Daty

Kalendarz dat

1934

  • 14.1

    Marek Hłasko. Fot. PAP/CAF/A. Motte

    W Warszawie urodził się Marek Hłasko, pisarz, scenarzysta filmowy; autor "Sonaty marymonckiej", "Pięknych dwudziestoletnich", "Ósmego dnia tygodnia", "Pętli".

  • 17.1

    Jerzy Turek. Fot. PAP/CAF/E. Radoch

    W Tchórzowie koło Węgrowa urodził się Jerzy Turek, aktor, przez wiele lat związany z warszawskim Teatrem Kwadrat; odtwórca wielu ról filmowych, m.in. trenera Wacława Jarząbka w komedii "Miś" Stanisława Barei.

  • 17.1

    W Baranowiczach koło Nowogródka urodziła się Lidia Korsakówna, aktorka, znana z filmów "Przygoda na Mariensztacie", "Klub kawalerów", "Dziewczęta z Nowolipek", przez lata związana z warszawskim Teatrem Syrena.

  • 24.1

    Stanisław Grochowiak. Fot. PAP/CAF/M. Sokołowski

    W Lesznie urodził się Stanisław Grochowiak, poeta, prozaik, dramatopisarz, publicysta.

  • 26.1

    W Berlinie podpisano polsko-niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy.

  • 24.2

    Premiera filmu „Pieśniarz Warszawy” w reżyserii Michała Waszyńskiego.

  • 25.2

    W Czarnkowie urodził się Leszek Bogdanowicz, kompozytor, dyrygent, gitarzysta; w 1959 r. współtwórca pierwszego polskiego zespołu rock-and-rollowego "Rythm and Blues".

  • 27.2

    W Berlinie Gestapo rozbiło polską siatkę szpiegowską, aresztując m.in. agenta polskiego wywiadu Jerzego Sosnowskiego.

  • 3.3

    W Kaliszu urodził się Andrzej May, aktor teatralny i filmowy, reżyser, odtwórca m.in. ról „Czarnego” w filmie Jerzego Passendorfera „Zamach” oraz Stanisława Połanieckiego w serialu „Rodzina Połanieckich”.

  • 3.3

    Jacek Kuroń. Fot. PAP/T.Zagoździński

    We Lwowie urodził się Jacek Kuroń, więzień polityczny PRL, współtwórca KOR, czołowy doradca Solidarności, uczestnik Okrągłego Stołu, poseł, minister pracy i polityki socjalnej, historyk, społecznik. 

  • 7.3

    W Warszawie podpisano protokół o normalizacji stosunków gospodarczych między Polską i Niemcami. 

  • 12.3

    Henryk Bista. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Kochłowicach, obecnie dzielnica Rudy Śląskiej, urodził się Henryk Bista, aktor, przez 30 lat związany z Teatrem Wybrzeże w Gdańsku, od 1992 r. występował w Teatrze Współczesnym w Warszawie; znany m.in. z roli Senatora w filmie "Lawa" Tadeusza Konwickiego, sędziego Jaskóły w „Piłkarskim pokerze” Janusza Zaorskiego oraz Bertolda Brechta w telewizyjnej inscenizacji „Opowieści z Hollywoodu”.

  • 24.3

    W Gołogórach urodził się Ryszard Zub, szermierz, szablista, trzykrotny medalista igrzysk olimpijskich (1956, 1960, 1964), czterokrotny mistrz świata.

  • 2.4

    W Warszawie zmarł Adam Skwarczyński, działacz PPS, żołnierz I Brygady Legionów, członek Komendy Głównej POW oraz Konwentu Organizacji A. Założyciel i redaktor naczelny pisma "Droga", ideolog obozu piłsudczykowskiego.

  • 5.4

    Bohdan Poręba. Fot. PAP/G. Jakubowski

    W Wilnie urodził się Bohdan Poręba, reżyser, publicysta; twórca filmów "Hubal", "Jarosław Dąbrowski", "Katastrofa w Gibraltarze" i "Polonia Restituta"; członek PZPR, Patriotycznego Ruchu Ocalenia Narodowego, współzałożyciel Zjednoczenia Patriotycznego "Grunwald".

  • 8.4

    Władysław Skoczylas. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł Władysław Skoczylas, grafik, drzeworytnik, malarz, rzeźbiarz, autor m.in. „Pochodu zbójników”, „Teki zbójnickiej” i „Teki podhalańskiej”.

  • 14.4

    Powołano Obóz Narodowo-Radykalny (ONR).

  • 15.4

    Andrzej Kopiczyński. Fot. PAP/J. Mazur

    W Międzyrzecu Podlaskim urodził się Andrzej Kopiczyński, aktor, od wielu lat związany z warszawskim Teatrem Kwadrat; wielką popularność przyniosła mu rola inżyniera Stefana Karwowskiego w serialu "Czterdziestolatek" i "Czterdziestolatek 20 lat później", zagrał również w filmach "Jarzębina czerwona", "Kopernik" i "Znachor".

  • 18.4

    W Warszawie założono Instytut Fryderyka Chopina; od 1950 r. działający pod nazwą Towarzystwa im. Fryderyka Chopina.

  • 19.4

    Jan Kobuszewski. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Warszawie urodził się Jan Kobuszewski, wybitny aktor filmowy, teatralny i kabaretowy, od wielu lat związany z warszawskim Teatrem Kwadrat; znany m.in. z występów w kabaretach: "Dudek", Kabarecie Starszych Panów i w Kabarecie Olgi Lipińskiej, a także z ról w filmach Stanisława Barei.

  • 29.4

    Samolot pasażerski Douglas DC-2 na płycie lotniska Okęcie. 1936 r. Fot. NAC

    Otwarto Port Lotniczy na Okęciu.

  • 7.5

    W Związku Sowieckim na Dalekim Wschodzie utworzono Żydowski Obwód Autonomiczny.

  • 10.5

    W Gorkach pod Moskwą zmarł Wiaczesław Menżyński, działacz komunistyczny; od 1923 r. zastępca Feliksa Dzierżyńskiego, po jego śmierci w latach 1924-1934 szef OGPU (Zjednoczonego Państwowego Zarządu Politycznego) - sowieckiej służby bezpieczeństwa.

  • 13.5

    Janusz Jędrzejewicz. Źródło: NAC

    Do dymisji podał się premier Janusz Jędrzejewicz.

  • 15.5

    W wyniku zamachu stanu na Łotwie władzę przejął Karlis Ulmanis, sprawujący autorytarne rządy do 1940 r.

  • 10.6

    Magda Teresa Wójcik. Fot. PAP/J. Uklejewski

    W Wilnie urodziła się Magda Teresa Wójcik, aktorka, reżyserka, współzałożycielka Teatru Adekwatnego; znana m.in. z roli Łucji w filmie Janusza Zaorskiego "Matka Królów".

  • 10.6

    W Rzymie w finale II Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej Włochy pokonały Czechosłowację 2:1.

  • 15.6

    Bronisław Pieracki. Fot. NAC

    Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów dokonała w Warszawie zamachu na szefa MSW Bronisława Pierackiego, który w wyniku odniesionych ran zmarł tego samego dnia.

  • 15.6

    W Zaworach w Wielkopolsce urodził się Jan Berdyszak, rzeźbiarz, malarz, grafik, scenograf, teoretyk sztuki, pedagog.

  • 17.6

    Ukazał się dekret prezydenta RP Ignacego Mościckiego o utworzeniu obozu izolacyjnego w Berezie Kartuskiej.

  • 29.6

    Adolf Hitler. Fot. NAC

    „Noc długich noży”: Na polecenie Adolfa Hitlera bojówki SS, pod zarzutem planowanego zamachu stanu, aresztowały działaczy SA z Ernstem Roehmem na czele; w wyniku akcji zginęło kilkuset "spiskowców", a Hitler utorował sobie drogę do objęcia dyktatorskiej władzy w Niemczech.

  • 1.7

    W Lafayette w stanie Indiana urodził się Sydney Pollack, reżyser i producent filmowy, aktor; autor nagrodzonego siedmioma Oscarami „Pożegnania z Afryką”, a także filmów „Czyż nie dobija się koni?”, „Trzy dni kondora” oraz „Tootsie”.

  • 4.7

    Maria Skłodowska-Curie. Fot. NAC

    W Sancellemoz we Francji zmarła Maria Skłodowska-Curie, autorka pionierskich prac z fizyki i chemii jądrowej, jedyna dotąd kobieta uhonorowana przez Szwedzką Akademię Nauk dwiema Nagrodami Nobla.

  • 6.7

    W Paryżu zmarł Nestor Machno, ukraiński anarchista, rewolucjonista, ataman Rewolucyjno-Powstańczej Armii, walczący na Ukrainie od 1918 r. przeciwko Niemcom, Białej Gwardii; początkowo wspólnie z Armią Czerwoną, następnie przeciwko niej; w 1921 r. rozbity przez bolszewików.

  • 10.7

    Rozwiązanie przez władze państwowe Obozu Narodowo-Radykalnego (ONR).

  • 11.7

    W Piacenzie urodził się Giorgio Armani, włoski projektant mody.

  • 12.7

    Na mocy rozporządzenia z mocą ustawy prezydenta Ignacego Mościckiego z 17 czerwca 1934 r. w sprawie osób zagrażających bezpieczeństwu, spokojowi i porządkowi publicznemu w Berezie Kartuskiej utworzono obóz dla więźniów politycznych - zwany oficjalnie "miejscem odosobnienia".

  • 17.7

    We Lwowie urodził się Ryszard Filipski, aktor, odtwórca roli majora Henryka Dobrzańskiego w filmie Bohdana Poręby „Hubal”, wachmistrza Soroki w „Potopie” Jerzego Hoffmana i Józefa Piłsudskiego w „Zamachu stanu”. Twórca teatru eref-66, kierownik Zespołu Filmowego „Iluzjon”.

  • 19.7

    W Wilnie urodził się Janusz Christa, rysownik, autor jednego z najpopularniejszych polskich komiksów „Kajko i Kokosz”.

  • 22.7

    W Chicago przed jednym z kin agenci FBI zastrzeli gangstera Johna Dillingera, określanego przez media mianem „wroga publicznego nr 1”.

  • 25.7

    Ksiądz Adam Boniecki. Fot. PAP/M. Walczak

    W Warszawie urodził się ksiądz Adam Boniecki, redaktor naczelny polskiej edycji dziennika "L'Osservatore Romano" (1979-1991); generał zakonu marianów (1993-2000); od 1964 r. związany z "Tygodnikiem Powszechnym", w którym po śmierci Jerzego Turowicza pełnił funkcję redaktora naczelnego (1999-2011).

  • 25.7

    Austriaccy naziści dokonali nieudanej próby puczu i przyłączenia Austrii do III Rzeszy; w wyniku próby przewrotu zginął austriacki kanclerz Engelbert Dolfuss.

  • 29.7

    Michał Szewczyk. Fot. PAP/G. Michałowski

    W Łodzi urodził się Michał Szewczyk, (właść. Eugeniusz Szewczyk), aktor, znany z filmów „Zamach”, „Kapitan Sowa na tropie”, „Pan Samochodzik i templariusze”.

  • 31.7

    Stefan Starzyński. Fot. NAC

    Stefan Starzyński został mianowany komisarycznym prezydentem Warszawy.

  • 2.8

    Adolf Hitler ogłosił się Führerem Rzeszy Niemieckiej, łącząc w swym ręku władzę prezydenta i kanclerza.

  • 2.8

    W Neudeck w Prusach Wschodnich, obecnie Ogrodzieniec, zmarł Paul von Hindenburg, niemiecki feldmarszałek, w czasie I wojny światowej początkowo naczelny dowódca frontu wschodniego, następnie szef sztabu generalnego (1916-1918); w latach 1925-1934 prezydent Niemiec.

  • 6.8

    W 20. rocznicę wymarszu I Kompanii Kadrowej w Krakowie rozpoczęto sypanie Kopca Józefa Piłsudskiego.

  • 11.8

    Na wyspie Alcatraz, położonej w Zatoce San Francisco, otwarto najsłynniejsze amerykańskie więzienie.

  • 22.8

    W Trenton w stanie New Jersey urodził się Norman Schwarzkopf, amerykański generał, głównodowodzący wojsk koalicji antyirackiej w czasie I wojny w Zatoce Perskiej (1990-1991).

  • 12.9

    W Genewie Litwa, Łotwa i Estonia podpisały sojusz nazywany Ententą Bałtycką.

  • 13.9

    Zbigniew Zapasiewicz. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Warszawie urodził się Zbigniew Zapasiewicz, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów filmowych i teatralnych, reżyser, pedagog; jego najsłynniejsze kreacje filmowe to m.in. rola docenta Szelestowskiego w "Barwach ochronnych", dziennikarza Jerzego Michałowskiego w "Bez znieczulenia" oraz Kesslera w "Ziemi obiecanej".

  • 14.9

    W Krakowie urodził się Andrzej Kozak, aktor.

  • 16.9

    Jerzy Bajan i Gustaw Pokrzywka na międzynarodowych zawodach lotniczych Challenge 1934 r. W Warszawie. Fot. NAC

    W Warszawie Jerzy Bajan (pilot myśliwski i sportowy) oraz Gustaw Pokrzywka (mechanik) wygrali na samolocie RWD-9 międzynarodowe zawody lotnicze Challenge 1934 r.

  • 18.9

    Związek Sowiecki został przyjęty do Ligi Narodów, otrzymując stałe miejsce w Radzie Ligi.

  • 19.9

    Premiera filmu „Czy Lucyna to dziewczyna?” w reżyserii Juliusza Gardana.

  • 20.9

    Sophia Loren. Fot. PAP/EPA

    W Rzymie urodziła się Sophia Loren, aktorka, jedna z największych gwiazd w historii kina; dwukrotnie nagrodzona Oscarem - za rolę w filmie „Matka i córka” (1960) oraz za całokształt twórczości w 1990 r.

  • 20.9

    Gen. Julian Stachiewicz. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł gen. Julian Stachiewicz, historyk wojskowości; żołnierz Legionów Polskich, członek POW; w latach 1919-1920 szef Oddziału III Sztabu Ścisłego Naczelnego Dowództwa; organizator i szef Biura Historycznego Sztabu Generalnego; współzałożyciel „Przeglądu Historyczno-Wojskowego”.

  • 21.9

    Leonard Cohen. Fot. PAP/EPA

    W Montrealu urodził się Leonard Cohen, pieśniarz, poeta; w dorobku ma blisko 20 albumów m.in. "The Songs of Leonard Cohen" (1967), "Live Songs" (1973), "New Skin for the Old Ceremony" (1974), "Various Positions" (1984), "I'm Your Man" (1988), "Ten New Songs" (2001) i "Dear Heather" (2004).

  • 23.9

    Kapitan Franciszek Hynek (z prawej) i porucznik Władysław Pomaski. Fot. NAC

    Franciszek Hynek i Władysław Pomaski wygrali zawody balonowe o Puchar Gordona Benetta rozgrywane w Warszawie.

  • 28.9

    Brigitte Bardot. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Paryżu urodziła się Brigitte Bardot, legenda francuskiego kina, symbol seksu lat 60., znana m.in. z filmów "I Bóg stworzył kobietę", "Pogarda".

  • 2.10

    W Warszawie urodził się Wojciech Pokora, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów komediowych, znany m.in. z filmu „Poszukiwany, poszukiwana” oraz seriali "Czterdziestolatek", "Kariera Nikodema Dyzmy" i "Alternatywy 4".

  • 4.10

    W Bestwince koło Bielska-Białej urodził się Zbigniew Pietrzykowski, pięściarz, czterokrotny mistrz Europy (1955, 1957, 1959 i 1963), trzykrotny medalista olimpijski - srebrny z Rzymu (1960) i brązowy z Melbourne (1956) i Tokio (1964).

  • 9.10

    W Marsylii w zamachu terrorystycznym zginęli król Jugosławii Aleksander I i francuski minister spraw zagranicznych Jean Louis Barthou.

  • 15.10

    W Paryżu zmarł Raymond Poincare, francuski polityk, minister zagranicznych i premier (1912-1913; 1922-1924; 1926-1929); prezydent Francji w latach 1913-1920; 4 czerwca 1917 r. wydał dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji.

  • 24.10

    Prezydent Ignacy Mościcki podpisał rozporządzenie o utworzeniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

  • 24.10

    Tadeusz Pieronek. Fot. PAP/T.Żmijewski

    W Radziechowicach urodził się Tadeusz Pieronek, profesor prawa kanonicznego, biskup pomocniczy diecezji sosnowieckiej (1992-1998), sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski (1993-98); w latach 1998-2004 rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie.

  • 25.10

    Abp Damian Zimoń. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Niedobczycach koło Rybnika urodził się Damian Zimoń, biskup katowicki od 1985 r., arcybiskup metropolita katowicki w latach 1992-2011.

  • 4.11

    W Warszawie urodził się Michał Głowiński, teoretyk i historyk literatury.

  • 11.11

    W Młocinach koło Warszawy urodziła się Elżbieta Krzesińska, lekkoatletka, dwukrotna medalistka olimpijska w skoku w dal: złoto na igrzyskach w Melbourne (1956) i srebro w Rzymie (1960); rekordzistka świata.

  • 22.11

    Stefan Bratkowski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Wrocławiu urodził się Stefan Bratkowski, dziennikarz, publicysta, pisarz; członek ZMP (1949-1956) i PZPR (1954-1981); dziennikarz „Po prostu” (1956-1957), redaktor naczelny „Życia i Nowoczesność” (1970-1973; 1980-1981); prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich w latach 1980-1982 i 1989-1990, następnie prezes honorowy; po ogłoszeniu stanu wojennego zaangażowany w działalność opozycyjną; w latach 1983-1988 tworzył niezależną „Gazetę Dźwiękową”; członek Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ „Solidarność” (1988-1990); uczestnik obrad Okrągłego Stołu; prezes Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” (1991-1992); autor książek o tematyce ekonomicznej, historycznej i społecznej.

  • 1.12

    W Leningradzie zastrzelony został Siergiej Kirow, działacz bolszewicki; I sekretarz Leningradzkiego Komitetu partii, sekretarz KC; na XVII Zjedzie WKP(b) w 1934 r. wysuwany jako kontrkandydat Stalina na stanowisko sekretarza generalnego; okoliczności zabójstwa, które stało się pretekstem do masowych represji, nigdy nie zostały w pełni wyjaśnione; wiele wskazuje, że inspiratorem zbrodni było kierownictwo NKWD, działające na polecenie Stalina.

  • 2.12

    W Romano Canavese urodził się Tarcisio Bertone, salezjanin, kardynał; sekretarz Kongregacji Nauki i Wiary (1995-2002); arcybiskup Genui (2002-2006); w latach 2006-2013 sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej.

  • 9.12

    Irena Santor. Fot.PAP/A.Rybczyński

    W Papowie Biskupim na Pomorzu urodziła się Irena Santor, jedna z najpopularniejszych polskich piosenkarek, wykonawczyni takich przebojów jak "Embarras", "Maleńki znak", "Jak przygoda to tylko w Warszawie".

  • 15.12

    W Mińsku urodził się Stanisław Szuszkiewicz, białoruski opozycjonista, fizyk; w latach 1991-1994 przewodniczący Rady Najwyższej Białorusi; w 1991 r. był jednym z sygnatariuszy tzw. układu białowieskiego, na mocy którego ZSRS jako podmiot prawa międzynarodowego przestał istnieć; na jego miejsce suwerenne już kraje - Rosja, Ukraina i Białoruś - powołały Wspólnotę Niepodległych Państw.

  • 19.12

    W stoczni w Trieście zwodowano transatlantyk MS Piłsudski.

  • 22.12

    Premiera filmu Józefa Lejtesa „Młody las”.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL