historyk, dziennikarz; od 1942 r. w łódzkim getcie, w sierpniu 1944 r. deportowany przez Niemców do Auschwitz; wiosną 1945 r. przeżył marsz śmierci z Auschwitz do obozu Buchenwald; wieloletni kierownik działu historycznego tygodnika "Polityka"; działacz organizacji żydowskich, m.in. przewodniczący Rady Muzeum Historii Żydów Polskich, wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie.

  • 4.7

    W Buenos Aires urodził się Alfredo di Stefano – argentyński piłkarz, napastnik, w latach 1953-1964 zawodnik Realu Madryt; do 2005 r. był najlepszym strzelcem w historii Pucharu Mistrzów.

  • 14.7

    Jan Krenz. Fot.PAP/A.Rybczyński

    We Włocławku urodził się Jan Krenz, dyrygent, kompozytor.

  • 20.7

    Marszałek Józef Piłsudski. Fot. NAC

    W Warszawie marszałek Józef Piłsudski powołał Kompanię Zamkową - pododdział piechoty Wojska Polskiego, który pełnił służbę wartowniczą w miejscu postoju prezydenta Polski oraz spełniał funkcje reprezentacyjne. Dziś te tradycje kontynuuje Batalion Reprezentacyjny WP.

  • 20.7

    Feliks Dzierżyński. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Moskwie zmarł na atak serca Feliks Dzierżyński, współpracownik Lenina, szef Wszechrosyjskiej Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją, Sabotażem i Spekulacją (WCzK, Czeka), jeden twórców totalitarnego reżimu w sowieckiej Rosji; w czasie wojny polsko-bolszewickiej wszedł w skład Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski utworzonego 30 lipca 1920 r. w Białymstoku, jego zadaniem miało być przekształcenie Polski w republikę socjalistyczną.

  • 24.7

    Zmarł Edward Słoński, poeta, więzień Cytadeli, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.

  • 24.7

    Andrzej Konic. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Warszawie urodził się Andrzej Konic, reżyser, aktor filmowy i teatralny; reżyser seriali „Stawka większa niż życie”, „Czarne chmury”, „Pogranicze w ogniu” oraz wielu spektakli Teatru Telewizji.

  • 29.7

    Jacek Bocheński. Fot. PAP/A.Rybczyński

    We Lwowie urodził się Jacek Bocheński, prozaik, eseista, publicysta, autor książek „Boski Juliusz”, „Nazo poeta”, „Stan po zapaści”; członek polskiego Pen-Clubu, redaktor naczelny kwartalnika „Zapis”.

  • 1.8

    Jan Kasprowicz. Fot. PAP/Archiwum

    W Zakopanem zmarł Jan Kasprowicz, poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz; jeden z głównych przedstawicieli Młodej Polski, piewca przyrody tatrzańskiej, autor poematu „Miłość” i tomów „Krzak dzikiej róży”, „Ginącemu światu”, „Księga ubogich”.

  • 2.8

    Sejm znowelizował Konstytucję - "nowela sierpniowa" uprawniała prezydenta do rozwiązania Sejmu i Senatu (na wniosek Rady Ministrów), a także do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy.

  • 6.8

     Dekret prezydenta Rzeczypospolitej o ustanowieniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.

  • 28.8

    Marszałek Józef Piłsudski. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Marszałek Józef Piłsudski mianowany został generalnym inspektorem Sił Zbrojnych.

  • 6.9

    Michał Grażyński. Źródło: NAC

    Michał Grażyński mianowany został wojewodą śląskim.

  • 11.9

    W Kaliszu urodził się Jan Tarasin, malarz, grafik, fotograf, autor esejów o sztuce.

  • 23.9

    W Stanach Zjednoczonych urodził się John Coltrane - jeden z najwybitniejszych saksofonistów jazzowych; współpracował m.in. z Milesem Davisem przy powstawaniu słynnej płyty "Kind of Blue".

  • 24.9

    Fotografia grupowa uczestników udanej próby wynalazku przy parowozie Polskich Kolei Państwowych Ol 12. Lata międzywojenne. Fot. NAC

    Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe.

  • 25.9

    W Łodzi urodził się Tadeusz Pluciński, aktor, związany z warszawskimi teatrami Współczesnym, Polskim i Syreną; wystąpił m.in. w filmach „Hydrozagadka”, „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz” i „Sekret Enigmy”.

  • 2.10

    Józef Piłsudski objął funkcję premiera RP.

  • 8.10

    Krzysztof Skubiszewski. Fot. PAP/J. Mazur

    W Poznaniu urodził się Krzysztof Skubiszewski, dyplomata, znawca prawa międzynarodowego; w latach 1989-1993 minister spraw zagranicznych.

  • 14.10

    W Poznaniu urodził się Conrad Drzewiecki, tancerz i choreograf.

  • 18.10

    W St. Louis w stanie Missouri urodził się Chuck Berry, gitarzysta, bluesman, piosenkarz, pionier rock and rolla.

  • 20.10

    W Nowym Targu urodził Andrzej Waligórski, poeta, satyryk, wieloletni pracownik wrocławskiej rozgłośni Polskiego Radia, jeden z twórców "Studia 202", współtwórca i autor kabaretu "Elita".

  • 28.10

    W Miedniewicach koło Skierniewic urodził się Henryk Bereza, krytyk literacki, eseista.

  • 3.11

    W Warszawie urodził się Andrzej Micewski, historyk, działacz katolicki, publicysta.

  • 4.11

    Rozporządzenie prezydenta RP „o karach za rozpowszechnianie nieprawdziwych wiadomości, oraz o karach za zniewagę władz i ich przedstawicieli”.

  • 5.11

     Zygmunt Chychła. Fot. PAP

    W Gdańsku urodził się Zygmunt Chychła, bokser; w 1952 r. na igrzyskach w Helsinkach zdobył dla Polski pierwszy po II wojnie światowej złoty medal olimpijski.

  • 14.11

    Pomnik F. Chopina w Warszawie. Fot. PAP/G. Jakubowski

    W Warszawie w Łazienkach Królewskich odsłonięto pomnik Fryderyka Chopina.

  • 16.11

    We Lwowie urodził się Roman Zimand, historyk literatury, eseista.

  • 1.12

    Tadeusz Drewnowski. Fot. PAP/A.Rybczyński

    W Warszawie urodził się Tadeusz Drewnowski, krytyk literacki.

  • 1.12

    W Słonimiu urodził się Zbigniew Chmielewski, reżyser, scenarzysta; autor seriali „Daleko od szosy” i „Blisko, coraz bliżej”.

  • 1.12

    Mieczysław Rakowski. Fot.PAP/T.Gzell

    W Kowalewku urodził się Mieczysław Rakowski, działacz komunistyczny, dziennikarz, publicysta; redaktor naczelny tygodnika "Polityka" (1958-1982); członek Biura Politycznego KC PZPR (1987-1990); ostatni I sekretarz KC PZPR (1989-1990); wicepremier (1981-1985) i premier PRL (1988-1989).

  • 4.12

    W Poznaniu odbył się inauguracyjny zjazd Obozu Wielkiej Polski, na którym ogłoszono deklarację programową.

  • 4.12

     Utworzona została Liga Polska, najwyższa klasa męskich rozgrywek w piłce nożnej.

  • 5.12

    Claude Monet. Fot. NAC

    W Giverny w Normandii zmarł Claude Monet, malarz, jeden z twórców i głównych przedstawicieli impresjonizmu.

  • 24.12

    Witold Pyrkosz. Fot. PAP/Strefa Gwiazd/S. Leszczyński

    W Krasnymstawie urodził się Witold Pyrkosz, aktor, niezapomniany Pyzdra z "Janosika", Wichura z "Czterech pancernych i psa", Balcerek z serialu komediowego "Alternatywy 4" i senior rodu Mostowiaków w "M jak miłość".

  • 24.12

    Maria Janion. Fot. PAP/A.Rybczyński

    W Mońkach na Podlasiu urodziła się Maria Janion, historyk literatury i idei, krytyk literacki, znawczyni polskiego i europejskiego romantyzmu, profesor Instytutu Badań Literackich PAN.

  • 24.12

    We Lwowie zmarł Dawid Abrahamowicz, polityk konserwatywny, działacz społeczny, poseł do parlamentu wiedeńskiego, prezes Koła Polskiego w austriackiej Radzie Państwa, w latach 1907-1909 minister do spraw Galicji.

  • 25.12

    W Łowiczu urodził się Mirosław Szonert, aktor teatralny i filmowy.

  • 29.12

    Gmach Żeglugi Polskiej (L) w Gdyni. Fot. NAC

    W Gdyni rozpoczęło działalność przedsiębiorstwo Żegluga Polska.

  • 29.12

    Rainer Maria Rilke. 1900 r. Źródło: Wikimedia Commons

    W Szwajcarii zmarł Rainer Maria Rilke, poeta, przedstawiciel symbolizmu i egzystencjalizmu, którego twórczość wywarła duży wpływ m.in. na Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Stanisława Lema, Zbigniewa Herberta.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL