Daty

Kalendarz dat

1933

  • 1.1

    W Międzyrzecu Podlaskim urodził się Mieczysław Kalenik, aktor, znany m.in. z roli Zbyszka z Bogdańca w filmie „Krzyżacy” Aleksandra Forda.

  • 6.1

    Leszek Drogosz. Fot. PAP/CAF

    W Kielcach urodził się Leszek Drogosz, trzykrotny mistrz Europy w boksie, brązowy medalista igrzysk olimpijskich w Rzymie (1960) w wadze półśredniej.

  • 11.1

    We Lwowie zmarł prof. Oswald Balzer, prawnik, historyk prawa.

  • 20.1

    W Warszawie zmarł Kazimierz Porębski, wiceadmirał, pierwszy dowódca Marynarki Wojennej RP w okresie międzywojennym.

  • 28.1

    W Otrębusach pod Pruszkowem urodził się Krzysztof Teodor Toeplitz, pisarz, publicysta, autor scenariuszy filmowych, wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Warszawie i PWSF w Łodzi.

  • 30.1

    Kanclerz Rzeszy Adolf Hitler odbiera gratulacje od prezydenta Paula von Hindenburga. Berlin. 1933 r. Źródło: NAC

    Przywódca NSDAP Adolf Hitler powołany został przez prezydenta Paula von Hindenburga na urząd kanclerza Rzeszy.

  • 31.1

    W Londynie zmarł John Galsworthy, powieściopisarz, dramaturg, autor "Sagi rodu Forsyte`ów"; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1932 r.

  • 2.2

    W Wilnie urodził się Ryszard Ber, reżyser filmowy, autor m.in. filmów „Gdzie jest trzeci król”, „Kaszëbë”, „Droga”, „Thais”.

  • 4.2

    W Warszawie urodziła się Maria Chwalibóg, aktorka teatralna i filmowa, znana z filmów „Matka Joanna od aniołów” i „Kobieta samotna”.

  • 12.2

    W Tallinie urodził się Bruno O’Ya, estoński aktor, piosenkarz, sportowiec, znany z roli chorążego Słotwiny w filmie Aleksandra Ścibor-Rylskiego „Wilcze Echa” i Józwy Butryma w „Potopie” Jerzego Hoffmana.

  • 13.2

    W Atenach urodził się Costa-Gavras, francuski reżyser filmowy, greckiego pochodzenia.

  • 17.2

    W Stanach Zjednoczonych ukazał się pierwszy numer tygodnika "News-week"; od 1937 r. "Newsweek".

  • 18.2

    W Sacriston w Anglii urodził się Bobby Robson, piłkarz, selekcjoner reprezentacji Anglii, trener wielu słynnych klubów piłkarskich, m.in. FC Barcelony i FC Porto.

  • 18.2

    W Tokio urodziła się Yoko Ono, artystka, wokalistka, żona Johna Lennona.

  • 24.2

    Premiera filmu "Każdemu wolno kochać" w reżyserii Mieczysława Krawicza i Janusza Warneckiego.

  • 27.2

    W Warszawie urodził się Aleksander Minkowski, dziennikarz, pisarz, scenarzysta, autor scenariuszy popularnych seriali „Gruby”, „Dyrektorzy”, „Szaleństwo Majki Skowron”.

  • 27.2

    Płonący gmach Reichstagu,. Źródło: Wikimedia Commons

    W Berlinie w nocy z 27 na 28 lutego doszło do pożaru gmachu Reichstagu, co - po oskarżeniu o ten czyn komunistów - stało się decydujące dla pełnego przejęcia władzy w Republice Weimarskiej przez NSDAP i Adolfa Hitlera.

  • 1.3

    Otwarto magistralę węglową Herby Nowe-Gdynia.

  • 2.3

    Premiera filmu "King Kong" w reżyserii Meriana C. Coopera i Ernesta B. Schoedsacka.

  • 4.3

    Franklin Delano Roosevelt. Fot. Wikimedia Commons

    Franklin Delano Roosevelt objął urząd prezydenta USA, który sprawował do 1945 r.

  • 5.3

    Adolf Hitler. Berlin, 01.05.1933. Fot. Bundesarchiv. Źródło: Wikimedia Commons

    W Niemczech odbyły się wybory do Reichstagu, w których zwyciężyli Adolf Hitler i jego partia NSDAP, uzyskując blisko 44 proc. mandatów. Głosowało na nich ponad 17 mln wyborców; w czasie wyborów obowiązywał dekret "O ochronie narodu i państwa" zawieszający swobody obywatelskie.

  • 9.3

    Prezydent USA Franklin Delano Roosevelt. Fot. NAC

    W Stanach Zjednoczonych administracja prezydenta Franklina Delano Roosevelta rozpoczęła realizację antykryzysowego programu społeczno-gospodarczego - tzw. New Deal (Nowy Ład).

  • 14.3

    W Londynie urodził się Michael Caine, aktor, laureat dwóch Oscarów.

  • 14.3

    W Chicago urodził się Quincy Jones, kompozytor, trębacz i pianista jazzowy.

  • 19.3

    W Newark w stanie New Jersey urodził się Philip Roth, amerykański pisarz pochodzenia żydowskiego.

  • 19.3

    W Poznaniu urodziła się Zofia Czerwińska, aktorka, od wielu lat związana z warszawskim Teatrem Syrena; znana m.in. z ról w serialach „Czterdziestolatek” i „Alternatywy 4”.

  • 20.3

    W Kościerzynie urodził się Henryk Muszyński, arcybiskup metropolita gnieźnieński (1992-2010), prymas Polski w latach 2009-2010.

  • 22.3

    Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny Dachau. Źródło: IPN

    W Dachau pod Monachium powstał pierwszy niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny; w ciągu 12 lat przez KL Dachau i jego podobozy przeszło łącznie ponad 200 tys. osób z całej okupowanej przez III Rzeszę Europy, w tym z Polski; do wyzwolenia obozu przez Amerykanów 29 kwietnia 1945 r. śmierć poniosło w nim - według danych muzeum Dachau - 41 500 osób.

  • 23.3

    W Krakowie urodził się Andrzej Trzaskowski, kompozytor, pianista, dyrygent, krytyk muzyczny, autor muzyki do filmów „Zuzanna i chłopcy”, „Lekarstwo na miłość”, „Album polski”, „Dreszcze”.

  • 25.3

    W Warszawie urodził się Mariusz Gorczyński, aktor.

  • 28.3

    Władze państwowe rozwiązały Obóz Wielkiej Polski.

  • 1.4

    Premiera filmu Józefa Lejtesa i Edwarda Puchalskiego "Pod Twoją obronę".

  • 1.4

    Premiera filmu Józefa Lejtesa i Edwarda Puchalskiego "Pod Twoją obronę".

  • 7.4

    Premiera filmu „Jego ekscelencja subiekt” w reżyserii Michała Waszyńskiego.

  • 8.4

    W Warszawie urodziła się Teresa Iżewska, aktorka, niezapomniana „Stokrotka” z filmu Andrzeja Wajdy „Kanał”, pamiętana także z ról w filmach „Baza ludzi umarłych”, „Nafta”.

  • 29.4

    Rita Gorgonowa. Fot. NAC

    Sąd Okręgowy w Krakowie skazał na osiem lat więzienia Ritę Gorgonową, guwernantkę, pracującą u znanego lwowskiego architekta Stanisława Zaremby, oskarżoną o zamordowanie jego 17-letniej córki Lusi; sprawa Rity Gorgonowej była jednym z najsłynniejszych procesów sądowych II RP.

  • 3.5

    Stanisław Kociołek. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie urodził się Stanisław Kociołek, działacz komunistyczny, I sekretarz KW PZPR w Warszawie (1964-1967); od 1970 r. I sekretarz KW w Gdańsku; 1968-1971 członek Biura Politycznego KC PZPR, wicepremier od czerwca do grudnia 1970 r.

  • 8.5

    Stanisław Skarżyński. Fot. NAC

    Stanisław Skarżyński ustanowił lotniczy rekord świata przelatując samotnie samolotem RWD-5 nad południowym Atlantykiem z St. Louis w Senegalu do Maceió w Brazylii.

  • 8.5

    W Warszawie urodził się Jerzy Molga, aktor.

  • 10.5

    Prezydent Ignacy Moscicki. Fot. PAP/CAF

    Zgromadzenie Narodowe ponownie wybrało Ignacego Mościckiego na urząd prezydenta RP.

  • 10.5

    W Berlinie naziści urządzili akcję palenia książek, w czasie której spłonęły dzieła znajdujące się na "czarnej liście" książek " zwyrodniałych" i "nie niemieckich"; wśród nich były utwory Bertolta Brechta, Heinricha Heinego, Ericha Marii Remarque'a, Zygmunta Freuda czy Karola Marksa.

  • 10.5

    Janusz Jędrzejewicz. Fot. NAC

    Powołany został rząd Janusza Jędrzejewicza.

  • 12.5

    W Warszawie urodziła się Zofia Kucówna, aktorka, pedagog, autorka wspomnień; występowała m.in. w warszawskim Teatrze Powszechnym, Teatrze Ateneum, Teatrze Narodowym i Teatrze Współczesnym; znana również jako wykonawczyni piosenek Agnieszki Osieckiej oraz piosenek z "Kabaretu Starszych Panów", m.in. "Kaziu, zakochaj się".

  • 17.5

    W Warszawie urodził się Jarosław Abramow-Newerly, dramatopisarz, prozaik, satyryk, autor słuchowisk oraz tekstów i muzyki do piosenek.

  • 18.5

    Władysław Terlecki. Fot. PAP/F. Miller

    W Częstochowie urodził się Władysław Terlecki, pisarz, autor powieści i opowiadań historycznych, m.in. cyklu związanego z powstaniem styczniowym: "Spisek", „Dwie głowy ptaka”, „Powrót z Carskiego Sioła”, „Rośnie las” i „Lament”.

  • 4.6

    W Warszawie urodził się Maciej Dubois, w PRL obrońca w procesach politycznych, wieloletni dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie.

  • 14.6

    Jerzy Kosiński Fot. PAP/J. Mazur

    W Łodzi urodził się Jerzy Kosiński, właściwie Jerzy Nikodem Lewinkopf, pisarz, autor książek "Malowany ptak", "Kroki", "Wystarczy być", "Pustelnik z 69 Ulicy".

  • 19.6

    W Szopienicach urodził się Janusz Sidło, najlepszy oszczepnik w historii polskiej lekkoatletyki, rekordzista świata, srebrny medalista olimpijski z Melbourne(1956).

  • 20.6

    W Łodzi urodziła się Katarzyna Łaniewska, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z serialu „Plebania”, wystąpiła także w serialach „Czterdziestolatek” i „Gruby”.

  • 23.6

    We Lwowie urodził się Andrzej Trzos-Rastawiecki, reżyser, scenarzysta, autor filmów dokumentalnych i fabularnych, m.in. „…Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie …” oraz serialu „Marszałek Piłsudski”.

  • 14.7

    W Niemczech zdelegalizowano działalność partii politycznych. Jedyną partią, która mogła odtąd działać legalnie była rządząca NSDAP.

  • 15.7

    W Rzymie Niemcy, Włochy, Wielka Brytania i Francja podpisały tzw. pakt czterech, zgodnie z którym miały porozumiewać się w najważniejszych sprawach międzynarodowych.

  • 16.7

    Rozgłośnia Polskiego Radia we Lwowie rozpoczęła nadawanie audycji „Wesoła Lwowska Fala”.

  • 17.7

    W okolicy Kundham (obecnie Pszczelnik, koło Myśliborza)w katastrofie lotniczej zginęli Steponas Darius i Stasys Girenas, litewscy piloci lecący z Nowego Jorku do Kowna; ich celem było powtórzenie wyczynu Amerykanina Charlesa Lindbergha z 1927 r. (jako pierwszy przeleciał nad Atlantykiem) oraz pobicie rekordu długości lotu bez lądowania; Darius i Girenas pokonali Atlantyk, przelecieli 6 tys. 411 km; zginęli 650 km od celu, przyczyny ich katastrofy do dziś nie są znane.

  • 20.7

    III Rzesza i Watykan podpisały konkordat.

  • 24.7

    Jerzy Harasymowicz. Fot. PAP/D. Kwiatkowski

    W Puławach urodził się Jerzy Harasymowicz, poeta, związany ze środowiskiem pisma „Współczesność”, piewca kultury łemkowskiej; autor tomu „Zielnik”, „Wesele rusałek”, „Zimownik”.

  • 27.7

    Stanisław Jędryka. Fot. PAP/P.Rybarczyk

    W Sosnowcu urodził się Stanisław Jędryka, reżyser i scenarzysta filmowy, twórca m.in. seriali: "Wakacje z duchami" (1970), "Podróż za jeden uśmiech" (1971) oraz "Stawiam na Tolka Banana" (1973).

  • 3.8

    Jerzy Urban. Fot. PAP/Z. Matuszewski

     W Łodzi urodził się Jerzy Urban, dziennikarz, publicysta, redaktor "Po prostu" i "Polityki"; w latach 1981-1989 rzecznik prasowy rządu; założyciel i redaktor naczelny tygodnika "Nie".

  • 11.8

    Jerzy Grotowski. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Rzeszowie urodził się Jerzy Grotowski, reżyser, teoretyk i reformator teatru, pedagog.

  • 16.8

    W Łodzi urodził się Witold Leszczyński, reżyser, scenarzysta, operator filmowy; autor filmów „Żywot Mateusza”, „Konopielka”, „Siekierezada” i „Requiem”.

  • 18.8

    Roman Polański. Fot. PAP/L.Szymański

    W Paryżu urodził się Roman Polański, jeden z najsłynniejszych reżyserów filmowych, scenarzysta, producent; autor m.in. filmów "Nóż w wodzie", „Wstręt”, „Matnia”, "Chinatown",

    „Nieustraszeni pogromcy wampirów”, "Dziecko Rosemary", „Lokator”, „Tess”, „Frantic”, „Pianista” – nagrodzony Złotą Palmą w Cannes i Oscarem za reżyserię (2003), „Autor widmo” i „Wenus w futrze”.

  • 31.8

    W miejscowości Biskupin w powiecie żnińskim odkryto pozostałości prehistorycznej osady.

  • 2.9

    W Warszawie uroczyście otwarto kolejową linię średnicową.

  • 18.9

    Jerzy Połomski. Fot. PAP/CAF/T. Zagoździński

    W Radomiu urodził się Jerzy Połomski, piosenkarz, jeden z najpopularniejszych polskich artystów estradowych lat 60. i 70.; do jego najbardziej znanych piosenek należą "Cała sala śpiewa" i "Bo z dziewczynami".

  • 29.9

    Ukazało się rozporządzenie Rady Ministrów powołujące Polską Akademię Literatury. 

  • 5.10

    Sąd Najwyższy zatwierdził wyrok w sprawie brzeskiej.

  • 6.10

    Marian Foik. Fot. PAP/CAF

    W Bielszowicach urodził się Marian Foik, lekkoatleta, srebrny medalista Igrzysk Olimpijskich w Tokio (1964), nazywany „Białą błyskawicą”.

  • 6.10

    W Krakowie odbyły się obchody 250. rocznicy Bitwy pod Wiedniem, w których wziął udział marszałek Józef Piłsudski. Na Błoniach Krakowskich odbyła się największa w dziejach Polski rewia kawalerii, która miała zademonstrować siłę i gotowość Wojska Polskiego na wypadek wojny z Niemcami.

  • 8.10

    W Chrzanowie urodziła się Halina Winiarska, aktorka.

  • 14.10

    Niemcy wystąpiły z Ligi Narodów.

  • 27.10

    Premiera filmu „Szpieg w masce” w reżyserii Mieczysława Krawicza.

  • 27.10

    W Krakowie urodził się Andrzej Czeczot, grafik, autor rysunków satyrycznych, twórca filmów animowanych.

  • 28.10

    W Mage w Brazylii urodził się Garrincha, jeden z najlepszych piłkarzy w historii futbolu; dwukrotnie z reprezentacją Brazylii zdobywał mistrzostwo świata: w 1958 i 1962 r.

  • 30.10

    W Sopocie urodził się Tadeusz Chyła, piosenkarz, kompozytor.

  • 1.11

    Warszawski port lotniczy przeniesiono z Pól Mokotowskich na Okęcie.

  • 8.11

    Rozpoczęła działalność Polska Akademia Literatury.

  • 10.11

    Władysław Pytlasiński. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Władysław Pytlasiński, zapaśnik, mistrz świata z 1900 r.; działacz sportowy, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Atletycznego; trener, którego wychowankiem był Stanisław "Zbyszko" Cyganiewicz, trzykrotny mistrz świata.

  • 11.11

    W Czechowicach-Dziedzicach urodził się Stanisław Janicki, krytyk filmowy, historyk kina, reżyser filmów dokumentalnych.

  • 17.11

    Stany Zjednoczone i Związek Sowiecki nawiązały stosunki dyplomatyczne.

  • 23.11

    Krzysztof Penderecki. Fot. PAP/T. Żmijewski

    W Dębicy urodził się Krzysztof Penderecki, jeden z najwybitniejszych współczesnych kompozytorów, znakomity dyrygent i pedagog muzyczny; autor dzieł: "Tren ofiarom Hiroszimy", "Pasja wg św. Łukasza", "Dies Irae", "Jutrznia", "Polskie Requiem", "Te Deum", "Siedem Bram Jerozolimy", a także oper "Diabły z Loudun", "Raj utracony", "Czarna maska" i "Ubu Król".

  • 6.12

    Henryk Mikołaj Górecki. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Czernicy niedaleko Rybnika urodził się Henryk Mikołaj Górecki, wybitny kompozytor, pedagog;  autor "Symfonii pieśni żałosnych".

  • 13.12

    W Wilnie urodziła się Natasza Zylska (właśc. Natasza Zygelman), piosenkarka, wykonawczyni takich przebojów jak „Bajo-Bongo”, Kasztany”, „Klipsy”, „Choć wiem”.

  • 25.12

    W Poznaniu urodził się Andrzej Hulanicki, matematyk, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, twórca wrocławskiej szkoły analizy harmonicznej.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL