Daty

Kalendarz dat

1935

  • 8.1

    W Tupelo w stanie Missisipi urodził się Elvis Presley, piosenkarz, aktor, nazywany królem rock and rolla; do jego największych przebojów należały piosenki "Love Me Tender", "Always On My Mind", "It's Now Or Never" czy "Blue Suede Shoes".

  • 11.1

    W Nowym Jorku zmarła Marcelina Sembrich-Kochańska, śpiewaczka operowa, gwiazda nowojorskiej Metropolitan Opera.

  • 13.1

    W Zagłębiu Saary, które na mocy Traktatu Wersalskiego przez 15 lat pozostawało pod kontrolą brytyjsko-francuską, odbył się plebiscyt, dotyczący przynależności państwowej tego regionu; 90 proc. jego uczestników opowiedziało się za przyłączeniem Zagłębia Saary do Niemiec.

  • 16.1

    We wsi Boże (niem. Bosemb), położonej w powiecie mrągowskim, urodził się Udo Lattek, jeden z najbardziej znanych niemieckich trenerów piłkarskich; pracował m.in. z Bayernem Monachium, Borussią Moenchengladbach, Barceloną i Borussią Dortmund.

  • 16.1

    W Morges w Szwajcarii zmarła Helena Paderewska, żona Ignacego Jana Paderewskiego, inicjatorka powstania i działaczka Polskiego Czerwonego Krzyża.

  • 1.2

    Bolesław Limanowski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Bolesław Limanowski, jeden z pierwszych działaczy polskiego ruchu socjalistycznego, współzałożyciel PPS.

  • 8.2

    W Tomaszowie urodził się Romuald Karaś, dziennikarz, reportażysta, publicysta.

  • 8.2

    Premiera filmu „Antek policmajster” w reżyserii Michała Waszyńskiego.

  • 10.2

    W Katowicach urodził się Tadeusz Strugała, dyrygent, pianista, pedagog; pełnił m.in. funkcję szefa Filharmonii Wrocławskiej (1969-1980), dyrektora naczelnego i artystycznego WOSPR w Katowicach (1975-1976), w latach 1981-1986 był dyrektorem artystycznym i dyrygentem Orkiestry Filharmonii Krakowskiej.

  • 14.2

    W Ostrowi Mazowieckiej urodziła się Krystyna Sienkiewicz, aktorka związana z warszawskimi teatrami Ateneum i Syrena; występowała w Kabarecie Olgi Lipińskiej; zagrała m.in. w filmie „Rzeczpospolita babska” oraz serialu „Rodzina Leśniewskich”.

  • 22.2

    W Suboticy urodził się Danilo Kiš, jugosłowiański prozaik i eseista.

  • 26.2

    Hermann Goering. Źródło: NAC

    Rozkaz Adolfa Hitlera powołujący Luftwaffe; dowódcą sił powietrznych III Rzeszy mianowany został Hermann Göring.

  • 26.2

    Roman Malinowski. Fot. PAP/R. Guz

    W Białymstoku urodził się Roman Malinowski, działacz Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego; wicepremier (1980-1985); marszałek Sejmu PRL w latach 1985-1989.

  • 1.3

    Ernest Bryll. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie urodził się Ernest Bryll, poeta, prozaik, dramaturg, tłumacz, krytyk filmowy; ambasador RP w Irlandii w latach 1991-1995.

  • 4.3

    W Radomiu urodził się Kazimierz Paździor, bokser, mistrz olimpijski z Rzymu (1960) i mistrz Europy z Pragi (1957).

  • 5.3

    We Lwowie zmarł Stanisław Tołłoczko, chemik, filozof, profesor Uniwersytetu Lwowskiego.

  • 16.3

    Aron Nimzowitsch. Fot. NAC

    W okolicach Kopenhagi zmarł Aron Nimzowitsch, w latach dwudziestych jeden z najlepszych szachistów na świecie, wybitny teoretyk.

  • 16.3

    Niemcy wypowiedziały Traktat Wersalski i ogłosiły wprowadzenie powszechnej służby wojskowej. 

  • 23.3

    Sejm uchwalił tekst nowej konstytucji; 23 kwietnia 1935 r. podpisał ją prezydent RP Ignacy Mościcki.

  • 25.3

    Izabela Cywińska. Fot. PAP/L. Szymański

    W Kamieniu Puławskim urodziła się Izabela Cywińska, reżyserka teatralna i filmowa, minister kultury i sztuki w rządzie Tadeusza Mazowieckiego (1989-1990), reżyserka m.in. serialu „Boża podszewka” i filmu „Kochankowie z Marony”.

  • 26.3

    W Safed urodził się Mahmud Abbas, przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny (OWP); od 2005 r. prezydent Autonomii Palestyńskiej.

  • 28.3

    Premiera niemieckiego filmu propagandowego „Triumf woli” w reżyserii Leni Riefenstahl, przedstawiającego zjazd NSDAP w Norymberdze w 1934 r.

  • 2.4

    Marek Nowakowski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Marek Nowakowski, pisarz, scenarzysta, publicysta; opisywał powojenną Warszawę i świat ludzi żyjących na marginesie społeczeństwa; autor zbiorów opowiadań "Ten stary złodziej", "Benek Kwiaciarz", "Układ zamknięty", „Książę Nocy, "Wesele raz jeszcze", "Raport o stanie wojennym", "Notatki z codzienności", a także książek „Homo Polonicus", "Grecki bożek", "Nekropolis" oraz felietonów „Moja Warszawa. Powidoki”.

  • 3.4

    Gen. Daniel Konarzewski. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł gen. Daniel Konarzewski, prawnik, archeolog, pułkownik armii rosyjskiej, następnie w I Korpusie Polskim w Rosji (1917-1918); od 1918 r. w Wojsku Polskim; w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Wielkopolskiej Grupy Operacyjnej.

  • 3.4

    W Krakowie zmarł Wacław Sobieski, historyk, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  • 5.4

    Emil Młynarski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Emil Młynarski, dyrygent, skrzypek, kompozytor. W latach 1919-1929 dyrektor Opery Warszawskiej.

  • 9.4

    W Warszawie urodził się Marek Nowicki, reżyser i operator filmowy, reżyser m.in. filmów „Widziadło”, „Miłość z listy przebojów”.

  • 14.4

    Andrzej Gwiazda. Fot. PAP/CAF/J. Uklejewski

    W Pińczowie urodził się Andrzej Gwiazda, jeden z założycieli Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża; w sierpniu 1980 r. członek Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, współautor 21 Postulatów Sierpniowych; współzałożyciel NSZZ "Solidarność".

  • 14.4

    W Zofingen w Szwajcarii urodził się Erich von Däniken, pisarz, publicysta, twórca hipotezy zakładającej, że cywilizacja ludzka powstała i rozwijała się z inspiracji przybyszów z Kosmosu.

  • 17.4

    W Atenach urodził się Theo Angelopulos, reżyser, autor filmów „Pejzaż we mgle”, „Spojrzenie Odyseusza” oraz „Wieczność i jeden dzień” – Złota Palma na Festiwalu w Cannes (1998).

  • 23.4

    Ceremonia podpisania przez prezydenta Ignacego Mościckiego Konstytucji z 1935 r. na Zamku Królewskim w stolicy. Fot. NAC

    Prezydent Ignacy Mościcki podpisał nową konstytucję, tzw. Konstytucję kwietniową.

  • 9.5

    W Częstochowie urodziła się Halina Poświatowska, poetka, autorka m.in. zbiorów wierszy "Hymn bałwochwalczy", "Dzień dzisiejszy", "Oda do rąk".

  • 12.5

    Marszałek Józef Piłsudski. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Belwederze o godz. 20.45 zmarł marszałek Józef Piłsudski.

  • 12.5

    Edward Rydz-Śmigły objął stanowisko generalnego inspektora Sił Zbrojnych.

  • 13.5

    W Pradze urodził się Jan Saudek, czeski fotografik.

  • 15.5

    W Moskwie otwarto pierwszą linię metra.

  • 18.5

    Uroczystości pogrzebowe marszałka Józefa Piłsudskiego. Kraków, 18.05.1935. Fot. PAP/Reprodukcja Archiwum/M. Leśniewski.

    Na Wawelu odbył się pogrzeb marszałka Józefa Piłsudskiego.

  • 19.5

    W Clouds Hill w Anglii zmarł Thomas Edward Lawrence, znany jako Lawrence z Arabii; brytyjski archeolog, podróżnik, żołnierz i agent wywiadu, uczestnik I wojny światowej na Bliskim Wschodzie, który działał na rzecz powstania samodzielnego państwa arabskiego; o jego losach opowiada film "Lawrence z Arabii" (1962), zdobywca siedmiu Oscarów.

     

  • 20.5

    Hanna Krall. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodziła się Hanna Krall, pisarka, reporterka, dziennikarka; autorka reportażu „Zdążyć przed Panem Bogiem” – rozmowy z Markiem Edelmanem, a także książek „Sublokatorka”, „Okna” i „Biała Maria”.

  • 20.5

    Senat Uniwersytetu Warszawskiego podjął uchwałę o nadaniu uczelni imienia Józefa Piłsudskiego.

  • 21.5

    Kanclerz Adolf Hitler w czasie wystąpienia w Reichstagu stwierdził: „Niemcy potrzebują pokoju i chcą pokoju. (…) Niemcy nie mają ani intencji, ani życzenia anektować czy inkorporować Austrii”.

  • 27.5

    W Konstancinie urodził się Stefan Starczewski, socjolog, polonista, pedagog, działacz opozycji demokratycznej; redaktor niezależnej „Krytyki” (1978-1981); kierował Zespołem Oświaty i Wychowania NSZZ „S” (1981); po ogłoszeniu stanu wojennego internowany; współzałożyciel podziemnego Komitetu Helsińskiego w Polsce (1982); uczestnik obrad Okrągłego Stołu; wiceminister kultury i sztuki w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, wieloletni dyrektor Fundacji Kultury.

  • 1.6

    W Manchesterze urodził się Norman Foster, architekt, autor przebudowy Reichstagu i British Museum, projektant wieżowca 30 St Mary Ahe i City Hall w Londynie, nowego stadionu Wembley, a także centrum Metropolitan na pl. Piłsudskiego w Warszawie.

  • 1.6

    W Monachium urodził się Percy Adlon, niemiecki reżyser, scenarzysta; autor filmu "Bagdad Cafe".

  • 3.6

    Andrzej Garlicki. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie urodził się Andrzej Garlicki, historyk, publicysta, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; znawca dziejów II Rzeczypospolitej, autor książek "U źródeł obozu belwederskiego", "Przewrót majowy", "Od maja do Brześcia", "Od Brześcia do maja", "Józef Piłsudski 1867-1935", "Piękne lata trzydzieste", a także publikacji "Rycerze Okrągłego Stołu".

  • 10.6

    W Akron w stanie Ohio powstała Wspólnota Anonimowych Alkoholików.

  • 18.6

    W Londynie podpisany został brytyjsko-niemiecki układ morski; Niemcy mogły zbudować flotę wojenną wielkości 35 proc. floty brytyjskiej, liczba niemieckich okrętów podwodnych mogła być równa liczbie okrętów brytyjskich; układ przekreślał kolejne ograniczenia wprowadzone przez Traktat Wersalski dotyczące zbrojeń Niemiec.

  • 19.6

    W Krakowie urodził się Krzysztof Litwin, aktor , grafik i malarz.

  • 21.6

    W Cajarc urodziła się Francoise Sagan, francuska pisarka, autorka powieści "Witaj smutku".

  • 22.6

    Szymon Askenazy. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł Szymon Askenazy, historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, autor książek „Napoleon a sprawa polska” i „Książę Józef Poniatowski”.

  • 3.7

    We włoskiej stoczni w Monfalcone odbyła się uroczystość wodowania polskiego transatlantyku MS „Batory”.

  • 3.7

    Michał Bobrzyński. Fot. NAC

    W Łopuchówku koło Poznania zmarł Michał Bobrzyński, historyk, przywódca konserwatystów krakowskich (stańczyków); w latach 1908-1913 namiestnik Galicji.

  • 3.7

    W Berlinie odbyło się spotkanie ministra spraw zagranicznych RP Józefa Becka z kanclerzem Adolfem Hitlerem.

  • 3.7

    W Paryżu zmarł Andre Citroen, inżynier, przemysłowiec, założyciel fabryki samochodów.

  • 5.7

    07 zgłoś się, odc. Morderca działa nocą. TVP/PAP/Z. Januszewski

    W Warszawie urodził się Krzysztof Szmagier, reżyser filmowy, twórca seriali "Przygody psa Cywila" i "07 zgłoś się".

  • 5.7

    Szewach Weiss. Fot. PAP/R.Pietruszka

    W Borysławiu urodził się Szewach Weiss, izraelski polityk, dyplomata, profesor nauk politycznych, przewodniczący Rady Instytutu Pamięci Yad Vashem; w latach 1992-1996 przewodniczący Knesetu, ambasador Izraela w Polsce (2000-2003).

  • 12.7

    Francuski oficer Alfred Dreyfus. PAP/DPA

    W Paryżu zmarł Alfred Dreyfus, francuski oficer pochodzenia żydowskiego; w 1894 r. - w oparciu o spreparowane dowody - niesłusznie skazany za zdradę państwa (przekazanie niemieckiej ambasadzie w Paryżu francuskich tajemnic wojskowych) i zesłany na Wyspę Diabelską w Gujanie.

  • 13.7

    Jarosław Marek Rymkiewicz. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Jarosław Marek Rymkiewicz, profesor filologii, poeta, dramaturg, eseista, krytyk i publicysta; autor tomików poetyckich „Konwencje”, „Thema Regium”, „Zachód słońca w Milanówku”, powieści „Umschlagplatz” i szkiców historycznych „Kinderszenen”, „Wieszanie”.

  • 23.7

    W Krakowie urodził się Władysław Serczyk, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek PAN, specjalista w dziedzinie historii Rosji i Ukrainy.

  • 26.7

    W Warszawie urodził się Edward Żebrowski (właściwie: Edward Bernstein), reżyser, scenarzysta, aktor; reżyser filmów „Ocalenie”, „Szpital Przemienienia”, „W biały dzień”.

  • 1.8

    Rozpoczęła się budowa kolejki linowej na Kasprowy Wierch.

  • 4.8

    W Czechowicach urodził się Jan Tesarz, aktor, występował m.in. w Teatrze Ziemi Łódzkiej i Teatrze Polskim w Warszawie; zagrał w „Krótkim filmie o zabijaniu” Krzysztofa Kieślowskiego.

  • 15.8

    Waldemar Baszanowski. Fot. PAP/S.Kraszewski

    W Grudziądzu urodził się Waldemar Baszanowski, dwukrotny mistrz olimpijski w podnoszeniu ciężarów: w Tokio (1964) i Meksyku (1968); pięciokrotny mistrz świata i sześciokrotny mistrz Europy.

  • 15.8

    W Gdańsku zmarła Stanisława Przybyszewska, autorka dramatów historycznych związanych z historią rewolucji francuskiej, m.in. "Sprawy Dantona", malarka.

  • 22.8

    W Warszawie urodził się Jerzy Wojciech Borejsza, historyk, publicysta; badacz XIX i XX wieku.

  • 22.8

    W Łodzi urodził się Longin Pastusiak, polityk, historyk, politolog, amerykanista; działacz PZPR, SdRP i SLD; poseł na Sejm (1991-20010); w latach 2001-2005 marszałek Senatu.

  • 31.8

    W Warszawie urodził się Andrzej Dobosz, krytyk literacki, felietonista; w 1974 r. wyjechał do Francji; w latach 1994-2008 prowadził w Paryżu polską księgarnię "Librairie Dobosz"; w filmie "Rejs" Marka Piwowskiego zagrał rolę filozofa.

  • 8.9

    Wybory do Sejmu IV kadencji.

  • 9.9

    W Tel Awiwie urodził się Chaim Topol, izraelski aktor, słynny Tewje Mleczarz z filmowej wersji musicalu "Skrzypek na dachu".

  • 15.9

    Zbigniew Burzyński i Władysław Wysocki zajęli pierwsze miejsce w zawodach balonowych o Puchar Gordona Benetta, które odbyły się w Warszawie.

  • 15.9

    Kanclerz III Rzeszy Adolf Hitler. Fot. Bundesarchiv. Źródło: Wikimedia Commons

    Reichstag uchwalił tzw. ustawy norymberskie – „O obywatelstwie Rzeszy” oraz „O ochronie krwi niemieckiej i honoru” – pozbawiające Żydów w Niemczech większości praw obywatelskich.

  • 16.9

    Polska została ponownie wybrana do Rady Ligi Narodów.

  • 19.9

    W Kałudze zmarł Konstanty Ciołkowski, rosyjski wynalazca, uczony, prowadzący badania m.in. w dziedzinie aerodynamiki; syn polskiego zesłańca.

  • 25.9

    Premiera filmu „Dwie Joasie” w reżyserii Mieczysława Krawicza.

  • 29.9

    Otwarcie stadionu Ruchu Chorzów.

  • 3.10

    Wojska włoskie zaatakowały Etiopię.

  • 8.10

    W Lublińcu urodził się Sławomir Kryska, pisarz, scenarzysta, redaktor miesięcznika „Poezja. Zmarł w 1996 roku.

  • 10.10

    Stanisław Jopek Fot.PAP/Paweł Kula

    We Lwowie urodził się Stanisław Jopek, tenor, solista Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca "Mazowsze" im. Tadeusza Sygietyńskiego.

  • 12.10

    W Modenie urodził się Luciano Pavarotti, jeden z najwybitniejszych śpiewaków operowych.

  • 12.10

    Premier Walery Sławek podał się do dymisji.

  • 13.10

    Marian Zyndram-Kościałkowski Fot.PAP/CAF-archiwum

    Marian Zyndram-Kościałkowski objął funkcję premiera RP.

  • 16.10

    W Karczewicach koło Częstochowy urodził się Marian Jurczyk, działacz opozycji antykomunistycznej, w sierpniu 1980 r. kierował strajkiem w Stoczni Szczecińskiej i w regionie, jako przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego; sygnatariusz szczecińskich Porozumień Sierpniowych; od 1981 r. przewodniczący Zarządu Regionu Pomorze Zachodnie i członek Komisji Krajowej NSZZ „S”; internowany w stanie wojennym, następnie w 1982 r. aresztowany, wyszedł na wolność w 1984 r. na mocy amnestii; w 1990 r. założył NSZZ „Solidarność ‘80”; senator RP (1997-2000); w latach 1998-2000 i 2002-2006 prezydent Szczecina.

  • 21.10

    Jadwiga Barańska. Fot. PAP/G. Jakubowski

    W Łodzi urodziła się Jadwiga Barańska, aktorka, niezapomniana Barbara Niechcic z ekranizacji "Nocy i dni", znana również z filmu "Hrabina Cosel", gdzie zagrała tytułową bohaterkę.

  • 23.10

    W Gliwicach urodził się Egon Franke, szermierz; na igrzyskach w Tokio (1964) zdobył dla Polski pierwszy złoty medal olimpijski w szermierce - floret indywidualnie; na tych samych igrzyskach wraz z drużyną wywalczył we florecie srebrny medal; złoty medalista mistrzostw świata w 1962 r. w drużynie w szabli.

  • 24.10

    Marek Piwowski. Fot. PAP/Makarewicz

    W Warszawie urodził się Marek Piwowski, reżyser, scenarzysta, aktor; twórca kultowej komedii „Rejs”, a także filmów "Przepraszam, czy tu biją?" i "Uprowadzenie Agaty".

  • 25.10

    Premiera filmu „Rapsodia Bałtyku” w reżyserii Leonarda Buczkowskiego.

  • 30.10

    Po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego decyzją Walerego Sławka rozwiązano Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR).

  • 8.11

    W Sceaux urodził się Alain Delon, francuski aktor, producent filmowy; znany m.in. z filmów "Rocco i jego bracia", "Zaćmienie", "Lampart", "Czarny tulipan" i "Borsalino".

  • 1.12

    Woody Allen. Fot. PAP/EPA

    W Nowym Jorku urodził się Woody Allen, reżyser, scenarzysta, aktor, muzyk jazzowy; autor filmów „Miłość i śmierć”, „Annie Hall” - Oscary za scenariusz i reżyserię (1978), „Manhattan”, „Zelig”, „Hannah i jej siostry” - Oscar za scenariusz (1987), „Strzały na Broadwayu”, „Jej wysokość Afrodyta”, „O północy w Paryżu” - Oscar za scenariusz (2012) oraz „Blue Jasmine”.

  • 18.12

    Edvard Benesz wybrany został prezydentem Czechosłowacji.

  • 21.12

    W Goeteborgu zmarł Kurt von Tucholsky, niemiecki pisarz i publicysta.

  • 26.12

    Kazimierz Orłoś. Fot.PAP/A.Rybczyński

    W Warszawie urodził się Kazimierz Orłoś, pisarz, scenarzysta, dramaturg.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL