Daty

Kalendarz dat

1983

  • 5.1

    Abp Józef Glemp. Fot. PAP/A. Kossobudzki Orłowski

    W Rzymie metropolita gnieźnieński i warszawski arcybiskup Józef Glemp mianowany został kardynałem.

  • 11.1

    W Warszawie zmarł prof. Adam Kersten, historyk, badacz dziejów XVII-wiecznej Rzeczypospolitej.

  • 19.1

    Justyna Kowalczyk. Fot. PAP/EPA

    W Limanowej urodziła się Justyna Kowalczyk, biegaczka narciarska, pięciokrotna medalistka igrzysk olimpijskich - mistrzyni z Vancouver (2010) i Soczi (2014); dwukrotna mistrzyni świata, czterokrotna zdobywczyni Pucharu Świata.

  • 22.1

    Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ "Solidarność" wydała oświadczenie programowe "+Solidarność+ dziś".

  • 31.1

    Premiera filmu Andrzeja Wajdy „Danton” z Gerardem Depardieu w roli tytułowej i Wojciechem Pszoniakiem w roli Maksymiliana Robespierre.

  • 2.2

    Prymas Józef Glemp na publicznym konsystorzu w Watykanie otrzymał godność kardynała-prezbitera.

  • 9.2

    Zmarł Marian Danysz, fizyk, członek Polskiej Akademii Nauk, odkrywca wraz z Jerzym Pniewskim hiperjądra.

  • 14.2

    Władysław Krosnowiecki. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł Władysław Krasnowiecki, aktor, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Narodowego (1949-1951); rektor warszawskiej PWST, prezes ZASP (1965-1970); w czasie II wojny światowej członek Związku Patriotów Polskich, kierował teatrem Armii Polskiej w ZSRS.

  • 16.2

    Kazimiera Iłłakowiczówna. Fot. PAP

    W Poznaniu zmarła Kazimiera Iłłakowiczówna, poetka, tłumaczka, w latach 1926-1935 sekretarka marszałka Józefa Piłsudskiego w Ministerstwie Spraw Wojskowych.

  • 17.2

    Zbigniew Romaszewski. Fot. PAP/T. Michalak

    Przed Sądem Warszawskiego Okręgu Wojskowego zakończył się proces Zbigniewa i Zofii Romaszewskich oraz kilku innych osób oskarżonych o zorganizowanie w Warszawie podziemnego Radia "Solidarność"; Zbigniew Romaszewski skazany został na cztery i pół roku więzienia, a jego żona Zofia na trzy lata więzienia.

  • 21.2

    Premiera filmu „Karate po polsku” w reżyserii Wojciecha Wójcika.

  • 22.2

    W Warszawie zmarł Mieczysław Jastrun, poeta, eseista, tłumacz, autor m.in. „Spotkania z Salomeą”, „Pięknej choroby”.

  • 22.2

    W Warszawie zmarł Mieczysław Jastrun, poeta, eseista, tłumacz, autor m.in. „Spotkania z Salomeą”, „Pięknej choroby”.

  • 25.2

    W Nowym Jorku zmarł Tennessee Williams, dramatopisarz.

  • 3.3

    W Londynie zmarł Arthur Koestler, pisarz, dziennikarz.

  • 6.3

    W Moskwie zmarł Donald Maclean, sowiecki agent, członek siatki szpiegowskiej złożonej z absolwentów uniwersytetu Cambridge, wśród których był Kim Philby.

  • 8.3

    Przemawiając w Orlando do Narodowego Stowarzyszenia Ewangelików prezydent USA Ronald Reagan nazwał Związek Sowiecki "imperium zła".

  • 8.3

    W Ischii we Włoszech zmarł William Walton, angielski kompozytor.

  • 9.3

    Anna Walentynowicz. Fot. PAP/CAF/T. Abramowicz

    W Grudziądzu rozpoczął się proces Anny Walentynowicz oskarżonej przez władze komunistyczne o "kontynuowanie działalności związkowej i organizowanie akcji protestacyjnej" w grudniu 1981 r. Walentynowicz skazana została na rok i trzy miesiące więzienia w zawieszeniu na trzy lata. 

  • 14.3

    Premiera filmu "Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny" w reżyserii Janusza Majewskiego.

  • 16.3

    Radość Polaków po rewanżowym meczu FC Liverpool - Widzew Łódź. Fot. PAP/CAF/A. Zbraniecki

    Widzew Łódź awansował do półfinału Pucharu Europy, eliminując w ćwierćfinale FC Liverpool.

  • 23.3

    Ronald Reagan. Fot. PAP/EPA

    Prezydent Ronald Reagan ogłosił program tzw. wojen gwiezdnych - Inicjatywę Obrony Strategicznej SDI. 

  • 27.3

    W Krakowie zmarła Hanna Malewska, pisarka, autorka powieści historycznych, w latach 1957-1973 redaktorka pisma katolickiego "Znak", autorka m.in. powieści „Żelazna korona”, „Kamienie wołać będą”, „Panowie Leszczyńscy”; żołnierz Armii Krajowej.

  • 28.3

    Reżyser i scenarzysta Jerzy Kawalerowicz (C) oraz aktorzy Franciszek Pieczka i Stefania Staszewska podczas realizacji filmu "Austeria". Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    Premiera filmu "Austeria" w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.

  • 3.4

    W Warszawie zmarł Aleksander Ścibor-Rylski, pisarz, scenarzysta i reżyser filmowy, autor m.in. książek „Węgiel”, „Pierścionek z końskiego włosia”, reżyser filmów „Ich dzień powszedni”, „Jutro Meksyk”, „Morderca zostawia ślad”.

  • 11.4

    Premiera filmu „Wilczyca” w reżyserii Marka Piestraka.

  • 15.4

    Budowa warszawskiego metra na Ursynowie. 1983.06.06. Fot. PAP/T. Walczak

    W Warszawie rozpoczęto budowę pierwszej linii metra.

  • 19.4

    Jerzy Andrzejewski. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Jerzy Andrzejewski, prozaik, publicysta, scenarzysta; w latach 1950-1957 członek PZPR, poseł na Sejm (1952-1957); od 1976 r. członek Komitetu Obrony Robotników, a następnie KSS „KOR”; redaktor niezależnego „Zapisu” (1977); autor powieści „Popiół i diament”, „Ciemności kryją ziemię”, „Bramy raju” i „Miazga”.

  • 23.4

    Józef Pinior. Fot. PAP/R. Guz

    We Wrocławiu aresztowany został przewodniczący podziemnej "Solidarności" na Dolnym Śląsku Józef Pinior.

  • 28.4

    Płk Jan Rzepecki. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    W Warszawie zmarł płk Jan Rzepecki, szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK, komendant Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość".

  • 1.5

    ZOMO atakuje ludzi pod katedrą w Warszawie. Fot. PAP/A.Rybczyński

    Na wezwanie TKK NSZZ "Solidarność" odbyły się niezależne pochody i demonstracje. W Gdańsku, Gdyni, Warszawie, Wrocławiu, Szczecinie, Poznaniu, Krakowie i Nowej Hucie manifestanci zaatakowani zostali przez oddziały ZOMO. W wyniku działań milicji śmierć ponieśli dwaj robotnicy: Ryszard Smagur i Bernard Łyskawa. Zatrzymano około 1000 osób.

  • 12.5

    19-letni maturzysta Grzegorz Przemyk został zatrzymany przez funkcjonariuszy MO, a następnie brutalnie pobity w komisariacie na warszawskim Starym Mieście. Dwa dni później w wyniku odniesionych obrażeń zmarł w szpitalu. Była to jedna z najgłośniejszych zbrodni aparatu władzy PRL.

  • 12.5

    W Tampico w Meksyku urodziła się Alicja Bachleda-Curuś, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Syzyfowe prace”, „Pan Tadeusz”, „Wrota Europy” i „Bitwa pod Wiedniem”.

  • 14.5

    Grzegorz Przemyk. Fot. PAP

    W Warszawie zmarł Grzegorz Przemyk, 19-letni uczeń LO, zatrzymany 12 maja 1983 r. przez MO na pl. Zamkowym w Warszawie i bestialsko pobity w komisariacie przy ul. Jezuickiej; jego śmierć była jedną z najgłośniejszych zbrodni aparatu bezpieczeństwa PRL.

  • 16.5

    Premiera filmu "Wielki Szu" w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.

  • 19.5

    W Warszawie kilkadziesiąt tysięcy osób uczestniczyło w pogrzebie Grzegorza Przemyka, 18-letniego maturzysty, śmiertelnie pobitego przez funkcjonariuszy MO.

  • 20.5

    W naukowym czasopiśmie "Science" opublikowano artykuł dotyczący odkrycia wirusa wywołującego AIDS.

  • 27.5

    Dar Pomorza. Fot. PAP/CAF/J. Uklejewski

    Żaglowiec „Dar Pomorza” został przekształcony w statek-muzeum.

  • 27.5

    W Los Angeles zmarł Józef Lejtes, reżyser filmowy, jeden najważniejszych twórców polskiego kina w okresie międzywojennym; autor m.in. filmów "Barbara Radziwiłłówna", "Dziewczęta z Nowolipek" i "Granica".

  • 28.5

    Zdzisław Najder. Fot. PAP/J. Kamiński

    Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał Zdzisława Najdera, oskarżonego o szpiegostwo, zaocznie na karę śmierci oraz kary dodatkowe: pozbawienia praw publicznych na zawsze i konfiskatę mienia w całości.

  • 16.6

    Papież Jan Paweł II i  przewodniczący Rady Państwa Henryk Jabłoński. Fot. PAP/J. Ochoński

    Rozpoczęła się II pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski (16-23 czerwca).

  • 17.6

    Miron Białoszewski. Fot. PAP/H. Rosiak

    W Warszawie zmarł Miron Białoszewski, poeta, prozaik, twórca teatralny, autor "Pamiętnika z powstania warszawskiego".

  • 20.6

    Ukazał się pierwszy album zespołu Lady Pank.

  • 23.6

    Papież Jan Paweł II . Fot. PAP/G. Rogiński

    Papież Jan Paweł II zakończył drugą pielgrzymkę do Polski.

  • 30.6

    Syrena 105 z 1977 r. FOt. PAP/A. Ciereszko

    W bielskiej FSM zakończono produkcję samochodu Syrena 105.

  • 30.6

    Krystyna Palmowska, jako pierwsza kobieta, zdobyła Broad Peak w Karakorum.

  • 1.7

    Na terenie Łazienek Królewskich w Warszawie utworzono Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa.

  • 3.7

    W Wejherowie urodziła się Dorota Masłowska, pisarka, autorka dramatów i powieści, m.in. „Wojny polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną” oraz „Pawia królowej”.

  • 21.7

    Rozwiązała się Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego.

  • 22.7

    Rada Państwa, po 586 dniach obowiązywania, zniosła formalnie stan wojenny w Polsce, zachowując jednak część represyjnego ustawodawstwa.

  • 23.7

    Alpinista Jerzy Kukuczka. Fot. PAP/J. Morek

    Jerzy Kukuczka i Wojciech Kurtyka jako pierwsi Polacy zdobyli szczyt Gaszerbrum I (8068 m n.p.m.), leżący w paśmie Karakorum - gór na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin. 

  • 27.7

    Magdalena Różczka. Fot.PAP/S.Leszczyński

    W Nowej Soli urodziła się Magdalena Różczka, aktorka.

  • 13.8

    W Gdańsku pod Pomnikiem Ofiar Grudnia '70 odbyła się manifestacja.

  • 18.8

    Jan Zachwatowicz Fot.PAP/CAF-Mariusz Szyperko

    W Warszawie zmarł Jan Zachwatowicz, architekt, historyk sztuki, profesor Politechniki Warszawskiej; inicjator renowacji i odbudowy wielu zabytków polskich po 1945 r., m.in. Starego Miasta, katedry św. Jana i Zamku Królewskiego w Warszawie.

  • 19.8

    Służba Bezpieczeństwa aresztowała przewodniczącego Regionu Małopolska i członka TKK NSZZ "Solidarność" Władysława Hradka.

  • 19.8

    W Warszawie zmarła Zofia Mrozowska, aktorka, pedagog warszawskiej PWST, przez wiele lat związana ze stołecznym Teatrem Współczesnym; wystąpiła w filmach „Zakazane piosenki”, „Ostatni etap”, „Miasto nieujarzmione”, „Prawo i pięść”, „Bilans kwartalny”, „Constans”, a także w serialu „Polskie drogi”.

  • 25.8

    Mieczysław Rakowski. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Stoczni Gdańskiej doszło do spotkania wicepremiera Mieczysława F. Rakowskiego ze stoczniowcami.

  • 30.8

    W Łodzi zmarł Zygmunt Malawski, aktor.

  • 13.9

    Początek protestacyjnej głodówki więźniów politycznych w Zakładzie Karnym w Barczewie.

  • 27.9

    Prokuratura Wojskowa skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko członkom KSS "KOR": Jackowi Kuroniowi, Adamowi Michnikowi, Zbigniewowi Romaszewskiemu i Henrykowi Wujcowi.

  • 1.10

    Pomnik Małego Powstańca. Fot. PAP/M. Obara

    W Warszawie przy ul. Podwale odsłonięto pomnik Małego Powstańca.

  • 5.10

    Lech Wałęsa - 1983 r. Fot. PAP/S. Kraszewski

    Lech Wałęsa został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.

  • 23.10

    Premiera serialu telewizyjnego „Blisko, coraz bliżej” w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego.

  • 26.10

    W Berkeley zmarł Alfred Tarski, urodzony w Warszawie matematyk, filozof, jeden z najwybitniejszych logików, twórca semantycznej definicji prawdy, profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley.

  • 9.11

    W Warszawie urodziła się Maja Włoszczowska, wicemistrzyni olimpijska w kolarstwie górskim z Pekinu (2008); wielokrotna medalistka mistrzostw świata i mistrzostw Europy.

  • 15.11

     Na Cyprze proklamowano Turecką Republikę Cypru Północnego.

  • 22.11

    Gen. Wojciech Jaruzelski, pełniący funkcję premiera, ustąpił ze stanowiska ministra obrony narodowej, które zajmował od 1968 r.; jego następcą został gen. Florian Siwicki.

  • 2.12

    Premiera filmu "Krzyk" w reżyserii Barbary Sass.

  • 10.12

    Danuta Wałęsa wraz z synem odebrała w Oslo przyznaną Lechowi Wałęsie Pokojową Nagrodę Nobla.

  • 13.12

    Otylia Jędrzejczak. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Rudzie Śląskiej urodziła się Otylia Jędrzejczak, pływaczka; trzykrotna medalistka igrzysk olimpijskich w Atenach (2004): na 200 m stylem motylkowym wywalczyła złoty medal, a na 100 m stylem motylkowym i 400 m stylem dowolnym była druga; wielokrotna medalistka mistrzostw świata i Europy; trzykrotna rekordzistka świata.

  • 23.12

    W Łodzi zmarł Antoni Dmochowski, biochemik, specjalista w dziedzinie chemii kwasów nukleinowych.

  • 27.12

    W Lod (Izrael) zmarł Seweryn Steinwurzel, operator filmowy, autor zdjęć do wielu filmów z okresu dwudziestolecia międzywojennego, m.in. „Córki generała Pankratowa” (1934), „Barbary Radziwiłłówny” (1936), „Trędowatej” (1936) i „Dziewcząt z Nowolipek” (1937).

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL