Daty

Kalendarz dat

1932

  • 4.1

    W Aragonii urodził się Carlos Saura - reżyser filmowy, przedstawiciel Nowej Fali w kinie hiszpańskim; twórca filmów „Polowanie”, „Nakarmić kruki”, „Tango”.

  • 5.1

    Umberto Eco. Fot. PAP/EPA

    W Alessandri urodził się Umberto Eco, włoski pisarz, eseista, lingwista i filozof; w 1980 r. wydał swą pierwszą powieść „Imię róży”, która stała się światowym bestsellerem.

  • 13.1

    Oskarżeni w procesie brzeskim - od prawej: Kazimierz Bagiński, Wincenty Witos i Herman Lieberman. Fot. NAC

    Przed Sądem Okręgowym w Warszawie zakończył się tzw. proces brzeski. Na kary więzienia skazani w nim zostali przywódcy antysanacyjnej opozycji, wśród nich trzykrotny premier Wincenty Witos, Władysław Kiernik, Norbert Barlicki i Herman Lieberman.

  • 16.1

    Urodził się Henryk Wojnarowski, dyrygent, kierownik Chóru Filharmonii Narodowej w Warszawie, profesor warszawskiej Akademii Muzycznej.

  • 19.1

    W Warszawie urodziła się Rena Rolska, piosenkarka, aktorka.

  • 25.1

    W Komorowicach Bielskich urodził się Mieczysław Wilczek, przedsiębiorca, działacz gospodarczy, polityk, w latach 1988-89 minister przemysłu w rządzie Mieczysława Rakowskiego, autor „ustawy o działalności gospodarczej” z 23 grudnia 1988.

  • 1.2

    W Łasku urodził się Marian Marek Drozdowski, historyk, varsavianista. 

  • 4.2

    W Lake Placid rozpoczęły się III Zimowe Igrzyska Olimpijskie.

  • 8.2

    Pistolet Vis. Fot. PAP/T. Gzell

    Opatentowano pistolet Vis.

  • 9.2

    W Stanisławowie urodził się Stanisław Waltoś, prawnik, historyk prawa, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  • 16.2

    W Łomży urodził się Ryszard Bender, działacz polityczny, historyk, prof. KUL, przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (1994)

  • 18.2

    W Časlaviu w Czechach urodził się Milos Forman, reżyser i scenarzysta filmowy.

  • 20.2

    Na okręcie podwodnym "Żbik", wybudowanym we Francji, podniesiona została polska bandera.

  • 22.2

    Anna Kowalska. Fot. PAP/T. Michalak

    W Sosnowcu urodziła się Anna Kowalska, pisarka, dziennikarka, działaczka Komitetu Obrony Robotników, autorka m.in. powieści „Pestka” i tomików poetyckich „Credo najmniejsze”, „Psalm z doliny”.

  • 29.2

    W Warszawie urodził się Janusz Stanny, plakacista, grafik, ilustrator.

  • 1.3

    W Nowym Targu urodził się Józef Fryźlewicz, aktor teatralny i filmowy, znany m.in. dzięki rolom w filmach: „Dyrygent”, „Polonia Restituta”, „Tumor Witkacego”.

  • 4.3

    Ryszard Kapuściński. Fot.PAP/I.Radkiewicz

    W Pińsku urodził się Ryszard Kapuściński, reporter, dziennikarz, publicysta, wieloletni korespondent Polskiej Agencji Prasowej; autor m.in. "Wojny futbolowej", "Cesarza" oraz "Podróży z Herodotem".

  • 6.3

    Bronisław Geremek.Fot.PAP/S.Kraszewski

    W Warszawie urodził się Bronisław Geremek, historyk, wybitny mediewista; w latach 1950-68 członek PZPR - wystąpił z partii po inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację; działacz opozycji demokratycznej; w 1980 r. ekspert MKZ NSZZ „S" oraz Krajowej Komisji Porozumiewawczej i Komisji Krajowej NSZZ „S”; internowany w stanie wojennym; od 1983 r. doradca TKK NSZZ „S” i Lecha Wałęsy; w 1988 r. współorganizator Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie; uczestnik obrad Okrągłego Stołu; w czerwcu 1989 r. wybrany do Sejmu, objął funkcję przewodniczącego Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego; przewodniczący Klubu Parlamentarnego Unii Demokratycznej (1991–94), następnie do 1997 r. Unii Wolności; minister spraw zagranicznych w latach 1997-2000; deputowany do Parlamentu Europejskiego (2004-2008).

  • 6.3

    W Warszawie rozpoczął się II Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

  • 11.3

    Sejm uchwalił ustawę o szkolnictwie - tzw. reformę jędrzejewiczowską

  • 13.3

    W Dąbrówce Małej urodził się Edward Szymkowiak, bramkarz Ruchu Chorzów, Gwardii Warszawa i Polonii Bytom, trzykrotny mistrz Polski, 53 razy wystąpił w reprezentacji narodowej.

  • 15.3

    Jerzy Hoffman. Fot. PAP/T. Gzell

    W Krakowie urodził się Jerzy Hoffman, reżyser filmowy, twórca m.in. ekranizacji "Trylogii" Henryka Sienkiewicza oraz filmów "Prawo i pięść", "Znachor", "Trędowata".

  • 15.3

    W Pniewach urodził się Jerzy Sobociński, wielkopolski rzeźbiarz, autor licznych pomników, m.in. Pomnika Dzieci Wrzesińskich we Wrześni, pomnika Bolesława Chrobrego w Gnieźnie.

  • 20.3

    W Mniowie koło Kielc urodził się Ryszard Kotys, aktor, znany m.in. z roli Mariana Paździocha w serialu „Świat według Kiepskich”, wystąpił również w filmach „Vabank”, „Kingsajz”, „Wodzirej”.

  • 21.3

    Andrzej Bursa. Fot Wikipedia/Stanisław Stanuch "Andrzej Bursa". PIW, Warszawa 1984.

    W Krakowie urodził się Andrzej Bursa, poeta, prozaik, dziennikarz.

  • 25.3

    Wiesław Myśliwski. Fot. PAP/T. Gzell

    W Dwikozach koło Sandomierza urodził się Wiesław Myśliwski, prozaik, dramatopisarz; autor m.in. książek „Pałac”, "Kamień na kamieniu", "Widnokrąg", "Traktat o łuskaniu fasoli", „Ostatnie rozdanie”; dwukrotny laureat Nagrody Nike.

  • 2.4

    Joanna Chmielewska. Fot. PAP/Sz. Pulcyn

    W Warszawie urodziła się Joanna Chmielewska, pisarka, scenarzystka, autorka popularnych powieści sensacyjnych, kryminalnych, a także utworów dla dzieci i młodzieży.

  • 4.4

    We wsi Zawraże na Białorusi urodził się Andriej Tarkowski, rosyjski reżyser filmowy.

  • 4.4

    Jerzy Gruza. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Jerzy Gruza, reżyser filmowy, teatralny i telewizyjny, scenarzysta, twórca m.in. seriali "Wojna domowa" i "Czterdziestolatek"; dyrektor Teatru Muzycznego w Gdyni w latach 1983-1991.

  • 8.4

    W Raciborowicach koło Hrubieszowa urodził się Kazimierz Szołoch, jeden z przywódców strajku w Stoczni Gdańskiej w grudniu 1970 r., uczestnik Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, członek Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, współpracownik Komitetu Samoobrony Społecznej KOR i Konfederacji Polski Niepodległej. Uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r., działacz NSZZ "Solidarność".

  • 10.4

    W Aleksandrii w Egipcie urodził się Omar Sharif (właściwie Michael Chalhoub), aktor filmowy.

  • 14.4

    W Warszawie urodził się Marek Lusztig, kompozytor, jeden z założycieli Studenckiego Teatru Satyryków (STS).

  • 28.4

    Wanda Warska. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Poznaniu urodziła się Wanda Warska, piosenkarka, wokalistka jazzowa.

  • 8.5

    W Warszawie urodził się Stanisław Niwiński, aktor. 

  • 20.5

    W Warszawie urodził się Andrzej Drawicz, pisarz, krytyk literacki, tłumacz, znawca literatury rosyjskiej i problematyki wschodniej; prezes Komitetu ds. Radia i Telewizji w latach 1989-1991.

  • 29.5

    Instytut Radowy. Fot.NAC

    W Warszawie przy ulicy Wawelskiej otwarto Instytut Radowy. 

  • 31.5

    W Sosnowcu urodził się Bogusław Madey, dyrygent, kompozytor, pianista, pedagog.

  • 1.6

    Rozporządzenie ministra rolnictwa o utworzeniu Parku Narodowego w Pieninach.

  • 3.6

    RWD-6. Fot. Wikipedia

    Na lotnisku Okęcie dokonano oblotu samolotu RWD-6.

  • 14.6

    Do gdańskiego portu wpłynął niszczyciel ORP „Wicher” rozpoczynając tzw. kryzys gdański; działania podjęte przez władze polskie były reakcją na wzrost nastrojów nacjonalistycznych wśród niemieckich mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska, które przekładały się na działania gdańskiego senatu, zmierzające do ograniczenia uprawnień przysługujących w tym mieście Polsce.

  • 1.7

    W Chodzieży urodził się Adam Harasiewicz, pianista, zwycięzca Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 1955 r.

  • 6.7

    Józef Weysenhoff. Fot. Wikipedia

    W Warszawie zmarł Józef Weyssenhoff, pisarz, poeta, krytyk literacki, autor powieści „Soból i Panna”, „Sprawa Dołęgi”, „Puszcza”.

  • 11.7

    Ignacy Mościcki, polski polityk i chemik. PAP/CAF/reprodukcja

    Rozporządzenie prezydenta RP Ignacego Mościckiego wprowadzające nowy kodeks karny - tzw. kodeks Makarewicza. 

  • 17.7

    Wojciech Kilar. Fot. PAP/A.Grygiel

    We Lwowie urodził się Wojciech Kilar, kompozytor, pianista, autor muzyki symfonicznej i filmowej m.in. w filmach „Hubal”, Pan Tadeusz”, „Dracula”.

  • 25.7

    W Moskwie podpisano polsko-sowiecki pakt o nieagresji.

  • 30.7

    W Los Angeles rozpoczęły się X Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • 31.7

    W Niemczech w wyborach do Reichstagu Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (NSDAP) otrzymała 37,4 proc. głosów. Uzyskując 230 mandatów na 608 naziści stali się najliczniejszą partią w niemieckim parlamencie. 

  • 31.7

    Na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles Janusz Kusociński zdobył złoty medal w biegu na 10 000 m.

  • 4.8

     Utworzony został Park Narodowy w Białowieży. 

  • 6.8

    W Wenecji rozpoczął się pierwszy Międzynarodowy Festiwal Filmowy.

  • 28.8

    Stanisław Wigura i Franciszek Żwirko. Fot. NAC

    Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura na samolocie RWD-6 zwyciężyli w największej międzywojennej imprezie lotnictwa sportowego - Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych (Challenge International des Avions de Tourisme) w Berlinie. 

  • 3.9

    W Warszawie urodził się Jerzy Łojek, historyk, pisarz, publicysta, działacz opozycji demokratycznej w PRL; autor książek "Dzieje pięknej Bitynki. Historia życia Zofii Potockiej 1760-1822", "Geneza i obalenie Konstytucji 3 maja", a także "Agresja 17 września 1939. Studium aspektów politycznych" (1979) i "Dzieje sprawy Katynia" (1980) - opublikowanych przez podziemne wydawnictwa.

  • 3.9

    Stanisław Michalski. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Wilnie urodził się Stanisław Michalski, aktor, dyrektor Teatru Wybrzeże w Gdańsku w latach 1988-1993.

  • 11.9

    Pilot Franciszek Żwirko (z lewej) i konstruktor lotniczy Stanisław Wigura. Fot. NAC

    Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura zginęli w katastrofie samolotu RWD-6 pod Cierlickiem Górnym koło Cieszyna; kilkanaście dni wcześniej zwyciężyli w największej międzywojennej imprezie lotnictwa sportowego - Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 w Berlinie.

  • 11.9

    W Wilnie urodził się Jerzy Afanasjew, poeta, reżyser, współzałożyciel teatru studenckiego Bim-Bom w Gdańsku.

  • 21.9

    Polski Fiat 508. Fot. NAC

    Podpisano umowę z Fiatem na produkcję w Polsce samochodów osobowych i ciężarówek.

  • 27.9

    W Krakowie urodził się Lucjan Marian Kaszycki, kompozytor, aranżer, pedagog, publicysta.

  • 29.9

    W Warszawie urodził się Michał Pawlicki, aktor, reżyser teatralny, pedagog.

  • 6.10

    W Kałuszu urodziła się Danuta Balicka, aktorka.

  • 18.10

    W Kownie urodził się Vytautas Landsbergis, polityk, muzykolog; wspólzałożyciel i przewodniczący Sajudisu (1988); w latach 1990-1992 przewodniczący Rady Najwyższej Litwy.

  • 25.10

    Jerzy Pawłowski. Fot. PAP/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie urodził się Jerzy Pawłowski, szablista, wielokrotny medalista igrzysk olimpijskich i mistrzostw świata; w 1976 r. skazany za szpiegostwo "na rzecz jednego z państw NATO" na 25 lat więzienia i przepadek mienia.

  • 1.11

    W Paryżu zmarł Tadeusz Makowski, malarz, grafik.

  • 2.11

    MInister spraw zagranicznych Józef Beck. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Funkcję ministra spraw zagranicznych po Auguście Zaleskim objął Józef Beck.

  • 2.11

    Sława Przybylska. Fot. PAP/R. Janowski

    W Międzyrzecu Podlaskim urodziła się Sława Przybylska, piosenkarka; wykonawczyni piosenek „Pamiętasz była jesień”, "Gdzie są kwiaty z tamtym lat" i „Miasteczko Bełz”.

     

  • 3.11

    Ernest Pohl Fot.PAP/CAF-ARCH

    W Rudzie Śląskiej urodził się Ernest Pohl, piłkarz, zawodnik m.in. Górnika Zabrze i Legii Warszawa; najskuteczniejszy strzelec w historii ekstraklasy z dorobkiem 186 goli; w latach 1955-1964 wystąpił w 46 meczach reprezentacji Polski, w których zdobył 39 goli.

  • 11.11

    Odsłonięcie Pomnika Lotnika w Warszawie. 11.11.1932. Źródło: NAC

    W Warszawie na pl. Unii Lubelskiej odsłonięto Pomnik Lotnika.

  • 24.11

    Andrzej Kurylewicz. Fot. PAP/G.Michałowski

    We Lwowie urodził się Andrzej Kurylewicz, kompozytor, pianista, trębacz, puzonista, dyrygent.

  • 29.11

    W Paryżu urodził się Jacques Chirac, prezydent Francji w latach 1995-2007.

  • 11.12

    W Poznaniu urodził się Dariusz Fikus, dziennikarz; w latach 1989-1996 redaktor naczelny „Rzeczpospolitej”.

  • 21.12

    W Warszawie zmarł Karol Stryjeński, rzeźbiarz, architekt, plastyk, dyrektor Instytutu Propagandy Sztuki, mąż malarki Zofii Stryjeńskiej.

  • 31.12

    Niemiecka maszyna szyfrująca „Enigma” z czasów II wojny na wystawie w Centrum Edukacyjnym IPN. Fot. PAP/J. Turczyk

    Polscy matematycy Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski złamali szyfr "Enigmy" - niemieckiej maszyny kodującej.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL