Daty

Kalendarz dat

1953

  • 1.1

    W Zwierzynie w woj. lubuskim urodził się Zenon Plech, żużlowiec, srebrny i brązowy medalista indywidualnych mistrzostw świata.

  • 1.1

    W Katowicach zmarł Ludomir Różycki, kompozytor, dyrygent, pedagog.

  • 3.1

    Zniesiono reglamentację żywności, podwyższając jednocześnie ceny wielu artykułów.

  • 10.1

    Władysław Studnicki. Źródło: NAC

    W Londynie zmarł Władysław Studnicki, polityk, publicysta, działacz niepodległościowy, zesłany na Syberię przez władze carskie; przywódca proniemieckiego Klubu Państwowców Polskich (1916), członek Tymczasowej Rady Stanu (1917-1918); w okresie II RP związany z dziennikiem wileńskich konserwatystów - "Słowo"; w czasie II wojny światowej zwolennik porozumienia z Niemcami.

  • 12.1

    Arkadiusz Rybicki. Fot. PAP/A. Wiktor

    W Gdańsku urodził się Arkadiusz Rybicki, uczestnik ROPCiO, redaktor niezależnego pisma "Bratniak"; członek Ruchu Młodej Polski; szef Biura Informacji Prasowej NSZZ "Solidarność" (1981); internowany w stanie wojennym; w latach 1983-1988 sekretarz Lecha Wałęsy; sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP (1990-1991); wiceprzewodniczący Partii Konserwatywnej (1992-1996); członek Platformy Obywatelskiej od 2001 r.; od 2007 r. poseł na Sejm; zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem.

  • 12.1

    Kardynał Stefan Wyszyński. Fot. PAP/CAF

    Nominacja kardynalska dla prymasa Stefana Wyszyńskiego.

  • 13.1

    Dziennik "Prawda" poinformował o wykryciu spisku "terrorystycznej grupy" lekarzy z Kremla, w większości Żydów; celem "spiskowców" miało być pozbawienie życia wysokich dostojników sowieckiego państwa.

  • 16.1

    Artur Śliwiński. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł Artur Śliwiński, historyk, pisarz, publicysta; członek PPS-Frakcji Rewolucyjnej; przewodniczący Centralnego Komitetu Narodowego w Warszawie (1915-1916), bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego; premier RP (1922), senator (1935-1938); dyrektor Polskiego Banku Komunalnego (1932-1939).

  • 16.1

    W Szczecinie urodził się Wojciech Wysocki, aktor; wystąpił m.in. w filmach „Godzina +W+”, „Wierna rzeka”, „Życie wewnętrzne”, „Pismak”, a także serialu „Ranczo”.

  • 21.1

    Proces księży krakowskiej Kurii Metropolitarnej, na czele z ks. Józefem Lelito. 1953 r. Fot. PAP/CAF/Z. Wdowiński

    W Krakowie rozpoczął się proces księży krakowskiej Kurii Metropolitalnej oskarżonych przez władze komunistyczne m.in. o szpiegostwo na rzecz Stanów Zjednoczonych; zapadły trzy wyroki śmierci i kary długoletniego więzienia; po kilku miesiącach Rada Państwa zamieniła kary śmierci na kary dożywotniego więzienia.

  • 23.1

    Telewizja Polska rozpoczęła regularne nadawanie audycji - 30 minutowy program emitowano w każdy piątek o godz. 17.00.

  • 27.1

    Przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie zakończył się proces księży kurii krakowskiej, których oskarżono o szpiegostwo; zapadły trzy wyroki śmierci i kary długoletniego więzienia.

  • 30.1

    W Paryżu ukazał się pierwszy tom Biblioteki "Kultury", w którym opublikowano "Trans-Atlantyk" i "Ślub" Witolda Gombrowicza.

  • 31.1

    W Łodzi urodził się Jacek Chmielnik, aktor, reżyser teatralny; znany m.in. z filmów Juliusza Machulskiego „Vabank” i „Kingsajz”.

  • 8.2

    Opublikowana została rezolucja członków krakowskiego oddziału Związku Literatów Polskich potępiająca księży krakowskiej kurii oskarżonych przez władze komunistyczne o szpiegostwo i skazanych w procesie przed Wojskowym Sądem Rejonowym; rezolucję podpisało 53 sygnatariuszy, wśród nich Jan Błoński, Sławomir Mrożek i Wisława Szymborska

  • 9.2

    Ogłoszono dekret Rady Państwa o obsadzaniu stanowisk kościelnych za zgodą organów państwowych. 

  • 12.2

    Jan Kidawa-Błoński. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Chorzowie urodził się Jan Kidawa-Błoński, reżyser, scenarzysta i producent filmowy, reżyser filmów „Trzy stopy nad ziemią”, „Skazany na bluesa”, „Różyczka”.

  • 16.2

    W Scranton w stanie Pensylwania zmarł Franciszek Hodur, założyciel i pierwszy biskup Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w USA.

  • 24.2

    Gen. August Emil Fieldorf "Nil" - fragment zdjęcia MBP z 1950 r.  Źródło: Archiwum IPN

    W Warszawie w więzieniu na Mokotowie władze komunistyczne wykonały wyrok śmierci na gen. Auguście Emilu Fieldorfie "Nilu". Gen. Fieldorf był organizatorem i dowódcą Kedywu Komendy Głównej AK, jednym z najbardziej zasłużonych żołnierzy Rzeczypospolitej, Armii Krajowej i polskiego podziemia niepodległościowego. 

  • 24.2

    Gerd v. Rundstedt. Źródło: Bundesarchiv

    W Hanowerze zmarł niemiecki feldmarszałek Gerd von Rundstedt; w czasie kampanii polskiej 1939 r. dowódca Grupy Armii "Południe"; uczestnik wojny z Francją (1940) i ZSRS (1941); naczelny dowódca na froncie zachodnim w latach 1942-1945; współodpowiedzialny za zbrodnie Wehrmachtu.

  • 24.2

    W Poznaniu urodził Marek Król, dziennikarz, polityk, poseł na Sejm PRL z list PZPR, sekretarz Komitetu Centralnego PZPR, redaktor naczelny tygodnika „Wprost” (1989-2009).

  • 26.2

    W New Haven w stanie Connecticut urodził się Michael Bolton, wokalista, kompozytor.

  • 28.2

    Uczeni Francis Crick i James Watson odkryli strukturę DNA.

  • 3.3

    W Rio de Janeiro urodził się Zico, właściwie Arthur Antunes Coimbra, piłkarz, trener, wielokrotny reprezentant Brazylii.

  • 4.3

    Paweł Janas. Źródło: Wikipedia Commons

    W Pabianicach urodził się Paweł Janas, piłkarz, wielokrotny reprezentant Polski, członek drużyny, która na Mistrzostwach Świata w Hiszpanii w 1982 r. zdobyła trzecie miejsce; w latach 2003-2006 selekcjoner reprezentacji narodowej.

  • 5.3

    W Siemiatyczach urodził się Marek Antoni Nowicki, prawnik, działacz na rzecz praw człowieka, działacz podziemnej „Solidarności”, współzałożyciel polskiego oddziału Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, w latach 2000-2005 Międzynarodowy Rzecznik Praw Obywatelskich w Kosowie z ramienia ONZ.

  • 5.3

    Podporucznik Franciszek Jarecki uprowadził samolot MIG-15 na Bornholm

  • 5.3

    Siergiej Prokofiew. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Moskwie zmarł Siergiej Prokofiew, kompozytor, pianista.

  • 5.3

    Józef Stalin. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Kuncewie, obecnie część Moskwy, zmarł Józef Stalin, właściwie Iosif Dżugaszwili, sekretarz generalny KC KPZR i premier Związku Sowieckiego; zbrodniarz odpowiedzialny za prześladowania i śmierć milionów ludzi, który przez ćwierć wieku rządził totalitarnym państwem sowieckim; wśród jego ofiar były setki tysięcy Polaków.

  • 7.3

    Rada Państwa uchwaliła nadanie Pałacowi Kultury i Nauki w Warszawie imienia Józefa Stalina, budowę jego pomnika na Placu Defilad oraz zmianę nazwy Katowice na Stalinogród

  • 8.3

    Ewa Ziętek. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Katowicach urodziła się Ewa Ziętek, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z ról w filmach „Nadzór”, „Party przy świecach”, „Milioner” oraz w serialach „Alternatywy 4” i ”Złotopolscy”.

  • 8.3

    W reakcji na odmowę wydrukowania wielkiego nekrologu po śmierci Józefa Stalina władze PRL zawiesiły wydawanie „Tygodnika Powszechnego”.

  • 9.3

    Józef Stalin. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Moskwie odbył się pogrzeb Józefa Stalina; wzięły w nim udział delegacje komunistycznych partii, na czele których stali pierwsi sekretarze; PZPR reprezentował Bolesław Bierut; w trakcie pogrzebu doszło do tragedii - wyloty ulic na Plac Czerwony zostały zastawione ciężarówkami, o które napierający tłum rozgniótł kilkaset osób.

  • 13.3

    Jan Stanisław Jankowski. Fot. NAC

    W sowieckim więzieniu we Władymirze nad Klaźmą zmarł Jan Stanisław Jankowski, wicepremier i Delegat Rządu RP na Kraj (1943-1945); aresztowany w marcu 1945 r. przez NKWD; sądzony w Moskwie w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.

  • 14.3

    Michał Rola-Żymierski. Fot. PAP

    Funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego aresztowali marszałka Michała Rolę-Żymierskiego; w więzieniu przetrzymywany był do sierpnia 1955 r.

  • 14.3

    W Pradze zmarł Klement Gottwald, działacz komunistyczny, w okresie międzywojennym sekretarz generalny KPCz; premier Czechosłowacji (1946-1948), od 1948 r. prezydent; odpowiedzialny za brutalne represje komunistycznej dyktatury wobec społeczeństwa Czechosłowacji.

  • 21.3

    W Krakowie zmarł Franciszek Bujak, badacz polskiej historii gospodarczej, także dziejów wsi; autor monografii „Żmiąca. Wieś powiatu limanowskiego. Stosunki gospodarcze i społeczne” z 1903 r.

  • 27.3

    Henryka Krzywonos. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Olsztynie urodziła się Henryka Krzywonos, uczestniczka strajków na Wybrzeżu w 1980 r., sygnatariuszka Porozumień Sierpniowych; w czasie stanu wojennego działaczka opozycji antykomunistycznej.

  • 31.3

    W Warszawie urodził Andrzej Fidyk, reżyser i scenarzysta filmów dokumentalnych, autor m.in. „Defilady” i „Snu Staszka w Teheranie”, wieloletni kierownik Redakcji Filmów Dokumentalnych TVP 1, autor programu „Czas na dokument”.

  • 2.4

    Krzysztof Krauze. Fot. PAP/J. Kamiński

    W Warszawie urodził się Krzysztof Krauze, reżyser, scenarzysta, operator; autor filmów „Gry uliczne”, „Dług”, „Mój Nikifor”, „Plac Zbawiciela”, „Papusza” – wspólnie z Joanną Kos-Krauze.

  • 2.4

    W Pińczowie urodził się Andrzej Barański, reżyser, scenarzysta; autor filmów „Kobieta z prowincji”, „Kramarz”, „Nad rzeką, której nie ma”, „Dwa Księżyce”, „Parę osób, mały czas”.

  • 5.4

    W Warszawie zmarł Jerzy Boczkowski, kompozytor, dziennikarz, prezes ZAiKS w latach 1936-47, współtwórca i kierownik artystyczno-literacki kabaretu Qui Pro Quo.

  • 8.4

    W Warszawie urodziła się Sławomira Łozińska, aktorka, znana min. z ról Bronki w serialu „Daleko od szosy”, Justyny w „Granicy” oraz serialu „W labiryncie”.

  • 9.4

    Stanisław Wojciechowski. Fot. NAC

    W Gołąbkach pod Warszawą zmarł Stanisław Wojciechowski, współzałożyciel PPS, działacz spółdzielczy; w latach 1919-1920 minister spraw wewnętrznych, członek PSL "Piast"; w 1922 r. wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta RP; w 1926 r. w czasie zamachu majowego zrzekł się sprawowanej funkcji, chcąc zapobiec wojnie domowej.

  • 14.4

    Wacław Kostek-Biernacki. 1938 r. Fot. NAC

    W Warszawie zakończył się proces płk. Wacława Kostka-Biernackiego, żołnierza Legionów Polskich, komendanta twierdzy brzeskiej, wojewody nowogródzkiego i poleskiego, organizatora obozu w Berezie Kartuskiej. Więziony przez władze komunistyczne od 1945 r. skazany został na karę śmierci, zamienioną na 10 lat więzienia.

  • 19.4

    W Warszawie urodził się Andrzej Pągowski, grafik, plakacista.

  • 21.4

    Wojciech Waglewski. Fot. PAP/P. Wittman

    W Nowym Sączu urodził się Wojciech Waglewski, gitarzysta, wokalista, kompozytor, autor tekstów, lider zespołu Voo Voo.

  • 22.4

    Jan Czochralski. Źródło: NAC

    W Poznaniu zmarł prof. Jan Czochralski, chemik, twórca metody wzrostu kryształów, stanowiącej podstawę współczesnej elektroniki.

  • 24.4

    Najwyższy Sąd Wojskowy skazał na karę śmierci mjr Benno Zerbsta, uczestnika bitwy pod Monte Cassino, oskarżonego o próbę obalenia przemocą ustroju Polski i działalność szpiegowską na rzecz zachodnich mocarstw. Wyrok wykonano 21 sierpnia 1953 r.

  • 29.4

    W Koninie urodził się Jan Andrzej Paweł Kaczmarek, kompozytor, autor muzyki do ponad pięćdziesięciu filmów, laureat Oscara za muzykę do filmu "Marzyciel".

  • 1.5

    Fot. PAP/G. Jakobowski

    W Warszawie urodziła się Joanna Szczepkowska, aktorka, pisarka, prezes ZASP (2010); wystąpiła m.in. w filmach „Jezioro Bodeńskie”, „Kronika wypadków miłosnych”, „Cudzoziemka”, „Dwa księżyce”, a także w serialach „Dom” oraz „Sława i chwała”.

  • 2.5

    We Wrocławiu urodził się Lech Janerka, wokalista, gitarzysta, kompozytor.

  • 7.5

    Kontradm. Adam Mohuczy. Fot. PAP/CAF

    W więzieniu w Sztumie zmarł kontradmirał Adam Mohuczy, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920 r., organizator i komendant Szkoły Specjalistów Morskich w Tczewie; uczestnik kampanii polskiej 1939 r.; po II wojnie światowej pierwszy dowódca Marynarki Wojennej; w 1949 r. aresztowany przez władze komunistyczne i bezpodstawnie oskarżony o sabotaż, skazany na 13 lat pozbawienia wolności.

  • 8.5

    Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. 1956 r. Fot. PAP/CAF

    Na konferencji w Krakowie Episkopat Polski przyjął memoriał będący odpowiedzią na ataki wymierzone w Kościół katolicki oraz na próby jego podporządkowania komunistycznym władzom. W ostatnich słowach pisma biskupi stwierdzali: "Rzeczy Bożych na ołtarzu cesarza składać nam nie wolno. Non possumus! (Nie możemy)".

  • 8.5

    W Warszawie zmarł gen. Józef Rybak; oficer austriacki, przed wybuchem I wojny światowej szef Głównego Ośrodka Wywiadowczego w Krakowie; w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Grupy Operacyjnej 3 Armii; I zastępca Szefa Sztabu Głównego WP (1921-1924), następnie dowódca Okręgu IX w Brześciu nad Bugiem i Inspektor Armii w Warszawie.

  • 11.5

    W Warszawie urodziła się Anna Komorowska z domu Dembowska, małżonka prezydenta RP Bronisława Komorowskiego.

  • 13.5

    ks. Zygmunt Kaczyński. Fot. Wikipedia/NAC

    W więzieniu komunistycznym zmarł ks. Zygmunt Kaczyński, poseł na Sejm (1919-1927), dyrektor Katolickiej Agencji Prasowej (1930-1939), minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego w emigracyjnym rządzie Stanisława Mikołajczyka (1943-1944); w 1945 r. powrócił do Polski, założyciel i redaktor "Tygodnika Warszawskiego"; aresztowany przez władze komunistyczne i skazany na 10 lat pozbawienia wolności.

  • 17.5

    Zygmunt Chychła (P) w finale wagi półśredniej pokonał Siergieja Szczerbakowa (ZSRS). Fot. PAP/CAF

    W Warszawie rozpoczęły się X Mistrzostwa Europy w Boksie, podczas których polscy pięściarze zdobyli pięć złotych medali.

  • 17.5

    W Szczecinie urodził się Marek Biliński, kompozytor, multiinstrumentalista, jeden z prekursorów muzyki elektronicznej w Polsce.

  • 19.5

    W RFN przyjęta została "Federalna Ustawa o Wypędzonych i Uchodźcach".

  • 20.5

    W Warszawie urodził się Michał Listkiewicz, sędzia piłkarski, działacz sportowy, prezes PZPN w latach 1999-2008.

  • 20.5

    Aleksander Hall. Fot. PAP/A. Warżawa

    W Gdańsku urodził się Aleksander Hall, działacz opozycji antykomunistycznej, historyk; członek ROPCiO oraz Studenckiego Komitetu Solidarności; od 1979 r. w Ruchu Młodej Polski; redaktor niezależnego pisma "Bratniak"; członek Regionalnej Komisji Koordynacyjnej NSZZ "Solidarność" Gdańsk (1982-1984); minister ds. kontaktów z partiami politycznymi (1989-1991); wiceprzewodniczący Unii Demokratycznej; przewodniczący Partii Konserwatywnej; poseł w latach 1991-1993 i 1997-2001.

  • 21.5

    Prymas Stefan Wyszyński. Fot. PAP/Z. Wdowiński

    Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński wysłał do Bolesława Bieruta memoriał "Non possumus", będący odpowiedzią Episkopatu na ataki wymierzone w Kościół katolicki oraz na próby jego podporządkowania komunistycznym władzom.

  • 29.5

    Mount Everest. Fot. PAP/EPA

    Nowozelandczyk Edmund Hillary i Szerpa Tenzing Norgay jako pierwsi zdobyli Mont Everest.

  • 31.5

    We Włodawie urodził się Andrzej Grabarczyk, aktor.

  • 1.6

    Dorota Stalińska. Fot.PAP/R.Pietruszka

    W Gdańsku urodziła się Dorota Stalińska, aktorka, znana m.in. z filmów "Bez miłości", "Krzyk", "Miłość ci wszystko wybaczy" i „Lata dwudzieste… lata trzydzieste”.

  • 2.6

    W Opactwie Westminsterskim odbyły się uroczystości koronacyjne Elżbiety II.

  • 3.6

    W Warszawie urodził się Krzysztof Jaroszyński, satyryk, aktor kabaretowy.

  • 6.6

    W Warszawie urodził się Jerzy Rybicki, bokser, mistrz olimpijski z Montrealu (1976), brązowy medalista igrzysk olimpijskich w Moskwie (1980).

  • 10.6

    W Katowicach zmarł Grzegorz Fitelberg, dyrygent, kompozytor, skrzypek.

  • 16.6

    Powstanie w NRD w 1953 r. Źródło: Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie

    Protesty i demonstracje w Berlinie Wschodnim oraz w wielu innych miastach NRD; ogłoszono strajk generalny, który objął około 600 zakładów pracy w całym kraju; do żądań cofnięcia zwiększonych norm wydajności pracy dołączono postulaty polityczne m.in. ustąpienia rządu i szefa partii oraz zwolnienia więźniów politycznych i przeprowadzenia demokratycznych wyborów.

  • 17.6

    Wojska sowieckie przy użyciu czołgów dokonały krwawej pacyfikacji społecznego protestu mieszkańców Berlina Wschodniego; około 300 osób zginęło, a blisko tysiąc zostało rannych.

  • 19.6

    W więzieniu Sing Sing niedaleko Nowego Jorku stracono Ethel i Juliusa Rosenbergów, skazanych na karę śmierci za szpiegostwo na rzecz Związku Sowieckiego; małżeństwo Rosenbergów przekazało sowieckiemu wywiadowi tajne dokumenty dotyczące budowy bomby atomowej.

  • 26.6

    Szef NKWD Ławrientij Beria. Fot. Wkimedia

    Na Kremlu aresztowany został Ławrientij Beria, jeden z najbliższych współpracowników Józefa Stalina, komisarz ludowy spraw wewnętrznych ZSRS (1939-1945); po 1945 r. członek Biura Politycznego, kontrolujący Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (MGB) i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MWD); od marca 1953 r. minister spraw wewnętrznych; jako szef NKWD odpowiedzialny za miliony ofiar "czystek", terroru i głodu, zbrodnię katyńską oraz wysiedlenia i represje wobec setek tysięcy obywateli polskich; sądzony przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego, oskarżony m.in. o współpracę z obcymi wywiadami; został zdegradowany, skazany na śmierć i stracony.h.

  • 28.6

    W Gdyni utworzono Muzeum Marynarki Wojennej.

  • 1.7

    Zespół Pieśni i Tańca Śląsk. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    Powstał Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”. Jego założycielem i dyrektorem artystycznym był Stanisław Hadyna.

  • 22.7

    Koniec pierwszego etapu powojennej odbudowy Starego Miasta w Warszawie. Do użytku oddano Rynek oraz część budynków przy ulicach Piwnej i Zapiecek.

  • 23.7

    Kamil Sipowicz. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Otwocku urodził się Kamil Sipowicz, filozof, publicysta, poeta, rzeźbiarz, malarz.

  • 26.7

    Fidel Castro. Fot. PAP/EPA

    Rewolucyjny oddział Fidela Castro dokonał nieudanego ataku na koszary Moncada.

  • 27.7

    W Panmundżonie podpisano rozejm kończący wojnę koreańską - trwającą od 1950 r. zbrojną rywalizację między wojskami Korei Północnej (KRLD) i Chin a siłami ONZ oraz armią południowokoreańską.

  • 31.7

    Kornel Makuszyński. Fot. PAP/CAF

    W Zakopanem zmarł Kornel Makuszyński, pisarz, felietonista, krytyk teatralny, autor książek dla dzieci i młodzieży, m.in.: „Przygody Koziołka Matołka”, „Szatan z VII klasy”, „O dwóch takich, co ukradli księżyc".

  • 4.8

    Stanisław Pyjas. Fot. IPN

    W Żywcu urodził się Stanisław Pyjas, student Uniwersytetu Jagiellońskiego, współpracownik Komitetu Obrony Robotników, który zginął w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach 7 maja 1977 r. w Krakowie; obecnie kolejne śledztwo w sprawie jego śmierci prowadzi krakowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej.

  • 13.8

    Ryszard Ordyński. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie zmarł Ryszard Ordyński, reżyser teatralny i filmowy, scenarzysta; autor m.in. filmów „Pan Tadeusz” (1928) i „Dziesięciu z Pawiaka” (1931).

  • 17.8

    Małgorzata Potocka. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Łodzi urodziła się Małgorzata Potocka, aktorka, reżyserka, producentka filmowa; wystąpiła m.in. w filmach „Hubal”, „Niespotykanie spokojny człowiek”, a także w serialu „Matki, żony i kochanki”.

  • 17.8

    Komunistyczne władze bezpieczeństwa aresztowały 116 osób związanych ze Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość.

  • 22.8

    Konstanty Gebert. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Warszawie urodził się Konstanty Gebert, ps. Dawid Warszawski, pisarz, tłumacz, publicysta "Gazety Wyborczej", założyciel i redaktor naczelny miesięcznika o tematyce żydowskiej "Midrasz" (1997-2000); współpracownik Komitetu Obrony Robotników, a następnie Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”; redaktor podziemnego pisma „KOS” (1982-1989).

  • 23.8

    Rada Ministrów PRL przyjęła uchwałę "Oświadczenie Rządu PRL dotyczące reparacji wojennych", w którym zrzekła się z dniem 1 stycznia 1954 r. spłaty odszkodowań wojennych od NRD na rzecz Polski.

  • 30.8

    W Katowicach urodził się Lech Majewski, reżyser, scenarzysta, poeta, prozaik, malarz.

  • 2.9

    W Beaumaris w Walii zmarł gen. Edmund Knoll-Kownacki, w kampanii polskiej 1939 r. dowódca Grupy Operacyjnej „Koło” w składzie Armii „Poznań”, dowodził główną grupą uderzeniową w bitwie nad Bzurą.

  • 3.9

    Weszła w życie Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nazywana w skrócie Europejską Konwencją Praw Człowieka.

  • 12.9

    Nikita Chruszczow. Fot. PAP/CAF

    Nikita Chruszczow objął stanowisko I sekretarza KC KPZR.

  • 14.9

    Przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie rozpoczął się proces biskupa Czesława Kaczmarka oraz kilku innych księży i świeckich pracowników kurii. Oskarżonym władze komunistyczne zarzucały działalność w zbrojnym podziemiu. Bp Kaczmarek skazany został na 12 lat więzienia.

  • 19.9

    Grażyna Szapołowska. Fot. PAP/S. Lesczczyński

    W Bydgoszczy urodziła się Grażyna Szapołowska, aktorka, przez wiele lat związana z Teatrem Narodowym w Warszawie; znana z ról w filmach „Lata dwudzieste … lata trzydzieste”, „Krótki film o miłości”, „Kroniki domowe”, „Pan Tadeusz”.

  • 20.9

    Józef Młynarczyk. Fot. PAP/J. Ochoński

    W Nowej Soli urodził się Józef Młynarczyk, piłkarz, bramkarz reprezentacji Polski, zdobywca trzeciego miejsca na Mistrzostwach Świata w 1982 r.; zawodnik m.in. Widzewa Łódź i FC Porto, z którym zdobył klubowy Puchar Europy, Super Puchar UEFA i Puchar Interkontynentalny; trener.

  • 22.9

    Biskup Czesław Kaczmarek. Fot. PAP/CAF/Reprodukacja

    Przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie zakończył się pokazowy proces biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka oraz kilku innych księży i świeckich pracowników kurii. Komunistyczne władze zarzuciły oskarżonym "kolaborację z hitlerowskim okupantem, szpiegostwo na rzecz Stanów Zjednoczonych i Watykanu oraz próbę obalenia ludowych władz". Torturowany w śledztwie przez ponad dwa i pół roku bp Kaczmarek przyznał się do zarzucanych mu czynów. Sąd skazał go na 12 lat więzienia.

  • 22.9

    Tomasz Wójtowicz w 1974 roku Fot.PAP/Andrzej Rybczyński

    W Lublinie urodził się Tomasz Wójtowicz, siatkarz, złoty medalista mistrzostw świata (1974) i igrzysk olimpijskich w Montrealu (1976).

  • 23.9

    W Józefowie pod Warszawą urodził się Grzegorz Markowski, muzyk rockowy, wokalista zespołu Perfect.

  • 25.9

    Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. Fot. PAP/CAF/Z. Wdowiński

    W nocy z 25 na 26 września władze komunistyczne aresztowały prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego.

  • 28.9

    Biskupi, pod naciskiem władz komunistycznych, wybrali nowego przewodniczącego Episkopatu Polski, został nim ordynariusz łódzki biskup Michał Klepacz.

  • 6.10

    Jerzy Owsiak. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Gdańsku urodził się Jerzy Owsiak, dziennikarz, szef fundacji Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy.

  • 12.10

    Prymas Stefan Wyszyński. Fot. PAP/CAF

    Uwięziony przez władze komunistyczne prymas Stefan Wyszyński został przewieziony z Rywałdu do Stoczka koło Lidzbarka Warmińskiego.

  • 19.10

    W Poznaniu zmarł Wojciech Trąmpczyński, prawnik, polityk związany z Narodową Demokracją, poseł na sejm pruski i do parlamentu niemieckiego; w II RP marszałek Sejmu (1919-1922) oraz marszałek Senatu (1922-1927).

  • 26.10

    W Wałbrzychu urodził się Krzesimir Dębski, kompozytor, muzyk.

  • 30.10

    W Paryżu zmarł Imre Kalman, węgierski kompozytor, autor m.in. operetki „Księżniczka czardasza”.

  • 6.11

    Odbyła się emisja pierwszego spektaklu Teatru Telewizji; widzowie obejrzeli tego dnia "Okno w lesie" Leonida Rachmanowa i Jewgienija Ryssa w reżyserii Józefa Słotwińskiego.

  • 8.11

    W Paryżu zmarł Iwan Bunin, rosyjski poeta, nowelista, tłumacz; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1933 r.

  • 18.11

    W Warszawie urodził się Janusz Wójcik, trener piłkarski, w latach 1989-1992 prowadził polską reprezentację olimpijską, z którą na igrzyskach w Barcelonie zdobył srebrny medal; selekcjoner reprezentacji Polski seniorów od 1997 do 1999 r.

  • 23.11

    Waldemar Krzystek. Fot. PAP/G. Hawałej

    W Swobnicy na Pomorzu Zachodnim urodził się Waldemar Krzystek, reżyser i scenarzysta, autor filmów "W zawieszeniu", "Ostatni prom", "Mała Moskwa", "80 milionów", „Fotograf” oraz serialu "Anna German".

  • 27.11

    W Bostonie zmarł Eugene O'Neill, dramaturg, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1936 r. 

  • 27.11

    Edyta Geppert. Fot. PAP/P.Piątkowski

    W Nowej Rudzie urodziła się Edyta Geppert, piosenkarka, wykonawczyni m.in. piosenek „Jaka róża taki cierń” i „Och, życie kocham cię nad życie”.

  • 5.12

    Płk Józef Światło, wicedyrektor X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, po przejściu na teren Berlina Zachodniego zwrócił się do władz amerykańskich o azyl polityczny.

  • 6.12

    Konstanty Ildefons Gałczyński. Fot. PAP/W.Janik

    W Warszawie zmarł Konstanty Ildefons Gałczyński, poeta, autor "Zaczarowanej dorożki", "Teatrzyku Zielona Gęś", "Kronik olsztyńskich", poematu "Niobe".

  • 7.12

    Płk Jan Mazurkiewicz ps. Radosław. Fot. NAC

    Przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Warszawie zakończył się proces oficerów Armii Krajowej. Głównym oskarżonym był płk Jan Mazurkiewicz "Radosław". Płk. Mazurkiewicza skazano na dożywocie, pozostałych na kary długoletniego więzienia.

  • 8.12

    Władysław Kozakiewicz. Fot.PAP/Archiwum

    W Solecznikach pod Wilnem urodził się Władysław Kozakiewicz, olimpijczyk, złoty medalista w konkursie skoku o tyczce na Olimpiadzie w Moskwie w 1980 r.

  • 10.12

    W Warszawie zmarła Lucyna Messal (Messalka), aktorka, śpiewaczka, tancerka, primadonna operetki warszawskiej.

  • 12.12

    Debiut teatralny Zbigniewa Cybulskiego – wystąpił w inscenizacji „Intrygi i miłości” Friedricha Schillera w gdańskim Teatrze Wybrzeże.

  • 23.12

    Szef NKWD Ławrientij Beria. Fot. Wkimedia Commons

    Po osądzeniu przez sąd wojskowy w Moskwie rozstrzelano Ławrentija Berię, jednego z najbliższych współpracowników Józefa Stalina; w latach 1938-1945 komisarz ludowy spraw wewnętrznych (NKWD); współodpowiedzialny za miliony ofiar "czystek", terroru i głodu, zbrodnię katyńską oraz wysiedlenia i represje wobec setek tysięcy obywateli polskich.

  • 26.12

    Ławrientij Beria. Fot. Wkimedia Commons

    W Moskwie ogłoszono komunikat o wykonaniu wyroku śmierci na Ławrentiju Berii, najbliższym współpracowniku Józefa Stalina, szefie NKWD w latach 1938-1945.

  • 27.12

    Julian Tuwim. Źródło: NAC

    W Zakopanem w wieku 59 lat zmarł Julian Tuwim, poeta, tłumacz, satyryk, współtwórca grupy poetyckiej "Skamander", kierownik literacki wielu kabaretów warszawskich m.in. sławnego "Qui Pro Quo", autor "Balu w operze", "Kwiatów polskich", a także piosenek, wśród nich "Miłość ci wszystko wybaczy" czy "Na pierwszy znak" oraz popularnych wierszy dla dzieci.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL