Daty

Kalendarz dat

1990

  • 15.1

    W Krakowie rozpoczęła działalność pierwsza w Polsce komercyjna stacja radiowa RMF FM.

  • 27.1

    Przewodniczący zjazdu, sekretarz KC PZPR Leszek Miller. Fot. PAP/G. Rogiński

    W Sali Kongresowej w Warszawie rozpoczął obrady XI - ostatni - Zjazd PZPR, podczas którego podjęto uchwałę o zakończeniu działalności partii.

  • 28.1

    Edward Szymkowiak. Fot. PAP/M. Szyperko

    W Bytomiu zmarł Edward Szymkowiak, piłkarz, bramkarz reprezentacji Polski w latach 1952-1965; zawodnik m.in. Legii Warszawa i Polonii Bytom.

  • 28.1

    Ukazało się ostatnie wydanie „Trybuny Ludu”.

  • 29.1

    Wyprowadzenie sztandaru z sali obrad XI Zjazdu PZPR. Warszawa, 29.01.1990. Fot. PAP/CAF/D. Kwiatkowski

    Uczestnicy XI Zjazdu PZPR, odbywającego się w Sali Kongresowej w Warszawie, przyjęli uchwałę o zakończeniu działalności partii; PZPR przez ponad 40 lat sprawowała w Polsce najpierw totalitarną, a następnie autorytarną władzę.

  • 30.1

    W Warszawie powstało Muzeum Niepodległości.

  • 5.2

    Premiera filmu "Marcowe migdały" w reżyserii Radosława Piwowarskiego.

  • 6.2

    We Wrocławiu została uruchomiona komercyjna stacja telewizyjna PTV Echo; pierwsza w krajach postkomunistycznych.

  • 11.2

    Nelson Mandela. Fot. PAP/EPA

    Po 27 latach więzienia wolność odzyskał Nelson Mandela, bohater walki z apartheidem; działacz Afrykańskiego Kongresu Narodowego(ANC); przywódca zbrojnego skrzydła ANC; aresztowany w 1962 r. i skazany na dożywocie; w 1993 r. otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla wspólnie z Frederikiem de Klerkiem, prezydentem RPA (1989-1994); w latach 1994-1999 prezydent RPA.

  • 19.2

    W Głownie zmarł Janusz Paluszkiewicz, aktor teatralny i filmowy, znany z filmów „Człowiek na torze”, „Awans”, „Znak orła” i roli Ignacego Gajdy w serialu Zbigniewa Chmielewskiego „Dyrektorzy”.

  • 27.2

    Polska wznowiła stosunki dyplomatyczne z Izraelem, zerwane w czerwcu 1967 r. w reakcji na wojnę izraelsko-arabską (tzw. wojną sześciodniową), w której Warszawa, podobnie jak Moskwa, popierała stronę arabską.

  • 27.2

    W Krakowie zmarł prof. Henryk Wereszycki, historyk, badacz dziejów XIX wieku.

  • 28.2

    W Krakowie zmarł Kornel Filipowicz, pisarz, autor zbiorów opowiadań i mikropowieści, m.in. "Profile moich przyjaciół", "Romans prowincjonalny", "Pamiętnik antybohatera", "Ogród pana Nietschke", "Dzień wielkiej ryby"; autor scenariuszy filmowych.

  • 5.3

    Klemens Szaniawski. Fot. PAP/G. Rogiński

    W Warszawie zmarł prof. Klemens Szaniawski, filozof, logik, żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego.

  • 8.3

    Sejm przyjął ustawę o samorządzie terytorialnym.

  • 11.3

    Demonstracja przed budynkiem parlamentu. Wilno 05.04.1990. Fot. PAP/T. Walczak

    Rada Najwyższa Litwy proklamowała akt o restytucji niepodległego państwa litewskiego

  • 15.3

    Michaił Gorbaczow został wybrany przez Zjazd Deputowanych Ludowych na stanowisko prezydenta ZSRS.

  • 15.3

    W Warszawie powstał Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej.

  • 18.3

    W NRD odbyły się pierwsze demokratyczne wybory do Izby Ludowej.

  • 20.3

    W Moskwie zmarł Lew Jaszyn, piłkarz, bramkarz reprezentacji ZSRS w latach 1954-1967; zawodnik Dynama Moskwa (1949-1971); zdobywca złotego medalu na igrzyskach w Melbourne (1956); mistrz Europy z 1960 i wicemistrz z 1964 r.; zdobywca "Złotej Piłki" w plebiscycie magazynu "France Football" (1963).

  • 21.3

    Namibia proklamowała niepodległość.

  • 22.3

    Sejm przyjął ustawę o likwidacji Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-Ruch”.

  • 25.3

    Na Węgrzech odbyły się demokratyczne wybory, w których zwyciężyło Węgierskie Forum Demokratyczne.

  • 6.4

    Sejm uchwalił ustawy o Policji, Urzędzie Ochrony Państwa i Urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych. Ich konsekwencją było przekształcenie Milicji Obywatelskiej w Policję oraz zastąpienie zlikwidowanej Służby Bezpieczeństwa Urzędem Ochrony Państwa.

  • 6.4

    Sejm uchwalił ustawę o przywróceniu Święta Narodowego Trzeciego Maja oraz o ustawę o zniesieniu 22 lipca jako Narodowego Święta Odrodzenia Polski.

  • 8.4

    Amerykańska stacja telewizyjna ABC rozpoczęła emisję serialu „Miasteczko Twin Peaks”.

  • 11.4

    Sejm uchwalił ustawę „o uchyleniu ustawy o kontroli publikacji i widowisk, zniesieniu organów tej kontroli oraz o zmianie ustawy – Prawo prasowe”.

  • 13.4

    Michaił Gorbaczow przekazuje Wojciechowi Jaruzelskiemu kopie dokumentów dot. Zbrodni Katyńskiej. Moskwa 13.04.1990. Fot. PAP/I. Sobieszczuk

    Prezydent ZSRS Michaił Gorbaczow przekazał prezydentowi RP Wojciechowi Jaruzelskiemu kopie archiwalnych dokumentów z listami polskich jeńców wysłanych w kwietniu i maju 1940 r. z obozu w Kozielsku do Smoleńska i z obozu w Ostaszkowie do Kalinina (obecny Twer), a także wykaz akt ewidencyjnych jeńców wojennych, których wywieziono z obozu NKWD w Starobielsku; prezydent ZSRS oficjalnie zlecił wyjaśnić sprawę katyńską.

  • 13.4

    Krzyż-pomnik ofiar Katynia na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Fot. PAP/K. Jabłonowski

    Związek Sowiecki przyznał się do Zbrodni Katyńskiej. W komunikacie rządowej agencji TASS oficjalnie potwierdzono, że polscy jeńcy wojenni zostali rozstrzelani wiosną 1940 r. przez NKWD.

  • 17.4

    Witold Łokuciewski. Fot. NAC. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie zmarł Witold Łokuciewski, pułkownik WP, as myśliwski, pilot Dywizjonu 303, uczestnik Bitwy o Anglię; w 1942 r. zestrzelony nad Francją, trafił do niemieckiej niewoli; po wojnie ostatni dowódca Dywizjonu 303 (1946).

  • 18.4

    W Warszawie urodził się Wojciech Szczęsny, piłkarz, bramkarz reprezentacji Polski, zawodnik m.in. Arsenalu Londyn i AS Roma.

  • 18.4

    Premiera filmu „Deja vu” w reżyserii Juliusza Machulskiego.

  • 19.4

    Wystąpienie Lecha Wałęsy podczas II Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”. Fot. PAP/I. Sobieszczuk

    W gdańskiej hali Olivia rozpoczął się II Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”; przewodniczącym związku ponownie wybrany został Lech Wałęsa.

  • 23.4

    W Warszawie zarejestrowano Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej (ZHR).

  • 1.5

    Utworzono Parki Narodowe: Poleski i Drawieński.

  • 4.5

    Łotwa ogłosiła niepodległość.

  • 5.5

    W Warszawie odbył się Kongres Jedności PSL, w czasie którego doszło do połączenia PSL „Odrodzenie” (dawnego ZSL) z PSL tzw. wilanowskim Franciszka Kamińskiego oraz innymi ugrupowaniami ludowymi; prezesem Naczelnego Komitetu Wykonawczego zjednoczonego PSL został Roman Bartoszcze.

  • 6.5

    Andrzej Wajda i Wojciech Pszoniak na planie filmu "Korczak". Fot. PAP/M. Billewicz

    Premiera filmu "Korczak" w reżyserii Andrzeja Wajdy.

  • 11.5

    W Moskwie zmarł Wieniedikt Jerofiejew, rosyjski pisarz, autor utworu "Moskwa-Pietuszki", a także dramatu „Noc Walpurgi, czyli Kroki Komandora”.

  • 12.5

    Powstało Porozumienie Centrum; przewodniczącym partii wybrany został Jarosław Kaczyński.

  • 18.5

    Podpisanie umowy między NRD a RFN o unii gospodarczej, walutowej i społecznej.

  • 25.5

    Polska złożyła oficjalny wniosek o rozpoczęcie negocjacji umowy o stowarzyszeniu ze Wspólnotami Europejskimi.

  • 27.5

    Odbyły się pierwsze w powojennej Polsce wolne wybory samorządowe.

  • 29.5

    W Paryżu podpisano umowę o utworzeniu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju.

  • 29.5

    Zjazd Deputowanych Ludowych wybrał Borysa Jelcyna na stanowisko przewodniczącego Rady Najwyższej Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

  • 31.5

    W Warszawie zmarł Jerzy Kaliszewski, aktor, reżyser, pedagog; występował m.in. w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, Starym Teatrze, a także w Teatrze Narodowym w Warszawie; zagrał w filmach „Bolesław Śmiały”, „Polonia Restituta” oraz w serialu „Stawka większa niż życie”.

  • 2.6

    Michał Kwiatkowski. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Chełmży urodził się Michał Kwiatkowski, kolarz szosowy, zawodowy mistrz świata ze startu wspólnego z 2014 r.

  • 8.6

    We Włoszech rozpoczęły się XIV Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.

  • 12.6

    Deklaracja suwerenności Federacji Rosyjskiej.

  • 15.6

    Ryszard Cieślak. Fot. PAP/CAF/M. Czudowski

    W Houston zmarł Ryszard Cieślak, aktor Teatru Laboratorium, reżyser teatralny, pedagog; bliski współpracownik Jerzego Grotowskiego.

  • 18.6

    W Warszawie zmarł Henryk Leliwa-Roycewicz, pułkownik WP, jeździec, wicemistrz olimpijski w WKKW z Berlina (1936); uczestnik kampanii 1939 r.; żołnierz Armii Krajowej, w czasie powstania warszawskiego dowódca batalionu „Kiliński”.

  • 20.6

    Deklaracja niepodległości Uzbekistanu.

  • 21.6

    Parlamenty RFN i NRD uznały nienaruszalność zachodniej granicy Polski.

  • 21.6

    W wyniku trzęsienia ziemi o sile 7,7 w skali Richtera na północy Iranu, w prowincji Gilan, zginęło około 40 tys. ludzi.

  • 22.6

    Checkpoint Charkie. Fot. PAP/EPA

    W Berlinie zamknięty został Checkpoint Charlie, dawne przejście graniczne między Berlinem Zachodnim a Wschodnim, należące do najbardziej znanych symboli zimnej wojny.

  • 24.6

    Na Uniwersytecie Warszawskim odbyło się posiedzenie Komitetu Obywatelskiego, podczas którego doszło do ostrego sporu pomiędzy przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechem Wałęsą i jego zwolennikami a stronnikami premiera Tadeusza Mazowieckiego; w wyniku konfliktu KO opuściła grupa 63 osób, zwolenników Mazowieckiego.

  • 1.7

    Weszła w życie unia walutowa, gospodarcza i społeczna pomiędzy RFN i NRD.

  • 1.7

    Iwan Sierow. Źródło: Wikimedia Commons

    W Moskwie zmarł Iwan Sierow, sowiecki generał aparatu bezpieczeństwa; od 1939 r. ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRS na Ukrainie, organizator deportacji polskich obywateli w głąb ZSRS (1939-1941), mający także bezpośredni udział w zbrodni katyńskiej; od 1941 r. zastępca szefa NKWD Ławrientija Berii, odpowiedzialny m.in. za brutalne represje wobec żołnierzy AK i rozbijanie struktur Polskiego Państwa Podziemnego; od 1954 do 1958 r. szef KGB; w 1956 r. w czasie rewolucji węgierskiej dowodził operacjami tłumiącymi opór powstańców; szef GRU (wywiadu wojskowego) w latach 1958-1962.

  • 7.7

    W Rzymie odbył się pierwszy koncert trzech tenorów: Luciano Pavarottiego, Placido Domingo i Jose Carrerasa.

  • 8.7

    W finale XIV Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej we Włoszech reprezentacja RFN pokonała Argentynę 1:0.

  • 13.7

    Powstał GROM (Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego) - Jednostka Wojskowa Wojsk Specjalnych; jej twórcą i pierwszym dowódcą był gen. Sławomir Petelicki.

  • 17.7

    Pierwszy węzeł polskich serwerów akademickich PLEARN został podłączony do European Academic Research Network.

  • 3.8

    Instrukcja MEN dotycząca powrotu nauczania religii do szkoły w roku szkolnym 1990/1991.

  • 8.8

    Polska i NATO nawiązały oficjalne stosunki dyplomatyczne.

  • 22.8

    Radio Echo Moskwy rozpoczęło nadawanie programu.

  • 23.8

    Deklaracja niezawisłości Armenii od ZSRS.

  • 31.8

    W Berlinie Wschodnim podpisano zjednoczeniowy traktat RFN i NRD; Bundestag i Izba Ludowa ratyfikowały traktat 23 września 1990 r.

  • 1.9

    Powołana została Żandarmeria Wojskowa.

  • 2.9

    Naddniestrze ogłosiło niepodległość.

  • 3.9

    Piosenkarz Mieczysław Fogg. Warszawa, 1946. Fot. PAP/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie zmarł Mieczysław Fogg, jeden z najpopularniejszych polskich piosenkarzy; jego największe przeboje to "Ostatnia niedziela", "Bo to się zwykle tak zaczyna", "Jesienne róże", "Czy pamiętasz tę noc w Zakopanem", "Szkoda twoich łez, dziewczyno", "Upić się warto" i "Piosenka o mojej Warszawie"; w czasie II wojny światowej pomagał artystom pochodzenia żydowskiego, za co został uhonorowany po wojnie tytułem "Sprawiedliwy wśród narodów świata".

  • 12.9

     Irena Eichlerówna. Fot. NAC

    W Warszawie zmarła Irena Eichlerówna, jedna z najwybitniejszych polskich aktorek teatralnych, przez ponad pół wieku związana z Teatrem Narodowym w Warszawie.

  • 15.9

    Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Krakowie na Cmentarzu Rakowickim uroczyście złożono urnę z prochami gen. Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego, zmarłego w 1942 r. w Nowym Jorku.

  • 26.9

    W Rzymie zmarł Alberto Moravia, pisarz, autor powieści „Konformista”, „Podróż do Rzymu”, „Pogarda” oraz „Matka i córka”.

  • 27.9

    Sejm dokonał nowelizacji Konstytucji i przyjął ustawę o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej; zgodnie z ustawą wybór prezydenta odbywa się w głosowaniu powszechnym.

  • 28.9

    Nadawanie audycji rozpoczęło Radio ZET, początkowo pod nazwą Radio Gazeta; jego założycielem i pomysłodawcą był Andrzej Woyciechowski.

  • 30.9

    W Sydney zmarł Patrick White, pisarz, autor powieści „Wóz ognisty”; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1973 r.

  • 1.10

    Początek wojny domowej w Rwandzie.

  • 1.10

    W Warszawie rozpoczął się XII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

  • 3.10

     Uroczystości przed gmachem Reichstagu w Berlinie. 3 października 1990 r. Fot. PAP/EPA

    Zjednoczenie Niemiec: Niemiecka Republika Demokratyczna przystąpiła do Republiki Federalnej Niemiec; w Berlinie przed budynkiem Reichstagu odbyły się oficjalne uroczystości.

  • 6.10

    W Warszawie zmarł Henryk Vogelfänger, aktor, prawnik, popularny „Tońko” z duetu „Wesołej Lwowskiej Fali”, żołnierz Dywizji Pancernej generała Maczka, po wojnie przebywał na emigracji.

  • 12.10

    Sejm powołał Straż Graniczną.

  • 14.10

    W Nowym Jorku zmarł Leonard Bernstein, kompozytor, pianista, dyrygent; autor musicalu „West Side Story”.

  • 15.10

    Laureatem Pokojowej Nagrody Nobla został prezydent ZSRS Michaił Gorbaczow.

  • 15.10

    Premiera filmu "Ucieczka z kina Wolność" w reżyserii Wojciecha Marczewskiego.

  • 17.10

    Uruchomiono filmowy serwis IMDb - Internet Movie Database.

  • 26.10

    Barbara Ludwiżanka. Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie zmarła Barbara Ludwiżanka, aktorka, związana z Teatrem Polskim w Warszawie oraz Teatrem Współczesnym; wystąpiła m.in. w filmach „Godzina pąsowej róży”, „Sublokator”, „Kłopotliwy gość”, a także w serialach „Chłopi” oraz „Noce i dnie”.

  • 27.10

    Wacław Kowalski. Fot. PAP/A. Hawałej

    W Brwinowie pod Warszawą zmarł Wacław Kowalski, aktor; niezapomniany Pawlak z komedii "Sami swoi" i dozorca Popiołek z serialu "Dom".

  • 9.11

    Ustawa o przejęciu przez skarb państwa majątku byłej PZPR.

  • 10.11

    Premiera filmu „Kevin sam w domu” w reżyserii Chrisa Columbusa.

  • 14.11

    Ministrowie spraw zagranicznych Hans Dietrich Gensher i Krzysztof Skubiszewski. Warszawa 10.11.1989. Fot. PAP/G. Rogiński

    W Warszawie minister spraw zagranicznych Polski Krzysztof Skubiszewski i minister spraw zagranicznych RFN Hans-Dietrich Genscher podpisali traktat potwierdzający kształt istniejącej granicy polsko-niemieckiej.

  • 14.11

    W Warszawie zmarł Adolf Rudnicki, pisarz.

  • 14.11

    Realizacja filmu "Europa, Europa" Nz. Agnieszka Holland. Fot. PAP/CAF/A. Zbraniecki

    Premiera filmu „Europa, Europa” w reżyserii Agnieszki Holland.

  • 19.11

    W Paryżu państwa należące do NATO oraz Układu Warszawskiego podpisały Traktat o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie.

  • 21.11

    Podpisano Paryską Kartę Nowej Europy.

  • 22.11

    Margaret Thatcher ustąpiła ze stanowiska premiera Wielkiej Brytanii; szefową brytyjskiego rządu była od 1979 r.

  • 25.11

    Spotkanie Lecha Wałęsy w Zielonej Górze. 06.11.1990. Fot. PAP/R. Janowski

    Odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich w Polsce, największe poparcie uzyskali w niej: Lech Wałęsa (39,96 proc.) i Stanisław Tymiński (23,1 proc.).

  • 27.11

    Premier Tadeusz Mazowiecki. Fot. PAP/J. Mazur

    Po przegranej pierwszej turze wyborów prezydenckich premier Tadeusz Mazowiecki zgłosił dymisję swojego gabinetu.

  • 28.11

    W Rzymie zmarł kardynał Władysław Rubin; w czasie II wojny światowej więzień sowieckich łagrów, następnie żołnierz Armii Polskiej gen. Władysława Andersa; duszpasterz polskich uchodźców; rektor Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie (1958-1964); biskup pomocniczy archidiecezji gnieźnieńskiej (1964); delegat prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego do opieki nad emigracją i uchodźstwem polskim (1964-1980); sekretarz generalnego Synodu Biskupów w Rzymie (1967-1980); w latach 1980-1985 prefekt watykańskiej Kongregacji dla Kościołów Wschodnich.

  • 29.11

    Zlikwidowano restrykcje w sprzedaży napojów alkoholowych, wódkę znów można było kupować przed godz. 13.00.

  • 2.12

    Powstała Unia Demokratyczna, jej przywódcą został Tadeusz Mazowiecki.

  • 8.12

    Tadeusz Kantor. Fot. PAP/M.Szyperko

    W Krakowie zmarł Tadeusz Kantor, jeden z najważniejszych twórców i reformatorów XX-wiecznego teatru, malarz, scenograf, aktor, wykładowca krakowskiej ASP; autor manifestów artystycznych, współzałożyciel Grupy Krakowskiej i założyciel Teatru Cricot 2, jego najgłośniejsze spektakle to "Umarła klasa", "Wielopole, Wielopole", "Niech sczezną artyści", "Nigdy tu już nie powrócę".

  • 9.12

    Lech Wałęsa. Fot. PAP/J. Bogacz

    Odbyła się druga tura wyborów prezydenckich. Wzięło w niej udział 53,39 proc. uprawnionych do głosownia obywateli (14,65 mln). Lecha Wałęsę poparło 74, 25 proc. głosujących (10 622 696), natomiast Stanisława Tymińskiego 25,75 proc. (3 683 098). Ponad 344 tys. wyborców oddało nieważne głosy.

  • 14.12

    W Neuchatel zmarł Friedrich Duerrenmatt, szwajcarski dramatopisarz, prozaik, teoretyk teatru; autor dramatów "Wizyta starszej pani" i "Fizycy".

  • 14.12

    Sejm przyjął dymisję rządu Tadeusza Mazowieckiego.

  • 17.12

    Uchwała Rady Ministrów w sprawie postawienia inwestycji Elektrownia Jądrowa „Żarnowiec” w budowie w stan likwidacji.

  • 21.12

    W Moskwie ukazał się pierwszy numer „Niezawisimoj Gaziety”, pisma skierowanego do środowisk liberalnych i inteligenckich.

  • 22.12

    Lech Wałęsa składa przysięgę prezydencką w Sejmie. Fot. PAP/J. Mazur

    Lech Wałęsa został zaprzysiężony na prezydenta RP; tego samego dnia odebrał insygnia władzy prezydenckiej II RP z rąk Ryszarda Kaczorowskiego - ostatniego prezydenta RP na uchodźstwie.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL