Daty

Kalendarz dat

1933

  • 1.1

    W Międzyrzecu Podlaskim urodził się Mieczysław Kalenik, aktor, znany m.in. z roli Zbyszka z Bogdańca w filmie „Krzyżacy” Aleksandra Forda.

  • 6.1

    Leszek Drogosz. Fot. PAP/CAF

    W Kielcach urodził się Leszek Drogosz, trzykrotny mistrz Europy w boksie, brązowy medalista igrzysk olimpijskich w Rzymie (1960) w wadze półśredniej.

  • 11.1

    We Lwowie zmarł prof. Oswald Balzer, prawnik, historyk prawa.

  • 20.1

    W Warszawie zmarł Kazimierz Porębski, wiceadmirał, pierwszy dowódca Marynarki Wojennej RP w okresie międzywojennym.

  • 28.1

    W Otrębusach pod Pruszkowem urodził się Krzysztof Teodor Toeplitz, pisarz, publicysta, autor scenariuszy filmowych, wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Warszawie i PWSF w Łodzi.

  • 30.1

    Kanclerz Rzeszy Adolf Hitler odbiera gratulacje od prezydenta Paula von Hindenburga. Berlin. 1933 r. Fot. NAC

    Przywódca NSDAP Adolf Hitler powołany został przez prezydenta Paula von Hindenburga na urząd kanclerza Rzeszy.

  • 31.1

    W Londynie zmarł John Galsworthy, powieściopisarz, dramaturg, autor "Sagi rodu Forsyte`ów"; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1932 r.

  • 2.2

    W Wilnie urodził się Ryszard Ber, reżyser filmowy, autor m.in. filmów „Gdzie jest trzeci król”, „Kaszëbë”, „Droga”, „Thais”.

  • 4.2

    W Warszawie urodziła się Maria Chwalibóg, aktorka teatralna i filmowa, znana z filmów „Matka Joanna od aniołów” i „Kobieta samotna”.

  • 12.2

    W Tallinie urodził się Bruno O’Ya, estoński aktor, piosenkarz, sportowiec, znany z roli chorążego Słotwiny w filmie Aleksandra Ścibor-Rylskiego „Wilcze Echa” i Józwy Butryma w „Potopie” Jerzego Hoffmana.

  • 13.2

    W Atenach urodził się Costa-Gavras, francuski reżyser filmowy, greckiego pochodzenia.

  • 17.2

    W Stanach Zjednoczonych ukazał się pierwszy numer tygodnika "News-week"; od 1937 r. "Newsweek".

  • 18.2

    W Tokio urodziła się Yoko Ono, artystka, wokalistka, żona Johna Lennona.

  • 18.2

    W Sacriston w Anglii urodził się Bobby Robson, piłkarz, selekcjoner reprezentacji Anglii, trener wielu słynnych klubów piłkarskich, m.in. FC Barcelony i FC Porto.

  • 24.2

    Premiera filmu "Każdemu wolno kochać" w reżyserii Mieczysława Krawicza i Janusza Warneckiego.

  • 27.2

    W Warszawie urodził się Aleksander Minkowski, dziennikarz, pisarz, scenarzysta, autor scenariuszy popularnych seriali „Gruby”, „Dyrektorzy”, „Szaleństwo Majki Skowron”.

  • 27.2

    W Berlinie wybuchł pożar Reichstagu.

  • 1.3

    Otwarto magistralę węglową Herby Nowe-Gdynia.

  • 2.3

    Premiera filmu "King Kong" w reżyserii Meriana C. Coopera i Ernesta B. Schoedsacka.

  • 4.3

    Franklin Delano Roosevelt. Fot. NAC

    Franklin Delano Roosevelt objął urząd prezydenta USA, który sprawował do 1945 r.

  • 5.3

    W Niemczech odbyły się wybory do Reichstagu, w których zwyciężyli naziści, uzyskując blisko 44 proc. mandatów - głosowało na nich ponad 17 mln wyborców; w czasie wyborów obowiązywał dekret "O ochronie narodu i państwa" zawieszający swobody obywatelskie.

  • 9.3

    W Stanach Zjednoczonych administracja prezydenta Franklina Delano Roosevelta rozpoczęła realizację antykryzysowego programu społeczno-gospodarczego - tzw. New Deal (Nowy Ład).

  • 14.3

    W Chicago urodził się Quincy Jones, kompozytor, trębacz i pianista jazzowy.

  • 14.3

    W Londynie urodził się Michael Caine, aktor, laureat dwóch Oscarów.

  • 19.3

    W Poznaniu urodziła się Zofia Czerwińska, aktorka, od wielu lat związana z warszawskim Teatrem Syrena; znana m.in. z ról w serialach „Czterdziestolatek” i „Alternatywy 4”.

  • 19.3

    W Newark w stanie New Jersey urodził się Philip Roth, amerykański pisarz pochodzenia żydowskiego.

  • 20.3

    W Kościerzynie urodził się Henryk Muszyński, arcybiskup metropolita gnieźnieński (1992-2010), prymas Polski w latach 2009-2010.

  • 23.3

    W Krakowie urodził się Andrzej Trzaskowski, kompozytor, pianista, dyrygent, krytyk muzyczny.

  • 25.3

    W Warszawie urodził się Mariusz Gorczyński, aktor.

  • 28.3

    Władze państwowe rozwiązały Obóz Wielkiej Polski.

  • 1.4

    Premiera filmu Józefa Lejtesa i Edwarda Puchalskiego "Pod Twoją obronę".

  • 1.4

    Premiera filmu Józefa Lejtesa i Edwarda Puchalskiego "Pod Twoją obronę".

  • 7.4

    Premiera filmu „Jego ekscelencja subiekt” w reżyserii Michała Waszyńskiego.

  • 8.4

    W Warszawie urodziła się Teresa Iżewska, aktorka, niezapomniana „Stokrotka” z filmu Andrzeja Wajdy „Kanał”, pamiętana także z ról w filmach „Baza ludzi umarłych”, „Nafta”.

  • 29.4

    Rita Gorgonowa. Fot. NAC

    Sąd Okręgowy w Krakowie skazał na osiem lat więzienia Ritę Gorgonową, guwernantkę, pracującą u znanego lwowskiego architekta Stanisława Zaremby, oskarżoną o zamordowanie jego 17-letniej córki Lusi; sprawa Rity Gorgonowej była jednym z najsłynniejszych procesów sądowych II RP.

  • 3.5

    Stanisław Kociołek. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie urodził się Stanisław Kociołek, działacz komunistyczny, I sekretarz KW PZPR w Warszawie (1964-1967); od 1970 r. I sekretarz KW w Gdańsku; 1968-1971 członek Biura Politycznego KC PZPR, wicepremier od czerwca do grudnia 1970 r.

  • 8.5

    Stanisław Skarżyński. Fot. NAC

    Stanisław Skarżyński ustanowił lotniczy rekord świata przelatując samotnie samolotem RWD-5 nad południowym Atlantykiem z St. Louis w Senegalu do Maceió w Brazylii.

  • 8.5

    W Warszawie urodził się Jerzy Molga, aktor.

  • 10.5

    Prezydent Ignacy Moscicki. Fot. PAP/CAF

    Zgromadzenie Narodowe ponownie wybrało Ignacego Mościckiego na urząd prezydenta RP.

  • 10.5

    W Berlinie naziści urządzili akcję palenia książek, w czasie której spłonęły dzieła znajdujące się na "czarnej liście" książek " zwyrodniałych" i "nie niemieckich"; wśród nich były utwory Bertolta Brechta, Heinricha Heinego, Ericha Marii Remarque'a, Zygmunta Freuda czy Karola Marksa.

  • 10.5

    Janusz Jędrzejewicz. Fot. NAC

    Powołany został rząd Janusza Jędrzejewicza.

  • 12.5

    W Warszawie urodziła się Zofia Kucówna, aktorka, pedagog, autorka wspomnień; występowała m.in. w warszawskim Teatrze Powszechnym, Teatrze Ateneum, Teatrze Narodowym i Teatrze Współczesnym; znana również jako wykonawczyni piosenek Agnieszki Osieckiej oraz piosenek z "Kabaretu Starszych Panów", m.in. "Kaziu, zakochaj się".

  • 17.5

    W Warszawie urodził się Jarosław Abramow-Newerly, dramatopisarz, prozaik, satyryk, autor słuchowisk oraz tekstów i muzyki do piosenek.

  • 18.5

    Władysław Terlecki. Fot. PAP/F. Miller

    W Częstochowie urodził się Władysław Terlecki, pisarz, autor powieści i opowiadań historycznych, m.in. cyklu związanego z powstaniem styczniowym: "Spisek", „Dwie głowy ptaka”, „Powrót z Carskiego Sioła”, „Rośnie las” i „Lament”.

  • 4.6

    W Warszawie urodził się Maciej Dubois, w PRL obrońca w procesach politycznych, wieloletni dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie.

  • 14.6

    Jerzy Kosiński Fot. PAP/J. Mazur

    W Łodzi urodził się Jerzy Kosiński, właściwie Jerzy Nikodem Lewinkopf, pisarz, autor książek "Malowany ptak", "Kroki", "Wystarczy być", "Pustelnik z 69 Ulicy".

  • 19.6

    W Szopienicach urodził się Janusz Sidło, najlepszy oszczepnik w historii polskiej lekkoatletyki, rekordzista świata, srebrny medalista olimpijski z Melbourne(1956).

  • 20.6

    W Łodzi urodziła się Katarzyna Łaniewska, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z serialu „Plebania”, wystąpiła także w serialach „Czterdziestolatek” i „Gruby”.

  • 23.6

    We Lwowie urodził się Andrzej Trzos-Rastawiecki, reżyser, scenarzysta, autor filmów dokumentalnych i fabularnych, m.in. „…Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie …” oraz serialu „Marszałek Piłsudski”.

  • 14.7

    W Niemczech zdelegalizowano działalność partii politycznych. Jedyną partią, która mogła odtąd działać legalnie była rządząca NSDAP.

  • 15.7

    W Rzymie Niemcy, Włochy, Wielka Brytania i Francja podpisały tzw. pakt czterech, zgodnie z którym miały porozumiewać się w najważniejszych sprawach międzynarodowych.

  • 16.7

    Rozgłośnia Polskiego Radia we Lwowie rozpoczęła nadawanie audycji „Wesoła Lwowska Fala”.

  • 17.7

    W okolicy Kundham (obecnie Pszczelnik, koło Myśliborza)w katastrofie lotniczej zginęli Steponas Darius i Stasys Girenas, litewscy piloci lecący z Nowego Jorku do Kowna; ich celem było powtórzenie wyczynu Amerykanina Charlesa Lindbergha z 1927 r. (jako pierwszy przeleciał nad Atlantykiem) oraz pobicie rekordu długości lotu bez lądowania; Darius i Girenas pokonali Atlantyk, przelecieli 6 tys. 411 km; zginęli 650 km od celu, przyczyny ich katastrofy do dziś nie są znane.

  • 20.7

    III Rzesza i Watykan podpisały konkordat.

  • 24.7

    Jerzy Harasymowicz. Fot. PAP/D. Kwiatkowski

    W Puławach urodził się Jerzy Harasymowicz, poeta, związany ze środowiskiem pisma „Współczesność”, piewca kultury łemkowskiej; autor tomu „Zielnik”, „Wesele rusałek”, „Zimownik”.

  • 27.7

    Stanisław Jędryka. Fot. PAP/P.Rybarczyk

    W Sosnowcu urodził się Stanisław Jędryka, reżyser i scenarzysta filmowy, twórca m.in. seriali: "Wakacje z duchami" (1970), "Podróż za jeden uśmiech" (1971) oraz "Stawiam na Tolka Banana" (1973).

  • 3.8

    Jerzy Urban. Fot. PAP/Z. Matuszewski

     W Łodzi urodził się Jerzy Urban, dziennikarz, publicysta, redaktor "Po prostu" i "Polityki"; w latach 1981-1989 rzecznik prasowy rządu; założyciel i redaktor naczelny tygodnika "Nie".

  • 11.8

    Jerzy Grotowski. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Rzeszowie urodził się Jerzy Grotowski, reżyser, teoretyk i reformator teatru, pedagog.

  • 16.8

    W Łodzi urodził się Witold Leszczyński, reżyser, scenarzysta, operator filmowy; autor filmów „Żywot Mateusza”, „Konopielka”, „Siekierezada” i „Requiem”.

  • 18.8

    Roman Polański. Fot. PAP/L.Szymański

    W Paryżu urodził się Roman Polański, jeden z najsłynniejszych reżyserów filmowych, scenarzysta, producent; autor m.in. filmów "Nóż w wodzie", „Wstręt”, „Matnia”, "Chinatown",

    „Nieustraszeni pogromcy wampirów”, "Dziecko Rosemary", „Lokator”, „Tess”, „Frantic”, „Pianista” – nagrodzony Złotą Palmą w Cannes i Oscarem za reżyserię (2003), „Autor widmo” i „Wenus w futrze”.

  • 31.8

    W miejscowości Biskupin w powiecie żnińskim odkryto pozostałości prehistorycznej osady.

  • 2.9

    W Warszawie uroczyście otwarto kolejową linię średnicową.

  • 18.9

    Jerzy Połomski. Fot. PAP/CAF/T. Zagoździński

    W Radomiu urodził się Jerzy Połomski, piosenkarz, jeden z najpopularniejszych polskich artystów estradowych lat 60. i 70.; do jego najbardziej znanych piosenek należą "Cała sala śpiewa" i "Bo z dziewczynami".

  • 29.9

    Ukazało się rozporządzenie Rady Ministrów powołujące Polską Akademię Literatury. 

  • 5.10

    Sąd Najwyższy zatwierdził wyrok w sprawie brzeskiej.

  • 6.10

    W Krakowie odbyły się obchody 250. rocznicy Bitwy pod Wiedniem, w których wziął udział marszałek Józef Piłsudski. Na Błoniach Krakowskich odbyła się największa w dziejach Polski rewia kawalerii, która miała zademonstrować siłę i gotowość Wojska Polskiego na wypadek wojny z Niemcami.

  • 6.10

    Marian Foik. Fot. PAP/CAF

    W Bielszowicach urodził się Marian Foik, lekkoatleta, srebrny medalista Igrzysk Olimpijskich w Tokio (1964), nazywany „Białą błyskawicą”.

  • 8.10

    W Chrzanowie urodziła się Halina Winiarska, aktorka.

  • 14.10

    Niemcy wystąpiły z Ligi Narodów.

  • 27.10

    W Krakowie urodził się Andrzej Czeczot, grafik, autor rysunków satyrycznych, twórca filmów animowanych.

  • 27.10

    Premiera filmu „Szpieg w masce” w reżyserii Mieczysława Krawicza.

  • 28.10

    W Mage w Brazylii urodził się Garrincha, jeden z najlepszych piłkarzy w historii futbolu; dwukrotnie z reprezentacją Brazylii zdobywał mistrzostwo świata: w 1958 i 1962 r.

  • 30.10

    W Sopocie urodził się Tadeusz Chyła, piosenkarz, kompozytor.

  • 1.11

    Warszawski port lotniczy przeniesiono z Pól Mokotowskich na Okęcie.

  • 8.11

    Rozpoczęła działalność Polska Akademia Literatury.

  • 10.11

    Władysław Pytlasiński. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Władysław Pytlasiński, zapaśnik, mistrz świata z 1900 r.; działacz sportowy, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Atletycznego; trener, którego wychowankiem był Stanisław "Zbyszko" Cyganiewicz, trzykrotny mistrz świata.

  • 11.11

    W Czechowicach-Dziedzicach urodził się Stanisław Janicki, krytyk filmowy, historyk kina, reżyser filmów dokumentalnych.

  • 17.11

    Stany Zjednoczone i Związek Sowiecki nawiązały stosunki dyplomatyczne.

  • 23.11

    Krzysztof Penderecki. Fot. PAP/T. Żmijewski

    W Dębicy urodził się Krzysztof Penderecki, jeden z najwybitniejszych współczesnych kompozytorów, znakomity dyrygent i pedagog muzyczny; autor dzieł: "Tren ofiarom Hiroszimy", "Pasja wg św. Łukasza", "Dies Irae", "Jutrznia", "Polskie Requiem", "Te Deum", "Siedem Bram Jerozolimy", a także oper "Diabły z Loudun", "Raj utracony", "Czarna maska" i "Ubu Król".

  • 6.12

    Henryk Mikołaj Górecki. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Czernicy niedaleko Rybnika urodził się Henryk Mikołaj Górecki, wybitny kompozytor, pedagog;  autor "Symfonii pieśni żałosnych".

  • 13.12

    W Wilnie urodziła się Natasza Zylska (właśc. Natasza Zygelman), piosenkarka, wykonawczyni takich przebojów jak „Bajo-Bongo”, Kasztany”, „Klipsy”, „Choć wiem”.

  • 25.12

    W Poznaniu urodził się Andrzej Hulanicki, matematyk, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, twórca wrocławskiej szkoły analizy harmonicznej.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL