Daty

Kalendarz dat

1946

  • 1.1

    Wszedł w życie dekret Krajowej Rady Narodowej z 25 września 1945 r. o nowym prawie małżeńskim.

  • 3.1

    Uchwalona została ustawa o nacjonalizacji - przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

  • 4.1

    W Warszawie urodził się Marek Borowski, wicepremier i minister finansów (1993-1994), marszałek Sejmu w latach 2001-2004; wiceprzewodniczący SLD (1999-2004); współtwórca i przewodniczący SdPL (2004); poseł na Sejm, senator.

  • 5.1

    W Pożarkach na Wileńszczyźnie urodził się Janusz Laskowski, piosenkarz, kompozytor.

  • 5.1

    Trolejbus na pl. Trzech Krzyży. Warszawa, 1947. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie uruchomiono komunikację trolejbusową.

  • 5.1

    W Santa Ana (USA) urodziła się Diane Keaton, amerykańska aktorka, laureatka Oscara za role w filmie Woody’ego Allena „Annie Hall” (1977).

  • 7.1

    Prof. Stanisław Kutrzeba. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł Stanisław Kutrzeba, historyk prawa, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  • 7.1

    W Krotoszynie urodziła się Agnieszka Duczmal, dyrygentka; założycielka i dyrektorka Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Amadeus.

  • 7.1

    W Katowicach zmarł Adam Didur, śpiewak operowy, jeden z największych basów przełomu XIX i XX wieku.

  • 10.1

    Robert Gadocha. Fot. PAP/T. Gzell

    W Krakowie urodził się Robert Gadocha, piłkarz, w latach 70. jeden z najlepszych skrzydłowych świata; zdobył złoty medal olimpijski w Monachium (1972) i brązowy medal mistrzostw świata w RFN (1974); w drużynie narodowej zagrał 62 razy, strzelając 16 bramek; w latach 1967-1975 zawodnik Legii Warszawa, następnie m.in. FC Nantes.

  • 10.1

    W Londynie otwarto pierwsze Zgromadzenie Ogólne ONZ – wzięły w nim udział delegacje 51 państw.

  • 11.1

    W Grudziądzu urodził się Ryszard Poznakowski, wokalista, gitarzysta, kompozytor, członek zespołów "Czerwono-Czarni", "Trubadurzy".

  • 12.1

    Ryszard Szurkowski. Fot. PAP/Archiwum

    W Świebodowie koło Milicza urodził się Ryszard Szurkowski, kolarz szosowy, złoty medalista mistrzostw świata w wyścigu indywidualnym (1973) i dwukrotny wicemistrz świata w wyścigu drużynowym; srebrny medalista igrzysk olimpijskich w Monachium (1972) i Montrealu (1976) w drużynie; czterokrotny zwycięzca Wyścigu Pokoju.

  • 16.1

    Urodził się Mario Moretti, włoski terrorysta, jeden z przywódców Czerwonych Brygad.

  • 17.1

    W Londynie pod przewodnictwem Jana Kwapińskiego utworzona została Rada Polskich Stronnictw Politycznych. W jej skład weszły: PPS, SP, SD, SN i SL "Wolność".

  • 17.1

    Arnold Szyfman. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie pod dyrekcją Arnolda Szyfmana rozpoczął działalność Teatr Polski.

  • 18.1

    W Warszawie urodziła się Helena Łuczywo, dziennikarka, działaczka opozycji demokratycznej; współzałożycielka i redaktorka niezależnego pisma „Robotnik”; współpracowniczka KOR i KSS „KOR”; redaktor naczelna powstałej w 1981 r. Agencji Prasowej „Solidarność”; w latach 1982-1989 kierowała zespołem podziemnego „Tygodnika Mazowsze”; uczestniczka obrad Okrągłego Stołu; w latach 1989-2009 zastępca redaktora naczelnego „Gazety Wyborczej”.

  • 18.1

    W Warszawie urodził się Jan Lityński, organizator studenckich protestów w marcu 1968 r., skazany przez władze komunistyczne na 2,5 roku więzienia; członek KSS "KOR", redakcji "Biuletynu Informacyjnego" i "Robotnika"; doradca NSZZ "S"; po wprowadzeniu stanu wojennego internowany, następnie aresztowany i oskarżony o próbę obalenia ustroju PRL; w 1983 r. nie powrócił do więzienia z przepustki; działacz podziemnej Solidarności; członek Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ "S"; uczestnik obrad Okrągłego Stołu; poseł na Sejm (1989-2001); członek władz Unii Demokratycznej, później Unii Wolności.

  • 18.1

    Feliks Nowowiejski. Fot. NAC

    W Poznaniu zmarł Feliks Nowowiejski, kompozytor, dyrygent, organista, pedagog; autor opery "Legenda Bałtyku" oraz melodii do wiersza Marii Konopnickiej "Rota".

  • 19.1

    W Sevierville w stanie Tennessee urodziła się Dolly Parton, gwiazda muzyki country, aktorka.

  • 19.1

    W Warszawie w Sali "Romy" rozpoczął się Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego.

  • 20.1

    W Missoula w stanie Montana urodził się David Lynch, reżyser, scenarzysta, producent, autor filmów „Człowiek słoń”, „Blue Velvet”, „Dzikość serca”, „Zagubiona autostrada”, „Prosta historia”, „Mulholland Drive”, a także „Twin Peaks: Ogniu krocz ze mną” oraz serialu „Miasteczko Twin Peaks”.

  • 22.1

    Dekret Krajowej Rady Narodowej "o utworzeniu Najwyższego trybunału Narodowego dla sądzenia hitlerowskich zbrodniarzy wojennych i osób odpowiedzialnych za klęskę 1939 r.".

  • 23.1

    W Warszawie urodził się Michał Kleiber, naukowiec, specjalista w zakresie zastosowań nowoczesnych technik komputerowych w badaniach naukowych, technice i medycynie; minister nauki i informatyzacji oraz przewodniczący Komitetu Badań Naukowych (2001-2005); w latach 2007-2015 prezes Polskiej Akademii Nauk.

  • 29.1

    Powstało państwowe przedsiębiorstwo połowów dalekomorskich „Dalmor”.

  • 1.2

    Pierwszym sekretarzem generalnym Organizacji Narodów Zjednoczonych został wybrany norweski polityk Trygve Lie.

  • 1.2

    Specjalny sąd karny w Gdańsku skazał na 8 lat więzienia niemieckiego bpa K. M. Spletta, który od 1939 r. był m.in. administratorem apostolskim diecezji chełmińskiej. 

  • 11.2

    Jerzy Giedroyc. Fot. PAP/J. Ruciński

    W Rzymie pod kierownictwem Jerzego Giedroycia powstał Instytut Literacki; polskie wydawnictwo emigracyjne, gdzie ukazywały się najważniejsze tytuły polskiej literatury powojennej, krajowej i emigracyjnej, a także miesięcznik "Kultura"; w lipcu 1947 r. Instytut przeniesiono do Paryża.

  • 14.2

    Według przeprowadzonego powszechnego spisu ludności Polska liczyła 23 mln 930 tys. mieszkańców, spośród nich 31,8 proc. mieszkało w miastach. 

  • 14.2

    Zgodnie z postanowieniami konferencji poczdamskiej z 1945 roku rozpoczęły się masowe wysiedlenia ludności niemieckiej z terytorium Polski; do 1949 roku z tzw. Ziem Odzyskanych wysiedlono do sowieckiej i brytyjskiej strefy okupacyjnej ponad 2,5 mln Niemców.

  • 17.2

    W Krośnie zmarł Jan Stapiński, jeden z twórców ruchu ludowego, redaktor naczelny „Przyjaciela ludu”, współzałożyciel Stronnictwa Ludowego, poseł na sejm austriacki i sejm II RP.

  • 17.2

    Maciej Englert. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Sosnowcu urodził się Maciej Englert, aktor, reżyser teatralny; od 1981 r. dyrektor Teatru Współczesnego w Warszawie.

  • 18.2

    Na mocy dekretu przewodniczącego Krajowej Rady Narodowej powstał Najwyższy Trybunał Narodowy; stanęli przed nim m.in. Arthur Greiser, Ludwig Fischer, Rudolf Hoess i członkowie załogi obozu Auschwitz.

  • 21.2

    W Londynie urodził się Alan Rickman, brytyjski aktor teatralny i filmowy, znany m.in. z ról w filmach „Rozważna i romantyczna”, „Szklana pułapka” oraz serii filmów o Harrym Potterze.

  • 21.2

    Rada Ministrów powołała Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO) – organizację paramilitarną podporządkowaną MO; brała udział w pacyfikacjach protestów w okresie PRL; rozwiązana została w 1989 r.

  • 22.2

    W Warszawie urodził się Wojciech Wiszniewski, scenarzysta, reżyser, autor filmów dokumentalnych, m.in. „Robotnicy ‘71”, „Elementarz”, „Stolarz”.

  • 27.2

    Ze Szczecina wyjechał pierwszy transport deportowanych Niemców. 

  • 5.3

    Winston Churchill. Fot. NAC

    W Fulton w Stanach Zjednoczonych Winston Churchill wygłosił słynne przemówienie, podczas którego odnosząc się do kwestii sowieckiej kontroli nad częścią Europy powiedział: "Od Szczecina nad Bałtykiem po Triest nad Adriatykiem przecina kontynent żelazna kurtyna". 

  • 6.3

    W Cambridge urodził się David Gilmour, brytyjski muzyk, kompozytor, gitarzysta zespołu Pink Floyd.

  • 8.3

    Dekret Rady Ministrów, zatwierdzony przez Prezydium Krajowej Rady Narodowej, "o majątkach opuszczonych i poniemieckich". 

  • 14.3

    W Lublińcu urodził się Zygmunt Anczok, piłkarz, zawodnik Polonii Bytom i Górnika Zabrze, z którym zdobył tytuł mistrza Polski; srebrny medalista olimpijski z 1972 roku.

  • 15.3

    Centralny Komitet Żydów Polskich przesłał do premiera Edwarda Osóbki-Morawskiego memoriał, w którym informował rząd o "nowej fali morderstw antyżydowskich" w Polsce. 

  • 15.3

    W przedstawieniu „Droga do świtu” na deskach Starego Teatru w Krakowie zadebiutował Wiesław Drzewicz.

  • 15.3

    Powstał konspiracyjny Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej, który zrzeszał antykomunistyczne stronnictwa, m.in. Stronnictwo Niezawisłości Narodowej i Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”.

  • 19.3

    Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał na karę śmierci siedmiu członków Pogotowia Akcji Specjalnej NSZ za pacyfikację wsi Wierzchowiny. Wyroki wykonano. 

  • 24.3

    W Warszawie urodził się Andrzej Titkow, reżyser i scenarzysta filmów dokumentalnych i fabularnych, autor filmów „Z pamięci”, „Mniej niż zero”, „Turniej”, „Walterowcy” i „serialu Układ krążenia”.

  • 27.3

    W Łodzi zmarł Czesław Skonieczny, aktor teatralny i filmowy, znany z ról w filmach „Antek Policmajster”, „Piętro wyżej”, „Żona i nie żona”.

  • 3.4

    Hanna Suchocka. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Pleszewie urodziła się Hanna Suchocka, premier RP w latach 1992-1993, minister sprawiedliwości (1997-2000); ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej i Zakonie Kawalerów Maltańskich w latach 2001-2013, I wiceprzewodnicząca Komisji Weneckiej w latach 2015-2016.

  • 4.4

    Sejm przyjął ustawę o nacjonalizacji banków.

  • 4.4

    Halina Wyrodek. Fot. PAP/CAF/M. Sochor

    W Olkuszu urodziła się Halina Wyrodek, aktorka, piosenkarka, gwiazda "Piwnicy pod Baranami", przez wiele lat związana z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, aktorka filmowa, znana m.in. z ról w filmach „Party przy świecach”, „Grzeszny żywot Franciszka Buły”.

  • 6.4

    Powstał „obwód królewiecki” (od lipca 1946: kaliningradzki), utworzony z części dawnych Prus Wschodnich należących do Niemiec i włączony do Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej.

  • 7.4

    W Londynie ukazał się pierwszy numer "Wiadomości" pod redakcją Mieczysława Grydzewskiego.

  • 7.4

    Powstał „obwód królewiecki” (od lipca 1946: kaliningradzki), utworzony z części dawnych Prus Wschodnich należących do Niemiec i włączony do Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej.

  • 10.4

    Urodziła się Maja Wodecka, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Dancing w kwaterze Hitlera”, „Człowiek z M-3”, „Zbrodniarz, który ukradł zbrodnię”.

  • 12.4

    Marian Zyndram-Kościałkowski. Fot. NAC

    W Brookwood w Wielkiej Brytanii zmarł Marian Zyndram-Kościałkowski, żołnierz Legionów Polskich, współtwórca POW, działacz BBWR; premier RP w latach 1934-1935.

  • 16.4

    W Warszawie urodził się Maciej Wojtyszko, reżyser, dramatopisarz i scenarzysta.

  • 18.4

    Rozwiązano założoną w 1920 r. Ligę Narodów, międzynarodową organizację założoną z inicjatywy prezydenta Stanów Zjednoczonych T.W.Wilsona dla zapewnienia pokoju i rozwoju współpracy międzynarodowej.

  • 22.4

    Polska ratyfikowała umowę o utworzeniu Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju Gospodarczego.

  • 25.4

    Andrzej Seweryn. Fot. PAP/M. Gorczyński

    W Heilbronn w Niemczech urodził się Andrzej Seweryn, aktor, reżyser, pedagog; występował m.in. w warszawskim Teatrze Ateneum, od 1980 r. we Francji; w 1993 r. otrzymał angaż - jako trzeci cudzoziemiec w historii teatru francuskiego - do Comedie Francaise; od 2011 r. dyrektor naczelny Teatru Polskiego w Warszawie; wystąpił m.in. filmach "Ziemia obiecana", "Bez znieczulenia", „Dyrygent”, „Człowiek z żelaza”, "Na srebrnym globie", „Pan Tadeusz”, „Ogniem i mieczem”, „Prymas. Trzy lata z tysiąca”, „Zemsta”, „Różyczka”.

  • 27.4

    Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ustawę "O głosowaniu ludowym" w dniu 30 czerwca 1946 r.

  • 28.4

    Ustawa KRN o obywatelstwie państwa polskiego oraz narodowości polskiej ludności mieszkającej na Ziemiach Odzyskanych.

  • 29.4

    W Szczecinku urodził się Aleksander Wolszczan, astronom, badacz pulsarów – gwiazd neutronowych, odkrywca pierwszych planet spoza Układu Słonecznego.

  • 30.4

    Do Krakowa powrócił razem z wieloma innymi dziełami sztuki zrabowanymi w czasie wojny Ołtarz Mariacki Wita Stwosza.

  • 2.5

    Funkcjonariusze UB w odwecie za pomoc oddziałom podziemia niepodległościowego dokonali pacyfikacji wsi Wąwolnica w powiecie puławskim.

  • 3.5

    W Krakowie odbyły się, zakazane przez komunistyczne władze, demonstracje z okazji Święta 3 Maja. Interweniowała milicja, byli ranni i aresztowani.

  • 5.5

    W Krakowie urodziła się Ewa Kuryluk, malarka, poetka, historyk sztuki.

  • 10.5

    Piotr Paleczny. Fot. PAP/L. Szymański

    W Rybniku urodził się Piotr Paleczny, pianista.

  • 12.5

    W Łodzi urodził się Daniel Libeskind, architekt, autor m.in. projektu Muzeum Żydowskiego w Berlinie, Muzeum Felixa Nussbauma, Imperial War Museum North w Manchesterze, a także wieżowca Złota 44 w Warszawie.

  • 12.5

    Prymas Stefan Wyszyński. Fot. PAP/CAF/Z. Wdowiński

    Konsekracja Stefana Wyszyńskiego na biskupa lubelskiego.

  • 24.5

    Irena Szewińska. Fot. PAP/CAF

    W Leningradzie urodziła się Irena Kirszenstein-Szewińska, najlepsza lekkoatletka w dziejach polskiego sportu: siedmiokrotna medalistka olimpijska, rekordzistka Europy i świata; członek MKOl.

  • 27.5

    Wspólny atak oddziałów UPA i AK-WiN na Hrubieszów skierowany przeciwko władzy komunistycznej.

  • 1.6

    W Krakowie ukazał się pierwszy numer miesięcznika "Znak" pod redakcją Jerzego Radkowskiego.

  • 7.6

    Jan Miodek. Fot. PAP/A.Grygiel

    W Tarnowskich Górach urodził się Jan Miodek, językoznawca, profesor i dyrektor Instytutu Filologii Polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim.

  • 7.6

    W Chodorach urodził się Antoni Chodorowski, grafik, karykaturzysta.

  • 8.6

    Parada Zwycięstwa w Londynie. 08.06.1946. Źróło: Wikimedia Commons. Fot. Imperial War Museums

    W Londynie odbyła się Parada Zwycięstwa, która uczciła zwycięstwo aliantów nad III Rzeszą Niemiecką i Japonią podczas drugiej wojny światowej; w paradzie zabrakło polskich żołnierzy, w tym zasłużonych dla obrony Anglii polskich lotników.

  • 8.6

    Piotr Fronczewski. Fot. PAP/L. Szymanski

    W Łodzi urodził się Piotr Fronczewski, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów, od wielu lat związany z Teatrem Ateneum, występował w Kabarecie „Pod Egidą” i Kabarecie Olgi Lipińskiej; odtwórca ról w filmach „Bilans kwartalny”, „Kung-fu”, "Hallo Szpicbródka", „Lata dwudzieste… lata trzydzieste”, "Konsul", „Baryton”, "Ziemia obiecana", "Akademia Pana Kleksa", „Podróże Pana Kleksa”, a także w serialach „Lalka”, „Polskie drogi”, „Tajemnica Enigmy”, „Królowa Bona”, „07 zgłoś się”, „Tata, a Marcin powiedział” i „Rodzina zastępcza”; sympatię publiczności zyskał również jako oryginalny wokalista, wydając w latach 80. albumy pod pseudonimem "Franek Kimono".

  • 9.6

    We Wrocławiu zainaugurowano zajęcia na Uniwersytecie i Politechnice.

  • 10.6

    Utworzono Wrocławskie Towarzystwo Naukowe.

  • 13.6

    Wydany został dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa - tzw. mały kodeks karny.

  • 16.6

    W Krakowie zmarł Józef Feldman, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  • 21.6

    Arthur Greiser. Fot. NAC

    W Poznaniu rozpoczął się proces Arthura Greisera, niemieckiego, nazistowskiego zbrodniarza, w czasie II wojny światowej gauleitera tzw. Kraju Warty (Warthegau).

  • 22.6

    Józef Oleksy. fot. PAP/J.Kamiński

    W Nowym Sączu urodził się Józef Oleksy, członek PZPR (1968-1990); parlamentarzysta, przewodniczący Socjaldemokracji Rzeczpospolitej Polskiej (1996-1997), przewodniczący Sojuszu Lewicy Demokratycznej (2004-2005); marszałek Sejmu (1993-1995 i 2004-2005), wicepremier i minister spraw wewnętrznych i administracji (2004); premier RP w latach 1995-1996.

  • 23.6

    Macieja Rataj. Fot. NAC

    W Palmirach odbył się uroczysty pogrzeb Macieja Rataja, rozstrzelanego przez Niemców w 1940 r.

  • 25.6

    W Warszawie powołano Państwowy Instytut Wydawniczy pod dyrekcją Aleksandra Wata.

  • 28.6

    Dekret KRN o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w latach 1939-1945.

  • 30.6

    Odbyło się referendum ludowe, którego wyniki władze komunistyczne sfałszowały.

  • 3.7

    Leszek Miller. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Żyrardowie urodził się Leszek Miller, członek Biura Politycznego KC PZPR (1989-1990), uczestnik obrad Okrągłego Stołu, parlamentarzysta, przewodniczący SdRP (1997-1999), przewodniczący SLD (1999-2004 i od 2011);minister pracy i polityki socjalnej (1993-1996), minister-szef Urzędu Rady Ministrów (1996), minister spraw wewnętrznych i administracji (1997), przewodniczący Komitetu Społeczno-Politycznego Rady Ministrów (1994-1997), premier RP w latach 2001-2004.

  • 4.7

    Władze sowieckie przemianowały Królewiec na Kaliningrad; zmarły w 1946 r. Michaił Kalinin był działaczem komunistycznym, przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRS, współodpowiedzialny za represje i terror lat 30., a także zbrodnię katyńską.

  • 4.7

    Pogrzeb ofiar pogromu kieleckiego. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Kielcach doszło do pogromu ludności żydowskiej; z rąk cywilnych mieszkańców miasta, milicjantów i żołnierzy, zginęło 37 Żydów; zbrodnia spowodowała żydowski exodus z Polski.

  • 5.7

    Gmach Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Fot. PAP/CAF/W. Jabłonowski

    Dekret o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk.

  • 5.7

    W Paryżu po raz pierwszy zaprezentowano strój bikini - dwuczęściowy damski kostium kąpielowo-plażowy, zaprojektowany przez francuskiego inżyniera Louisa Reard’a.

  • 8.7

    Józef Mehoffer. Fot. NAC

    W Wadowicach zmarł Józef Mehoffer, wybitny malarz, przedstawiciel Młodej Polski, grafik, witrażysta, autor m.in. obrazu "Dziwny ogród".

  • 9.7

    Artur Greiser. Fot. PAP/CAF/J. Żyszkowski

    W Poznaniu Najwyższy Trybunał Narodowy skazał Artura Greisera, namiestnika III Rzeszy w tzw. Kraju Warty, na karę śmierci. Greiser był odpowiedzialny m.in. za masowe deportacje ludności żydowskiej i polskiej oraz udział w zabójstwach osób cywilnych i jeńców wojennych.

  • 10.7

    W Zabrzu urodził się Henryk Kasperczak, piłkarz, wielokrotny reprezentant Polski, trener.

  • 13.7

    W Warszawie rozpoczął obrady pierwszy po zakończeniu wojny Kongres Stronnictwa Demokratycznego.

  • 18.7

    Panorama Racławicka. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Przemyślu doszło do przekazania stronie polskiej części zbiorów lwowskiego Ossolineum oraz "Panoramy Racławickiej". Zbiory przewieziono następnie do Wrocławia.

  • 21.7

    W Poznaniu odbyła się publiczna egzekucja Artura Greisera, nazistowskiego zbrodniarza, pełniącego w czasie II wojny światowej funkcję namiestnika tzw. Kraju Warty.

  • 22.7

    W Warszawie oddano do użytku most księcia Józefa Poniatowskiego.

  • 24.7

    Na atolu Bikini w archipelagu Wysp Marshalla Stany Zjednoczone przeprowadziły pierwszą podwodną eksplozję bomby atomowej.

  • 30.7

    Prezydium Krajowej Rady Narodowej rozwiązało Związek Patriotów Polskich w ZSRS.

  • 1.8

    Ukazał się pierwszy numer pisma „Film”. Na kładce znalazło się zdjęcie aktorki Danuty Szaflarskiej. Pismo ukazywało się do czerwca 2013 roku.

  • 2.8

    Agencja TASS podała informację o wykonaniu wyroku śmierci na Andrieju Własowie, sowieckim generale, który po dostaniu się do niemieckiej niewoli w 1942 r. podjął współpracę z III Rzeszą, organizując podporządkowane Niemcom oddziały Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (ROA).

  • 3.8

    W Nowym Jorku zmarł Ignacy Matuszewski, jeden z czołowych reprezentantów obozu sanacyjnego, minister skarbu, redaktor naczelny "Gazety Polskiej".

  • 3.8

    Danuta Siedzikówna, ps. Inka. Fot. IPN

    Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku skazał na karę śmierci niespełna 18-letnią Danutę Siedzikównę ps. Inka, łączniczkę i sanitariuszkę 5 Wileńskiej Brygady AK. Wyrok wykonano 28.08.1946 r.

     

  • 13.8

    W Warszawie urodził się Stefan Melak, działacz niepodległościowy w PRL, walczący o upamiętnienie polskich ofiar Katynia; przewodniczący Komitetu Katyńskiego; zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu pod Smoleńskiem.

  • 17.8

    Eugeniusz Priwieziencew. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Gdańsku urodził się Eugeniusz Priwieziencew, , aktor, reżyser, dramaturg; wystąpił w filmach "Barwy ochronne", "Imperatyw", "Miś", "Piraci", "Pociąg do Hollywood", "Kolejność uczuć" oraz w serialu "Złotopolscy".

  • 18.8

    Józef Kuraś „Ogień”. Źródło: IPN

    Józef Kuraś ps. Ogień wraz ze swym oddziałem zorganizował i przeprowadził akcję rozbicia i opanowania więzienia św. Michała w Krakowie; uwolniono kilkudziesięciu więźniów – żołnierzy Armii Krajowej, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz Narodowych Sił Zbrojnych.

  • 18.8

    Irena Jarocka Fot.PAP/Radek Pietruszka

    W Srebrnej Górze koło Kcyni urodziła się Irena Jarocka, piosenkarka, wykonawczyni przebojów "Motylem jestem", "Kocha się raz", "Odpływają kawiarenki", "Wymyśliłam Cię".

  • 25.8

    W Dusznikach Zdrój rozpoczął się pierwszy Festiwal Chopinowski.

  • 27.8

    Przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie rozpoczął się proces nazistowskiego zbrodniarza Amona Goetha, komendanta obozu koncentracyjnego Płaszów.

  • 28.8

    W Warszawie urodził się Michał Komar, krytyk literacki, pisarz, wydawca.

  • 28.8

    Danuta Siedzikówkna. Źródło: IPN

    W Gdańsku władze komunistyczne wykonały wyrok śmierci na niespełna 18-letniej Danucie Siedzikównie, ps. Inka, sanitariuszce 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej oraz na ppor. Feliksie Selmanowiczu, ps. Zagończyk, dowódcy plutonu 5. Wileńskiej Brygady AK.

  • 30.8

    Henryk Sucharski. Fot. Wikipedia

    W Neapolu zmarł mjr Henryk Sucharski, dowódca obrony Westerplatte.

  • 3.9

    Sekretarz stanu USA James Byrnes w czasie przemówienia w Stuttgarcie wyraził zastrzeżenia wobec granicy polskiej na Odrze i Nysie.

  • 3.9

    Rząd RP na uchodźstwie rozwiązał Polskie Siły Zbrojne.

  • 5.9

    Amon Goeth w więzieniu. 29.VIII.1945. Fot. Wikimedia Commons

    W Krakowie Najwyższy Trybunał Narodowy skazał na karę śmierci Amona Goetha, komendanta niemieckiego obozu koncentracyjnego Płaszów; wyrok wykonano 13 września 1946 r. w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich.

  • 7.9

    Olgierd Łukaszewicz. Fot. PAP/L. Szymański

    W Chorzowie urodził się Olgierd Łukaszewicz, aktor, znany m.in. z ról w filmach „Sól ziemi czarnej”, „Perła w koronie”, „Brzezina” „Lekcja martwego języka”, „Wierna rzeka”, „Seksmisja” i „Generał Nil”; prezes ZASP w latach 2002-2005 i od 2011 r.

  • 8.9

    Rząd wydał dekret o ustroju rolnym i osadnictwie na Ziemiach Odzyskanych.

  • 8.9

    Krzysztof Krawczyk. Fot. PAP/J. Kaczmarczyk

    W Katowicach urodził się Krzysztof Krawczyk, piosenkarz, wokalista zespołu Trubadurzy (1963-1973); wykonawca przebojów "Pamiętam Ciebie z tamtych lat", "Jak minął dzień", "Byle było tak", "Parostatek", "Mój przyjacielu".

  • 13.9

    Rada Ministrów wydała dekret o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej; zgodnie z jego art. 4 osoby pozbawione obywatelstwa podlegały wysiedlaniu z obszaru państwa. Dekret uchylono 31 grudnia 1948 r.

     

  • 13.9

    Amon Goeth. Źródło: Wikimedia Commons

    W krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich stracono niemieckiego, nazistowskiego zbrodniarza Amona Goetha, komendanta obozu koncentracyjnego Płaszów, skazanego na śmierć przez Najwyższy Trybunał Narodowy.

  • 15.9

    W Nowym Jorku urodził się Oliver Stone, wybitny reżyser amerykański, twórca takich filmów jak "Pluton", "Wall Street", "JFK".
     

  • 18.9

    Stanisław Mierzwa. Fot. PAP/CAF

    W Krakowie władze komunistyczne aresztowały sekretarza generalnego PSL Stanisława Mierzwę.

  • 20.9

    Rozpoczął się pierwszy Festiwal Filmowy w Cannes.

  • 20.9

    Julian Kornhauser. Fot. PAP/M. Kulczyński

    W Gliwicach urodził się Julian Kornhauser, poeta, prozaik, krytyk literacki, znawca i tłumacz literatury serbskiej i chorwackiej, współtwórca grupy literackiej "Teraz", profesor UJ.

  • 21.9

    Ostatnia sesja KRN, podczas której przyjęto Plan Trzyletni. Warszawa, 21-23.09.1946 r. Fot. PAP/CAF/Polpress

    Uchwała KRN o Trzyletnim Planie Odbudowy Kraju.

  • 22.9

    W Górze na Dolnym Śląsku urodziła się Izabella Sierakowska, filolog, nauczycielka, związana z lewicowymi partiami.

  • 23.9

    Krajowa Rada Narodowa powołała Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym; z jej powodu do obozów pracy trafiło ponad 84 tys. osób, a ponad 200 tys. otrzymało karę grzywny.

  • 25.9

    Powstał Komitet Porozumiewawczy Organizacji Demokratycznych Polski Podziemnej.

  • 26.9

    Marsz. Michał Rola-Żymierski. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    Rada Ministrów na wniosek marszałka Michała Roli-Żymierskiego pozbawiła obywatelstwa polskiego ponad 70 dowódców Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, którzy przystąpili do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Wśród nich znalazł się gen. Władysław Anders.

  • 26.9

    W Warszawie urodziła się Barbara Toruńczyk, publicystka, w latach 1977-1979 sekretarz redakcji niezależnego kwartalnika "Zapis", od 1983 r. redaktor naczelny "Zeszytów Literackich".

  • 1.10

    W Warszawie urodziła się Anna Bojarska, pisarka.

  • 1.10

     Archiwalne zdjecie z procesu w Norymberdze w listopadzie 1945 r. Fot. PAP/CAF

    Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze ogłosił wyroki na zbrodniarzy wojennych III Rzeszy, których oskarżono o popełnienie czterech rodzajów zbrodni: uczestnictwo w spisku w celu popełnienia zbrodni międzynarodowej, zbrodni przeciwko pokojowi, zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości.

  • 2.10

    Prezydent Ignacy Moscicki. Fot. PAP/CAF

    W Versoix koło Genewy zmarł Ignacy Mościcki, prezydent RP w latach 1926-1939; w 1993 r. jego szczątki przewieziono do Polski i złożono w bazylice archikatedralnej św. Jana w Warszawie.

  • 6.10

    W Krakowie działalność rozpoczęła Politechnika Krakowska.

  • 7.10

    Uchwalona została nowa konstytucja Japonii.

  • 8.10

    Na podstawie wyroku Brytyjskiego Trybunału Wojskowego powieszony został Max Pauly, nazistowski zbrodniarz, komendant KL Stutthof (1939-1942) i KL Neungamme (1942-1945).

  • 11.10

    Kazimierz Bagiński Fot.PAP/CAF-reprodukcja

    W Warszawie władze komunistyczne aresztowały działacza PSL Kazimierza Bagińskiego.

  • 13.10

    We Francji przyjęto konstytucję IV Republiki Francuskiej, która miała na celu m.in. wzmocnienie władzy wykonawczej.

  • 15.10

    Hermann Goering. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Norymberdze samobójstwo popełnił Hermann Goering, marszałek Rzeszy, jeden z głównych przywódców nazistowskich Niemiec, skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy na karę śmierci za zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości.

  • 16.10

    Hans Frank. Fot. NAC

    W Norymberdze powieszeni zostali nazistowscy zbrodniarze skazani na karę śmierci przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy: Hans Frank - generalny gubernator w okupowanej Polsce; Wilhelm Frick - generał SS i SA, protektor Czech i Moraw; Alfred Jodl - szef sztabu w Naczelnym Dowództwie Wehrmachtu; Ernst Kaltenbrunner - szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy; Wilhelm Keitel - feldmarszałek Rzeszy, szef Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu; Joachim von Ribbentrop - minister spraw zagranicznych; Alfred Rosenberg - ideolog partyjny NSDAP, minister Rzeszy ds. Terenów Wschodnich; Fritz Sauckel - generał SS i SA, organizator pracy przymusowej; Arthur Seyss-Inquart - komisarz Rzeszy w Holandii; Julius Streicher - wydawca "Der Stuermer", współorganizator eksterminacji Żydów.

  • 17.10

    Adam Michnik. Fot. PAP/CAF/T. Walczak

    W Warszawie urodził się Adam Michnik, historyk, eseista, publicysta, działacz opozycji antykomunistycznej; członek Komitetu Obrony Robotników; doradca Zarządu Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność” (1980-1981); internowany w stanie wojennym, a następnie więziony; uczestnik obrad Okrągłego Stołu; od 1989 r. redaktor naczelny "Gazety Wyborczej".

  • 22.10

    W Moskwie w więzieniu na Butyrkach zmarł Stanisław Jasiukowicz, członek Ligi Narodowej, działacz Narodowej Demokracji, w latach 1920-1935 poseł na Sejm; w czasie II wojny światowej zastępca Delegata Rządu na Kraj (1943-1945); w marcu 1945 r. aresztowany przez NKWD i sądzony w Moskwie w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, skazany na pięć lat więzienia.

  • 22.10

    Płk Franciszek Niepokólczycki. Fot. NAC

    W Zabrzu aresztowany został przez władze komunistyczne płk Franciszek Niepokólczycki, od 1945 r. prezes Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość; w czasie II wojny światowej oficer ZWZ-AK; od 1943 r. zastępca komendanta Kierownictwa Dywersji KG AK.

  • 28.10

    Jan Domarski. Fot. PAP

    W Rzeszowie urodził się Jan Domarski, piłkarz, strzelec historycznej bramki w meczu z Anglią na Wembley w 1973 r., która dała polskiej reprezentacji awans na Mistrzostwa Świata w RFN.

  • 28.10

    Narodowe Siły Zbrojne. Fot. PAP/G. Jakubowski

    Sąd w Warszawie za pełnienie kierowniczych funkcji w NSZ i Organizacji Polskiej skazał na śmierć Mirosława Ostromęckiego, Władysława Drybsa i Marię Kobierzycką. Wszystkim skazanym zamieniono wyroki na kary dożywotniego więzienia.

  • 1.11

    Ksiądz Karol Wojtyła. 1948 r. Fot. PAP/Reprodukcja

    Karol Wojtyła otrzymał święcenia kapłańskie.

  • 3.11

    Ukazał się pierwszy numer "Stolicy", warszawskiego tygodnika ilustrowanego.

  • 5.11

    W Zakopanem rozpoczął się proces założycieli "Goralenvolku", kolaboracyjnej organizacji współpracującej w czasie II wojny światowej z niemieckimi władzami okupacyjnymi.

  • 6.11

    UNESCO. Fot. PAP/EPA

    Polska została członkiem UNESCO - Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury.

  • 7.11

    W Nowym Sączu urodził się Jerzy Schejbal, aktor, pedagog; przez wiele lat związany z Teatrem Polskim we Wrocławiu; od 2011 r. jest aktorem Teatru Polskiego w Warszawie.

  • 7.11

    W Krakowie zmarł Julian Nowak, lekarz, mikrobiolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; premier oraz minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (1922); senator (1922-1927).

  • 13.11

    Stanisław Barańczak. Fot. PAP/CAF/Maciej B. Brzozowski

    W Poznaniu urodził się Stanisław Barańczak, poeta, krytyk literacki, tłumacz, historyk literatury, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników.

  • 19.11

    W Soczi rozpoczęło się spotkanie przywódców PPR i PPS ze Stalinem. Uczestniczyli w nim Władysław Gomułka, Jakub Berman, Roman Zambrowski oraz Józef Cyrankiewicz, Edward Osóbka-Morawski i Stanisław Szwalbe.

  • 22.11

    Górale oraz niemieccy oficerowie podczas wizyty Hansa Franka w Zakopanem. 11.1939. Fot. NAC

    W Zakopanem ogłoszono wyroki na działaczy Goralenvolku – nazistowskiej akcji germanizacyjnej na Podhalu podczas II wojny światowej.

  • 29.11

    W Londynie w rocznicę wybuchu powstania listopadowego utworzono Polskie Towarzystwo Historyczne w Wielkiej Brytanii.

  • 2.12

    W Nowym Jorku władze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii podpisały porozumienie o utworzeniu w Niemczech amerykańsko-brytyjskiej strefy okupacyjnej tzw. Bizonii; porozumienie weszło w życie 1 stycznia 1947 r.

  • 5.12

    Mikołaj Grabowski. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Chrzanowie urodził się Mikołaj Grabowski, aktor, reżyser teatralny, pedagog, dyrektor teatrów, m.in. Starego Teatru w Krakowie (2002-2012).

  • 5.12

    Tadeusz Sławek. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Katowicach urodził się Tadeusz Sławek, filozof, poeta, tłumacz, eseista, znawca historii literatury angielskiej i amerykańskiej, związany z Uniwersytetem Śląskim.

  • 9.12

    Karl Brandt przed trybunałem w Norymberdze. 08.1947. Źródło: Wikimedia Commons

    Przed amerykańskim trybunałem w Norymberdze rozpoczął się tzw. proces lekarzy. Wśród ponad dwudziestu członków nazistowskich służb medycznych, którzy zasiedli na ławie oskarżonych był m.in. dr Karl Brandt - Główny Komisarz do spraw Zdrowia i Higieny Rzeszy.

  • 10.12

    Jan Sawka. Fot. PAP/R. Koszowski

    W Zabrzu urodził się Jan Sawka, grafik, malarz.

  • 11.12

    W Poznaniu urodził się Michał Globisz, trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji młodzieżowych, zdobywca złotego medalu Mistrzostw Europy U-18 w 2001 roku.

  • 11.12

    Powstał UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci).

  • 11.12

    W Starym Olsztynie urodził się Marek Jackowski, muzyk, kompozytor, lider zespołu Maanam.

  • 14.12

    Nowy Jork wybrano na siedzibę Organizacji Narodów Zjednoczonych.

  • 18.12

    W USA urodził się Steven Spielberg, reżyser i scenarzysta, twórca m.in. filmów „Szczęki”, „Poszukiwacze zaginionej Arki”, „Jurrasic Park”, „Lista Schindlera”, „Szeregowiec Ryan”; założyciel SHOAH Visual History Foundation, która zajęła się gromadzeniem wspomnień ocalonych z Holokaustu.

  • 19.12

    Jacek Bromski. Fot. PAP/R. Guz

    We Wrocławiu urodził się Jacek Bromski, reżyser, autor filmów „Sztuka kochania”, „Kuchnia polska”, „Zabij mnie glino” i „U Pana Boga za piecem”; od 1996 r. prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich.

  • 24.12

    Gen. Leopold Okulicki. Fot. NAC

    W sowieckim więzieniu zmarł gen. Leopold Okulicki, ostatni Komendant Główny AK, skazany w moskiewskim procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego; wg władz sowieckich przyczyną jego śmierci był paraliż i atak serca, część historyków twierdzi jednak, że równie prawdopodobne jest to, że gen. Okulicki zginął w wyniku egzekucji przeprowadzonej przez NKWD.

  • 25.12

    W Chorzowie urodził się Jerzy Sztwiertnia, reżyser.

  • 28.12

    Polska została członkiem UNICEF (Funduszu Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom).

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL