Daty

Kalendarz dat

1968

  • 5.1

    W Krakowie zmarła Hanna Mortkowicz-Olczakowa, pisarka, poetka, autorka książek dla dzieci i młodzieży, córka małżeństwa wydawców Jakuba i Janiny Mortkowiczów.

  • 5.1

    W Warszawie urodził się Andrzej Gołota, bokser; brązowy medalista igrzysk olimpijskich w Seulu (1988); w zawodowej karierze odniósł 41 zwycięstw, dziewięć walk przegrał, jeden pojedynek zremisował; cztery razy bez powodzenia walczył o mistrzostwo świata w kategorii ciężkiej.

  • 16.1

    Gustaw Holoubek w roli Gustawa-Konrada. Fot. PAP/CAF/M. Szyperko

    Ministerstwo Kultury i Sztuki powiadomiło dyrekcję Teatru Narodowego, że z dniem 1 lutego przedstawienie "Dziadów" w reż. Kazimierza Dejmka zostanie zawieszone - spektakl spotkał się z ostrą krytyką kierownictwa PZPR, które uznało je za "antyrosyjskie, antyradzieckie i religianckie".

  • 30.1

    Gustaw Holoubek w roli Gustawa-Konrada. Fot. PAP/CAF/M. Szyperko

    W Teatrze Narodowym w Warszawie po raz ostatni wystawiano "Dziady" w reż. Kazimierza Dejmka - przedstawienie zawieszono na polecenie władz partyjnych, jako antyradzieckie. Wieczorem pod pomnikiem Adama Mickiewicza na Krakowskim Przedmieściu odbyła się manifestacja studentów, w czasie której protestowano przeciwko cenzurze.

  • 1.2

    W Rzeszowie założony został zespół blues rockowy Breakout, w jego składzie znaleźli się m.in. Tadeusz Nalepa i Mira Kubasińska.

  • 4.2

    Grzegorz Jarzyna. Fot. PAP/M. Obara

    W Chorzowie urodził się Grzegorz Jarzyna, reżyser teatralny i operowy, dyrektor naczelny i artystyczny TR Warszawa. 

  • 6.2

    Janusz Szpotański. Fot. PAP/J. Mazur

    W Warszawie zapadł wyrok trzech lat więzienia dla Janusza Szpotańskiego, autora satyrycznej opery "Cisi i gęgacze, czyli Bal u Prezydenta", aresztowanego pod zarzutem "sporządzania i przekazywania w celu rozpowszechniania opracowań szkodliwych dla interesów państwa". 

  • 6.2

    W Grenoble rozpoczęły się X Zimowe Igrzyska Olimpijskie.

  • 10.2

    W Warszawie w pałacyku Towarzystwa Przyjaciół Sztuki przy ul. Rutkowskiego (obecnie ul. Chmielna) odbył się premierowy spektakl kabaretu Pod Egidą.

  • 16.2

    Premiera filmu "Żywot Mateusza" w reżyserii Witolda Leszczyńskiego.

  • 18.2

    Agnieszka Glińska. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Wrocławiu urodziła się Agnieszka Glińska, reżyserka, scenarzystka, aktorka.

  • 29.2

    Stefan Kisielewski. Fot. PAP/B. Miedza

    Nadzwyczajne zebranie warszawskiego oddziału ZLP potępiło decyzję władz PRL o zdjęciu ze sceny Teatru Narodowego spektaklu „Dziadów”. W czasie zebrania Stefan Kisielewski mówił o "skandalicznej dyktaturze ciemniaków w polskim życiu kulturalnym".

  • 4.3

    Decyzją ministra oświaty i szkolnictwa wyższego Henryka Jabłońskiego Adam Michnik i Henryk Szlajfer zostali bezprawnie skreśleni z listy studentów Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego; powodem usunięcia ich z uczelni był udział w studenckiej demonstracji przeciwko cenzurze oraz przekazywanie informacji o protestach zagranicznym dziennikarzom.

  • 7.3

    We Wrocławiu urodził się Przemysław Saleta - mistrz Europy i świata w kick-boxingu, a także champion Europy i interkontynentalny w boksie; zawodową karierę na bokserskim ringu zakończył w 2013 r.

  • 8.3

    Marzec '68. Oddziały milicji na Krakowskim Przedmieściu. Fot. PAP/T. Zagoździński

    Marzec '68: Na Uniwersytecie Warszawskim odbył się wiec protestacyjny "przeciwko haniebnej decyzji zakazującej wystawienia +Dziadów+ w Teatrze Narodowym" oraz relegowaniu z uczelni Adama Michnika i Henryka Szlajfera; w przyjętej rezolucji studenci stwierdzali: "Nie pozwolimy odebrać sobie prawa do obrony demokratycznych i niepodległościowych tradycji Narodu Polskiego. Nie umilkniemy wobec represji"; wiec został brutalnie zaatakowany przez oddziały milicji oraz "aktyw robotniczy".

  • 8.3

    W Crawley (Wlk. Brytania) zmarł Jerzy Braun, wioślarz, trzynastokrotny mistrz Polski, srebrny i brązowy medalista igrzysk olimpijskich w 1932 roku, żołnierz Brygady Strzelców Karpackich, obrońca Tobruku, uczestnik bitwy o Monte Cassino.

  • 9.3

    Marzec '68: Na Politechnice Warszawskiej odbył się wiec wyrażający poparcie dla studentów UW i potępiający brutalne działania milicji; w odpowiedzi na kłamliwe informacje prasy dotyczące studenckich protestów palono gazety i wznoszono okrzyki "Prasa kłamie!"

  • 11.3

    Marzec 68: w Warszawie pod gmachem KC PZPR odbyła się demonstracja studencka, która została rozpędzona przez milicję; Koło Poselskie Znak wystosowało interpelację w obronie represjonowanych studentów.

  • 14.3

    Marzec 68: Podczas wiecu w Katowicach I sekretarz KW PZPR Edward Gierek stwierdził: " … owi Zambrowscy, Staszewscy, Słonimscy i spółka, ludzie w rodzaju Kisielewskiego, Jasienicy (…) dowiedli niezbicie, że służą obcym interesom. (…) Brudna piana, która wypłynęła na fali wydarzeń październikowych przed 11 laty, nie została w pełni usunięta z naszego życia".

  • 15.3

    W Gdańsku doszło do największej manifestacji związanej z tzw. wydarzeniami marcowymi; wzięło w niej udział ok. 20 tys. osób m.in. studentów i robotników; doszło do walk ulicznych z Milicją Obywatelską.

  • 16.3

    W czasie wojny wietnamskiej amerykańscy żołnierze dokonali masakry ludności w wiosce My Lai, zabijając 347 osób.

  • 16.3

    W Nowym Dworze Mazowieckim urodziła się Izabela Dylewska, kajakarka, dwukrotna mistrzyni Europy, pięciokrotna wicemistrzyni świata, dwukrotna brązowa medalistka igrzysk olimpijskich.

  • 17.3

    W Warszawie zmarł Tadeusz Szturm de Sztrem, działacz socjalistyczny, członek PPS, PPS-WRN, żołnierz I Brygady Legionów Polskich, więzień okresu stalinowskiego.

  • 17.3

    Premiera telewizyjnego filmu Andrzeja Wajdy „Przekładaniec”, na podstawie opowiadania Stanisława Lema.

  • 19.3

    W czasie spotkania z aktywem partyjnym w Sali Kongresowej PKiN w Warszawie Władysław Gomułka potępił "antyradzieckie prowokacje" w trakcie przedstawień "Dziadów" i podkreślił żydowskie pochodzenie "inspiratorów" zajść na Uniwersytecie Warszawskim, "znanych z rewizjonistycznych wystąpień i poglądów". 

  • 21.3

    Krzysztof Varga. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Krzysztof Varga, pisarz, dziennikarz, krytyk literacki; autor książek „Chłopaki nie płaczą”, „Śmiertelność”, „Tequila”, „Nagrobek z lastryko”, „Gulasz z turula”, „Aleja Niepodległości”, „Trociny” i "Czardasz z mangalicą".

  • 27.3

    Jurij Gagarin. Fot. PAP/CAF/S. Czarnogórski

    W katastrofie samolotu szkolno-treningowego zginął Jurij Gagarin, rosyjski kosmonauta, który jako pierwszy człowiek odbył lot kosmiczny po orbicie satelitarnej Ziemi. 

  • 28.3

    Podczas wiecu na Uniwersytecie Warszawskim przyjęto "Deklarację Ruchu Studenckiego", w której młodzież akademicka żądała wolności opinii, swobody zrzeszania się, zniesienia cenzury, wprowadzenia jawności życia publicznego, społecznej kontroli własności państwowej oraz przestrzegania konstytucyjnych praw obywatelskich. 

  • 31.3

    W Krakowie zmarł Bolesław Drobner, działacz socjalistyczny, członek PPS i PZPR, pierwszy powojenny prezydent Wrocławia, poseł na Sejm PRL, trzykrotny marszałek-senior.

  • 6.4

    W Starachowicach urodził się Janusz Radek, wokalista, aktor.

  • 9.4

    Zofia Kossak-Szczucka. Fot. NAC

    W Bielsku-Białej zmarła Zofia Kossak-Szczucka, pisarka, publicystka, w czasie II wojny światowej współorganizatorka Frontu Odrodzenia Polski i Rady Pomocy Żydom "Żegota", autorka m.in. książek „Krzyżowcy”, „Pożoga”, „Dziedzictwo”.

  • 11.4

    Marian Spychalski zastąpił Edwarda Ochaba na stanowisku przewodniczącego Rady Państwa.

  • 11.4

    Gen. Wojciech Jaruzelski objął stanowisko ministra obrony narodowej.

  • 14.4

    Premiera filmu „Wilcze echa” w reżyserii Aleksandra Ścibora-Rylskiego.

  • 20.4

    Arkadiusz Skrzypaszek. Fot. PAP/CAF

    W Oświęcimiu urodził się Arkadiusz Skrzypaszek, pięcioboista nowoczesny; indywidualny i drużynowy mistrz olimpijski z Barcelony (1992).

  • 29.4

    W Biltmore Theatre na Broadwayu odbyła się premiera musicalu "Hair".

  • 5.5

    W Gdańsku urodził się Dariusz Michalczewski, bokser, w latach 1994-2003 mistrz świata zawodowców federacji WBO.

  • 12.5

    W Drezdenku urodził się Jacek Braciak, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Edi”, „Róża”, „Drogówka” i „Pod Mocnym Aniołem”, a także w serialach „Glina” i „Rodzinka.pl”.

  • 26.5

    W Warszawie urodziła się Anna Ignatowicz-Glińska, kompozytorka.

  • 3.6

    W Niwkach na Opolszczyźnie urodził się Joachim Halupczok, kolarz szosowy, mistrz świata w wyścigu indywidualnym amatorów (1989), srebrny medalista olimpijski w wyścigu drużynowym na igrzyskach w Seulu; zmarł w 1994 r.

  • 4.6

    Otwarto Muzeum Plakatu w Wilanowie.

  • 5.6

    We Wrocławiu odsłonięto pomnik papieża Jana XXIII.

  • 8.6

    Utworzono Uniwersytet Śląski oraz Politechnikę Koszalińską.

  • 10.6

    W Rzymie w finale III Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej Włochy pokonały Jugosławię 2:0.

  • 12.6

    Mia Farow. Fot. PAP/EPA

    Premiera filmu „Dziecko Rosemary” w reżyserii Romana Polańskiego.

  • 6.7

    Aktor Ireneusz Czop. Fot. PAP/J. Bogacz

    W Płocku urodził się Ireneusz Czop, aktor związany z teatrami łódzkimi: Nowym, Powszechnym i Teatrem Jaracza; wystąpił m.in. w filmach „Pokłosie”, „Jack Strong”, „Kochanie, chyba cię zabiłem”, a także w serialu „1920. Wojna i miłość”.

  • 8.7

    W Szczecinie urodził się Piotr Grabowski, aktor, wystąpił m.in. w filmie „Mała matura 1947”, a także w serialach „Tajemnica twierdzy szyfrów”, „Fałszerze – powrót Sfory” i w serii „Nad rozlewiskiem”.

  • 12.7

    Ada Sari. Fot. PAP

    W Ciechocinku zmarła Ada Sari, śpiewaczka operowa, pedagog.

  • 14.7

    W Warszawie rozpoczęło się dwudniowe spotkanie przywódców partii komunistycznych ZSRR, Polski, Bułgarii, NRD i Węgier na temat sytuacji politycznej panującej w Czechosłowacji oraz wojskowej interwencji w tym kraju.

  • 20.7

    Na Sanie w Solinie oddano do użytku sztuczny zbiornik o powierzchni ponad 21 kilometrów kwadratowych.

  • 30.7

    Robert Korzeniowski. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Lubaczowie urodził się Robert Korzeniowski, lekkoatleta, czterokrotny złoty medalista olimpijski (1996, 2000 – dwukrotnie, 2004), trzykrotny mistrz świata (1997, 2001, 2003) i dwukrotny mistrz Europy (1998, 2002) w chodzie sportowym.

  • 3.8

    Konstanty Rokossowski. Fot. PAP/CAF

    W Moskwie zmarł Konstanty Rokossowski, członek partii bolszewickiej, od 1918 r. w Armii Czerwonej. W czasie II wojny światowej pod jego dowództwem w ramach Frontu Białoruskiego walczyła 1 Armia Wojska Polskiego. W latach 1949-1956 minister obrony narodowej Polski, wicepremier, członek BP KC PZPR. Marszałek Polski i ZSRS.

  • 12.8

    W Gdańsku zmarł Bolesław Romanowski, komandor, dowódca walczących w II wojnie światowej polskich okrętów podwodnych "Jastrząb" i "Dzik".

  • 20.8

    W nocy z 20 na 21 sierpnia wojska ZSRR, Polski, Węgier, Bułgarii i NRD wkroczyły na terytorium Czechosłowacji.

  • 3.9

    W Warszawie urodził się Piotr Rubik, kompozytor.

  • 6.9

    Premiera filmu "Hrabina Cosel" w reżyserii Jerzego Antczaka.

  • 8.9

    Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na znak protestu przeciw inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Warszawa, Stadion X-lecia. 08.09.1968. Fot. IPN

    Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na znak protestu przeciw inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Podpalił się na oczach tłumów podczas centralnych dożynek na Stadionie X-lecia w Warszawie.

  • 12.9

    Ryszard Siwiec. Źródło: IPN

    W Warszawie zmarł Ryszard Siwiec, który 8 września 1968 r., podczas centralnych dożynek na Stadionie X-lecia, podpalił się na oczach tłumów, protestując przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.

  • 13.9

    Albania wystąpiła z Układu Warszawskiego.

  • 19.9

    W Częstochowie urodził się Paweł Łukaszewski, kompozytor, organizator życia muzycznego.

  • 30.9

    Tymon Tymański. Fot.PAP/S.Leszczyński

    W Gdańsku urodził się Tymon Tymański, muzyk, kompozytor.

  • 2.10

    W Paryżu zmarł Marcel Duchamp, malarz. 

  • 4.10

    Jan Kurnakowicz. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Jan Kurnakowicz, aktor, przez wiele lat związany z Teatrem Narodowym w Warszawie, znany z ról w filmach „Zakazane piosenki” i „Miasto nieujarzmione”.

  • 10.10

    Nikifor. Fot. PAP/Reprodukcja

    W sanatorium w Foluszu koło Jasła zmarł Nikifor, malarz prymitywista.

  • 10.10

    Stanisław Mikulski podczas realizacji serialu "Stawka większa niż życie". Fot. PAP/CAF-archiwum

    Premiera serialu telewizyjnego "Stawka większa niż życie".

  • 12.10

    W Meksyku rozpoczęły się XIX Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • 19.10

    W Warszawie zmarł Anatol Stern, poeta, prozaik, współtwórca polskiego futuryzmu.

  • 27.10

    Waldemar Baszanowski. Meksyk 1968. XIX Igrzyska Olimpijskie. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Meksyku zakończyły się XIX Letnie Igrzyska Olimpijskie; polscy reprezentanci zdobyli na nich 18 medali: pięć złotych, dwa srebrne i 11 brązowych.

  • 7.11

    Premiera filmu "Lalka" w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa.

  • 9.11

    Zakończył się pierwszy z tzw. procesów pomarcowych: Józef Dajczgewand został skazany na 2,5 roku więzienia, a Sławomir Kretkowski na 1,5 roku.

  • 11.11

    Początek obrad V Zjazdu PZPR, wśród gości m.in. Leonid Breżniew, Walter Ulbricht i Todor Żiwkow.

  • 6.12

    Olaf Lubaszenko. Fot. PAP/S. Lesczynski

    We Wrocławiu urodził się Olaf Lubaszenko, aktor, reżyser, znany m.in. z ról w filmach „Życie Kamila Kuranta”, „Piłkarski poker”, „Krótki film o miłości”, „Marcowe migdały”, „Zabić Sekala”, „Operacja Samum” i serialu „Pogranicze w ogniu”.

  • 12.12

    Jan Lityński. Fot. PAP/M. Kulczyński

    Zapadły wyroki w procesie studentów oskarżonych o udział w marcowych protestach: Jan Lityński - 2,5 roku więzienia, Seweryn Blumsztajn - 2 lata.

  • 14.12

    W Mysłowicach urodziła się Jolanta Fraszyńska, aktorka.

  • 18.12

    Stanisław Pigoń. Fot. PAP

    W Krakowie zmarł Stanisław Pigoń, historyk literatury, edytor.

  • 21.12

    Rolą Anieli w "Wielkim człowieku do małych interesów" Aleksandra Fredry w Teatrze Współczesnym zadebiutowała na deskach profesjonalnego teatru Stanisława Celińska.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL