Daty

Kalendarz dat

1929

  • 8.1

    Rolą Adolfa we „Włamaniu” Adama Grzymały-Siedleckiego w warszawskim teatrze Polskim zadebiutował Mieczysław Milecki.

  • 10.1

    W Stanisławowie urodził się Kazimierz Trampisz, piłkarz, trener, reprezentant Polski, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach, dwukrotny mistrz Polski z Polonią Bytom.

  • 11.1

    Wanda Wiłkomirska. Fot. PAP/CAF-ARCHIWUM /AW/

    W Warszawie urodziła się Wanda Wiłkomirska, skrzypaczka, pedagog; laureatka m.in. Konkursu Henryka Wieniawskiego w 1952 r.

  • 12.1

    Janusz Szpotański. Fot. PAP/J. Mazur

    W Warszawie urodził się Janusz Szpotański, filolog, z zamiłowania szachista; autor satyrycznych wierszy i poematów wyśmiewających rzeczywistość PRL-u, za które skazany został na trzy lata więzienia.

  • 12.1

    W Łodzi urodził się Hieronim Przybył, reżyser filmowy, autor m.in. filmów „Rzeczpospolita babska” (1969) i „Milion za Laurę” (1971).

  • 25.1

    W Warszawie urodził Edmund Zientara, piłkarz, trener.

  • 26.1

    W Pabianicach urodził się Waldemar Podgórski, scenarzysta i reżyser.

  • 27.1

    W Wiedniu rozpoczął się Kongres Ukraińskich Nacjonalistów, na którym powołano Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN); w skład OUN weszły struktury Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO), która na początku lat 20. przeprowadzała w Polsce akcje dywersyjne i sabotażowe, dokonała też nieudanych zamachów na prezydenta Stanisława Wojciechowskiego i marszałka Józefa Piłsudskiego; na czele OUN stanął płk Jewhen Konowalec, szef UWO.

  • 9.2

    Polska wspólnie z Estonią, Łotwą, Rumunią i Związkiem Sowieckim podpisała w Moskwie tzw. protokół Litwinowa, dotyczący natychmiastowej realizacji postanowień paktu Brianda-Kelloga o wyrzeczeniu się wojny jako sposobu regulowania problemów międzynarodowych.

  • 11.2

    Rząd Włoch i Stolica Apostolska podpisały Traktaty laterańskie; religię katolicką uznano za panującą w kraju, a papieża za suwerennego władcę wydzielonej części Rzymu, określonej jako Państwo Watykańskie.

  • 14.2

    Roman Kłosowski. Fot. PAP/M. Kłoś

    W Białej Podlaskiej urodził się Roman Kłosowski, aktor związany m.in. z Teatrem Syrena w Warszawie; niezapomniany Maliniak z serialu telewizyjnego „Czterdziestolatek”, wystąpił także w filmach „Hydrozagadka”, „Eroica”, „Kramarz”; w latach 1976-1981 dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Powszechnego w Łodzi.

     

  • 16.2

    Kazimierz Kutz. Fot. PAP/G. Jakubowski

    W Szopienicach, obecnie w granicach Katowic, urodził się Kazimierz Kutz, reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta; twórca filmów „Krzyż Walecznych”, „Nikt nie woła”, „Ludzie z pociągu”, „Sól ziemi czarnej”, „Perła w koronie”, „Paciorki jednego różańca”, „Śmierć jak kromka chleba”, „Zawrócony”, „Pułkownik Kwiatkowski”; senator i poseł RP.

  • 24.2

    Zdzisław Beksiński. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Sanoku urodził się Zdzisław Beksiński, malarz, fotograf, rzeźbiarz; jego obrazy pokazywane były w prestiżowych galeriach na całym świecie, m.in. we Włoszech, Niemczech, Francji, Belgii. Jako jedyny Europejczyk ma stałą ekspozycję w muzeum sztuki w japońskiej Osace.

  • 27.2

    W Warszawie urodził się Stefan Kudelski, elektronik, wynalazca; twórca magnetofonów Nagra, które zrewolucjonizowały technikę rejestracji dźwięku.

  • 3.3

    W Gdańsku urodził się Kazimierz Orzechowski, duchowny katolicki i aktor, popularny m.in. dzięki rolom w filmach „Panny z Wilka”, „Człowiek z żelaza” oraz serialach „W labiryncie” i „Złotopolscy”.

  • 7.3

    Pierwsze wykonanie piosenki „Tango Milonga” ze słowami Andrzeja Własta do muzyki Jerzego Petersburskiego. Jako pierwsza „Tango Milonga” zaśpiewała Stanisława Nowicka na scenie teatrzyku „Morskiego Oko” w Warszawie.

  • 11.3

    W Kazimierówce koło Zawiercia urodził się Józef Zapędzki, dwukrotny mistrz olimpijski z Meksyku (1968) i Monachium (1972) w strzelaniu; wielokrotny medalista mistrzostw świata i Europy.

  • 17.3

    W Warszawie zmarł Antoni Lange, poeta, filozof, tłumacz, prekursor polskiej literatury fantastyczno-naukowej, autor m.in. książek „Miranda”, „W czwartym wymiarze”, „Rozmyślania”.

  • 20.3

    Marszałek Ferdinand Foch. Fot. NAC

    W Paryżu zmarł Ferdynand Foch, marszałek Francji, w czasie I wojny światowej naczelny dowódca sił sprzymierzonych (1918), sojusznik niepodległego państwa polskiego; w 1923 r. mianowany dekretem prezydenta RP marszałkiem Polski.

  • 20.3

    Sejm uchwalił wniosek o postawienie przed Trybunałem Stanu ministra skarbu Gabriela Czechowicza; zarzuty dotyczyły m.in. przekazania z budżetu państwa do dyspozycji premiera Józefa Piłsudskiego 8 mln zł, które przeznaczono na akcję wyborczą BBWR.

  • 6.4

    W Gwoźdźcu (obecnie Nawojowa Góra) pod Krzeszowicami urodził się Stanisław Czycz, poeta, prozaik, autor opowiadania „And” oraz książek „Pawana”, „Nie wierz nikomu”.

  • 6.4

    "Portret Feliksa Mangghi Jasieńskiego" - obraz Wojciecha Weissa z 1905 r. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł Feliks Jasieński, krytyk i kolekcjoner sztuki, podróżnik, właściciel kolekcji dzieł sztuki japońskiej, która podarował Muzeum Narodowemu w Krakowie; obecnie wystawiane są w krakowskim Centrum Sztuki i Techniki japońskiej „Manggha” (nazwa pochodzi od jednego z pseudonimów artystycznych Jasieńskiego).

  • 12.4

    W Warszawie urodził się Konstanty Puzyna, krytyk teatralny, eseista, poeta; kierownik literacki Teatru „Wybrzeże”, Teatru Dramatycznego i Teatru Ateneum w Warszawie; badacz twórczości Witkacego.

  • 14.4

    Kazimierz Świtalski. Fot. NAC

    Powołano rząd Kazimierza Świtalskiego, pierwszy tzw. rząd pułkowników.

  • 21.4

    W Cieszynie zmarł Józef Londzin, ksiądz, działacz narodowy na Śląsku Cieszyńskim, historyk; w latach 1918-1920 przewodniczący Polskiej Rady Narodowej na Śląsku Cieszyńskim, poseł na Sejm, senator.

  • 22.4

    We Lwowie urodził się Jerzy Abratowski, pianista i kompozytor, autor muzyki do wielu popularnych piosenek, m.in. „Gdy mi ciebie zabraknie”.

  • 29.4

    W Warszawie urodził się Waldemar Kazanecki, kompozytor, pianista; autor muzyki do kilkuset filmów, m.in. "Hrabiny Cosel", "Nocy i dni" oraz serialu telewizyjnego "Czarne chmury".

  • 30.4

    Zygmunt Kubiak. Fot. PAP/L. Wróblewski

    W Warszawie urodził się Zygmunt Kubiak, autor "Mitologii Greków i Rzymian", eseista, znawca kultury antycznej.

  • 1.5

    Stanisław Mikulski. Fot. PAP/A. Starus

    W Łodzi urodził się Stanisław Mikulski, aktor, odtwórca roli Hansa Klossa w serialu "Stawka większa niż życie", wystąpił również w filmach „Kanał”, „Ewa chce spać”, „Pan Samochodzik i templariusze”.

  • 11.5

    Jerzy Jarocki. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Warszawie urodził się Jerzy Jarocki, reżyser teatralny; do jego najwybitniejszych spektakli należą inscenizacje dramatów Tadeusza Różewicza: "Wyszedł z domu", "Stara kobieta wysiaduje", "Na czworakach", "Pułapka"; do kanonu przeszły również reżyserowane przez niego sztuki Witkacego: "Matka" i "Szewcy" oraz Sławomira Mrożka: "Tango", "Rzeźnia", "Garbus", "Pieszo", "Portret".

  • 16.5

    W Poznaniu otwarto Powszechną Wystawę Krajową.

  • 16.5

    W Los Angeles obyła się pierwsza ceremonia wręczenia Oscarów.

  • 24.5

    W Poznaniu urodził się Leszek Herdegen, aktor, literat; uczestnik powstania warszawskiego.

  • 28.5

    W Poznaniu urodził się Leszek Herdegen, aktor, literat; uczestnik powstania warszawskiego; występował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, a następnie w warszawskich teatrach Studio i Powszechnym; zagrał m.in. w filmach „Kwiecień”, „Mansarda”, „Faraon”, „Potop”, a także w serialu „Stawka większa niż życie”.

  • 1.6

    W Warszawie urodziła się Maria Bogucka, historyk, profesor Instytutu Historii PAN, autorka książki „Dzieje kultury polskiej do 1918 roku”.

  • 6.6

    We Lwowie urodził się Bogusław Schaeffer, kompozytor, muzykolog, dramaturg, pedagog.

  • 12.6

    Anna Frank. Fot. PAP/EPA/Fundacja Anny Frank w Bazylei

    We Frankfurcie nad Menem w żydowskiej rodzinie od pokoleń mieszkającej w Niemczech urodziła się Anna Frank; w dniu swoich 13 urodzin, ukrywając się w okupowanym przez Niemców Amsterdamie, rozpoczęła pisanie dziennika, który stał się jednym z najważniejszych świadectw Holokaustu; zmarła w niemieckim obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen w marcu 1945 r.

  • 18.6

    W Duesseldorfie urodził się Juergen Habermas, filozof, socjolog.

  • 20.6

    W Aleppo w Syrii odbyła się ekshumacja szczątków gen. Józefa Bema, które sprowadzono do Polski i złożono w mauzoleum w Tarnowie.

  • 26.6

    Przed Trybunałem Stanu rozpoczął się proces ministra skarbu Gabriela Czechowicza, któremu zarzucono m.in. przekazanie z budżetu państwa do dyspozycji premiera Józefa Piłsudskiego 8 mln zł, przeznaczonych następnie na akcję wyborczą BBWR. Było to jedyne w okresie II Rzeczypospolitej postępowanie przed Trybunałem Stanu.

  • 28.6

    Przewodniczący Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (OPZZ) Alfred Miodowicz. 1985 r. Fot. PAP/W. Kryński

    W Poznaniu urodził się Alfred Miodowicz, przewodniczący Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (OPZZ) w latach 1984-1991, członek Biura Politycznego KC PZPR (1986-1989).

  • 29.6

    We Florencji urodziła się Oriana Fallaci, dziennikarka, pisarka, korespondentka wojenna.

  • 30.6

    Jan Łomnicki. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Podhajcach koło Lwowa urodził się Jan Łomnicki, reżyser i scenarzysta; twórca seriali "Dom", "Modrzejewska", a także filmów "Akcja pod Arsenałem" i "Jeszcze tylko ten las".

  • 4.7

    W Warszawie urodził się Konrad Swinarski, wybitny twórca teatralny, reżyser, scenograf; w dziejach teatru zapisał się m.in. jako realizator polskich narodowych dramatów: "Dziadów" Adama Mickiewicza (1973 r.) i "Wyzwolenia" Stanisława Wyspiańskiego (1974 r.), oba spektakle powstały w Starym Teatrze w Krakowie.

  • 9.7

    Julian Fałat. Fot. NAC

    W Bystrej zmarł Julian Fałat, malarz, jeden z najwybitniejszych polskich akwarelistów; w latach 1895–1909 rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

  • 13.7

    Podczas próby pierwszego polskiego przelotu przez Atlantyk w katastrofie na wyspie Faial zginął major pilot Ludwik Idzikowski. Towarzyszący mu nawigator kapitan Kazimierz Kubala został ranny.

  • 13.7

    W Warszawie urodziła się Teresa Bogusławska, poetka.

  • 24.7

    Wszedł w życie tzw. pakt Brianda-Kelloga (nazywany też paktem paryskim), postulujący wyrzeczenie się wojny jako instrumentu polityki narodowej.

  • 27.7

    W Newcastle-upon-Tyne urodził się Jack Higgins (właśc. Harry Patterson), angielski pisarz, autor powieści sensacyjno-przygodowych osadzonych m.in. w realiach II wojny światowej oraz zimnej wojny.

  • 31.7

    Feliks Tych. Fot. PAP/M. Musiał

    W Warszawie urodził się Feliks Tych, historyk, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego w latach 1995-2007.
     

  • 3.8

     W Wielichowie w Wielkopolsce urodził się Zdzisław Krzyszkowiak, lekkoatleta, dwukrotny mistrz Europy na 5 i 10 km ze Sztokholmu (1958), mistrz olimpijski w biegu na 3 km z przeszkodami z Rzymu (1960) oraz rekordzista świata na tym dystansie.

  • 15.8

    Anna Walentynowicz. Fot. PAP/Tomasz Abramowicz

    W Równem na Wołyniu urodziła się Anna Walentynowicz, działaczka Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża; w 1980 r. członek Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, a następnie Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ "Solidarność"; internowana w stanie wojennym; zginęła 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu pod Smoleńskiem.

  • 24.8

    Jaser Arafat. Fot. PAP/EPA

    W Kairze urodził się Jaser Arafat, przywódca Organizacji Wyzwolenia Palestyny, prezydent Autonomii Palestyńskiej (1996-2004), laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1994).

  • 3.9

    W Krakowie zmarł Jan Kanty Steczkowski, działacz Stronnictwa Prawicy Narodowej, minister skarbu i premier rządu utworzonego przez Radę Regencyjną (1918); po odzyskaniu niepodległości ponownie minister skarbu (1920-1921); dyrektor Polskiego Banku Krajowego, prezes Banku Gospodarstwa Krajowego.

  • 10.9

    Olga Krzyżanowska. Fot. PAP/R. Jocher

    W Warszawie urodziła się Olga Krzyżanowska, lekarz, w czasie II wojny światowej członek Szarych Szeregów; działaczka „Solidarności”; w latach 1989-1991 i 1993-1997 wicemarszałek Sejmu; senator (2001-2005).

  • 14.9

    Powstanie koalicji opozycyjnych partii centrowych i lewicowych - tzw. Centrolewu.

  • 28.9

    W Warszawie urodził się Jan Matyjaszkiewicz, aktor teatralny, radiowy i telewizyjny; przez wiele lat związany z warszawskim Teatrem Ateneum.

  • 3.10

    Gustav Stresemann. Źródło: NAC

    W Berlinie zmarł Gustav Stresemann, kanclerz Republiki Weimarskiej (1923), minister spraw zagranicznych (1923-1929); laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1926).

  • 6.10

    W Tatrach przy próbie przejścia Zamarłej Turni zginęły taterniczki Lida i Marzena Skotnicówny.

  • 8.10

    Jacek Malczewski. Fot.PAP/J.Morek, J.Rosikoń

    W Krakowie zmarł Jacek Malczewski, malarz, rysownik, jego obrazy zainicjowały w młodopolskim malarstwie nurt symbolizmu.

  • 9.10

    W Kobalówce koło Tarnopola urodziła się Teresa Szmigielówna, aktorka.

  • 15.10

    W Ozorkowie urodził się Witold Sobociński, operator filmowy, wykładowca PWSFTviT w Łodzi; laureat nagrody Orła za Osiągnięcia Życia, przyznawanej przez Polską Akademię Filmową; w jego filmografii znalazły się takie dzieła jak „Wesele” czy „Ziemia obiecana” w reż. Andrzeja Wajdy.

  • 16.10

    Ustanowiony został pierwszy międzynarodowy rekord lotniczy dla Polski; w samolocie RWD-2 piloci Franciszek Żwirko i Antoni Kocjan wznieśli się na wysokość 4004 metrów, co było rekordem w klasie samolotów o masie do 280 kg.

  • 22.10

    W Moskwie urodził się Lew Jaszyn, piłkarz, bramkarz reprezentacji ZSRS w latach 1954-1967; zawodnik Dynama Moskwa (1949-1971); zdobywca złotego medalu olimpijskiego na igrzyskach w Melbourne (1956); mistrz Europy z 1960 i wicemistrz z 1964 r.; zdobywca "Złotej Piłki" w plebiscycie francuskiego magazynu "France Football" (1963).

  • 24.10

    Krach na giełdzie w Nowym Jorku – początek Wielkiego Kryzysu.

  • 26.10

    W Warszawie urodziła się Wanda Chotomska, pisarka, autorka wierszy, opowiadań, widowisk teatralnych i słuchowisk radiowych dla dzieci.

  • 31.10

    Marszałek Sejmu Ignacy Daszyński, broniąc zasad demokracji parlamentarnej, stanowczo odmówił otwarcia sesji sejmowej w obecności ponad stu uzbrojonych oficerów towarzyszących marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu.

  • 3.11

    W Warszawie zmarł Jan Ignacy Niecisław Baudouin de Courtenay, językoznawca, jeden z najwybitniejszych lingwistów świata; w 1922 r. wysunięty przez mniejszości narodowe, jako kandydat w wyborach prezydenta RP.

  • 5.11

    W Sztokholmie urodził się Lennart Johansson, działacz piłkarski, prezydent UEFA w latach 1990-2007.

  • 8.11

    W Warszawie urodził się Jan Młodożeniec, plastyk, jeden z największych twórców plakatu, projektant graficzny, malarz.

  • 9.11

    W Budapeszcie urodził się Imre Kertesz, pisarz, tłumacz; w czasie II wojny światowej więzień niemieckich obozów Auschwitz i Buchenwald; autor m.in. powieści "Los utracony", "Fiasko", "Likwidacja"; laureat literackiej Nagrody Nobla w 2002 r.

  • 24.11

    W Paryżu zmarł Georges Clemenceau, premier Francji w latach 1906-1909 i 1917-1920; uczestnik konferencji paryskiej, współautor Traktatu Wersalskiego.

  • 29.11

    W Warszawie odbyła się uroczysta inauguracja działalności Akademii Wychowania Fizycznego.

  • 5.12

    Stanisław Bareja. Fot. PAP/W.Rozmysłowicz

    W Warszawie urodził się Stanisław Bareja, reżyser filmowy, autor komedii "Miś", "Co mi zrobisz jak mnie złapiesz", "Poszukiwana, poszukiwany" oraz serialu "Alternatywy 4".

  • 13.12

    W Toronto urodził się Christopher Plummer, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Upadek Cesarstwa Rzymskiego”, „Noc generałów”, „Bitwa o Anglię”; w 2012 r. zdobył Oscara za kreację w komedii "Debiutanci" w reżyserii Mike'a Millsa.

  • 15.12

    W Rudzieńcu koło Gliwic urodził się Tomasz Zaliwski, aktor, wystąpił m.in. w filmach "Pełnia" Andrzeja Kondratiuka, "Wśród nocnej ciszy" Tadeusza Chmielewskiego i "Śmierć prezydenta" Jerzego Kawalerowicza, a także w serialu "Czterej pancerni i pies".

  • 18.12

    Prymas Józef Glemp. Fot. PAP/A. Hrechorowicz

    W Inowrocławiu urodził się Józef Glemp, w latach 1967-1979 osobisty sekretarz prymasa Stefana Wyszyńskiego, biskup warmiński od 1979 r.; po śmierci Prymasa Tysiąclecia w 1981 r. wyniesiony przez papieża Jana Pawła II do godności arcybiskupa - metropolity gnieźnieńskiego i warszawskiego oraz prymasa Polski (1981-2009); od 1983 r. kardynał; przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski (1981-2004).

  • 25.12

    Jerzy Antczak. Fot. PAP/P. Supernak

    We Włodzimierzu Wołyńskim urodził się Jerzy Antczak, reżyser, jeden z twórców Teatru Telewizji, autor nominowanej do Oscara ekranizacji "Nocy i dni”, a także filmów „Hrabina Cosel” oraz „Chopin. Pragnienie miłości”.

  • 26.12

    Andrzej Lam. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Grudziądzu urodził się Andrzej Lam, historyk i teoretyk literatury, tłumacz.

  • 26.12

    Z Francji w pierwszy rejs pod polską banderą wypłynął żaglowiec szkolny „Dar Pomorza”.

  • 29.12

    Powołany został rząd Kazimierza Bartla.

  • 29.12

    W Stuttgarcie zmarł Wilhelm Maybach, niemiecki konstruktor, przemysłowiec, jeden z pionierów motoryzacji.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL