Daty

Kalendarz dat

1991

  • 1.1

    W Poznaniu zmarła Ada Rusowicz, piosenkarka, wokalistka zespołu Niebiesko-Czarni.

  • 4.1

    W Warszawie zmarł Stefan Żółkiewski, historyk literatury, krytyk, działacz polityczny.

  • 4.1

    Jan Krzysztof Bielecki został powołany na stanowisko premiera.

  • 5.1

    Rozpoczął się konflikt osetyjski: wojska gruzińskie podjęły próbę likwidacji Autonomicznego Okręgu Południowoosetyjskiego i wkroczyły do Cchniwali.

  • 9.1

    Pomnik Iwana Koniewa w Krakowie. Fot. PAP/J. Ochoński

    W Krakowie zdemontowany został pomnik sowieckiego marszałka Iwana Koniewa.

  • 12.1

    Sejm powołał rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego.

  • 13.1

    Podczas interwencji wojsk sowieckich w Wilnie doszło do ataku na wieżę telewizyjną. W wyniku starć z broniącymi jej mieszkańcami Wilna śmierć poniosło 14 osób (15 osoba zmarła w lutym w wyniku obrażeń).

  • 23.1

    Premiera filmu „Nad rzeką, której nie ma” w reżyserii Andrzeja Barańskiego.

  • 30.1

    W Teatrze Dramatycznym w Warszawie odbyła się prapremiera musicalu "Metro", pierwszej prywatnej produkcji teatralnej po upadku PRL. Do dziś odbyło się ponad 1900 przedstawień "Metra".

  • 31.1

    Mieczysław Voit. Fot. PAP/M. Belina Prażmowski

    W Warszawie zmarł Mieczysław Voit, aktor, znany m.in. z ról w filmach „Krzyżacy”, „Matka Joanna od Aniołów” oraz serialu „Alternatywy 4”.

  • 15.2

    Podczas spotkania prezydentów Polski - Lecha Wałęsy, Czech – Vaclava Havla i Węgier – Jozsefa Antala, powstała Grupa Wyszehradzka – porozumienie Węgier, Czech i Polski w celu koordynowania działań związanych z reformami ustrojowymi i gospodarczymi oraz kwestiami integracji z Europą.

  • 23.2

    Marian Krzaklewski. Fot. PAP/R. Pietruszka

    Marian Krzaklewski został wybrany przewodniczącym NSZZ "Solidarność". 

  • 2.3

    W Paryżu zmarł Serge Gainsbourg, francuski, piosenkarz, kompozytor, poeta, reżyser, aktor, jedna z najważniejszych postaci powojennej kultury francuskiej.

  • 9.3

    Sejm kontraktowy przyjął uchwałę o skróceniu kadencji.

  • 15.3

    Prof. Stanisław Lorentz. Fot.PAP/E.Uchymiak

    W Warszawie zmarł prof. Stanisław Lorentz, historyk sztuki, muzeolog, wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie (1935-1982). 

  • 26.3

    Zmarł Lechosław Marszałek, reżyser i scenarzysta filmów animowanych, m.in. „Przygód Błękitnego Rycerzyka”, twórca serialu „Reksio”.

  • 31.3

    Manewry wojsk Układu Warszawskiego pod kryptonimem Zapad 81. Fot. PAP/CAF

    Na podstawie protokołu podpisanego 25 lutego 1991 r. w Budapeszcie rozwiązane zostały wojskowe struktury Układu Warszawskiego

  • 8.4

    Premiera filmu „Seszele” w reżyserii Bogusława Lindy.

  • 12.4

    Premiera filmu „Pogrzeb kartofla” Jana Jakuba Kolskiego.

  • 1.5

    W stulecie encykliki Leona XIII „Rerum Novarum” Jan Paweł II ogłosił encyklikę „Centesimus annus”.

  • 3.5

    Fot. Tomasz Prażmowski

    W Nowym Jorku zmarł śmiercią samobójczą Jerzy Kosiński (właściwie Jerzy Lewinkopf), pisarz.

  • 28.5

    Konrad Nałęcki. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie zmarł Konrad Nałęcki, reżyser, twórca serialu "Czterej pancerni i pies".

  • 1.6

    Papież Jan Paweł II i prezydent Lech Wałęsa. 1991. Fot. PAP/J. Morek

    Początek IV pielgrzymki do Polski papieża Jana Pawła II.

  • 8.6

    W Katowicach zmarł Wilhelm Szewczyk, prozaik, publicysta, redaktor kilku śląskich pism, krytyk literacki, poeta, poseł na Sejm PRL.

  • 12.6

    Borys Jelcyn. Fot. PAP/CAF/P. Kopczyński

    Borys Jelcyn wygrał wybory prezydenckie w Rosji.

  • 17.6

    Premier Jan Krzysztof Bielecki i kanclerz Helmut Kohl. Fot. PAP/T. Walczak

    W Bonn premier Jan Krzysztof Bielecki i kanclerz Helmut Kohl podpisali polsko-niemiecki traktat o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.

  • 19.6

    Węgry opuścili ostatni żołnierze Armii Radzieckiej, która stacjonowała na terytorium tego kraju od zakończenia drugiej wojny światowej.

  • 28.6

    W Budapeszcie podpisano porozumienie, na mocy którego rozwiązano istniejącą od 1949 r. Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG).

  • 29.6

    Fiat 125p. Fot. PAP/M. Bielecki

    W warszawskiej FSO zakończono produkcję Fiata 125p.

  • 1.7

    Podpisanie dokumentów o rozwiązaniu Układu Warszawskiego. Praga 01.07.1991. Fot. PAP/D. Kwiatkowski

    W Pradze podpisany został protokół o likwidacji Układu Warszawskiego.

  • 15.7

    We Frankfurcie nad Odrą otwarto Europejski Uniwersytet Viadrina.

  • 24.7

    W Miami zmarł Isaac Bashevis Singer, pisarz żydowski tworzący w języku jidysz; autor m.in. powieści „Rodzina Muszkatów”, „Sztukmistrz z Lublina”, „Szosza”, „Meszuge”; jego liczne opowiadania opisujące nieistniejący już świat Żydów odznaczają się kunsztem narratorskim, i wnikliwym portretowaniem postaci; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1978 r.

  • 7.8

    Kalina Jędrusik. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Warszawie zmarła Kalina Jędrusik, aktorka, piosenkarka, niezapomniana artystka Kabaretu Starszych Panów, w którym śpiewała m.in. piosenki "S.O.S.", "Bo we mnie jest seks", "Zmierzch", "Ciepła wdówka na zimę", "Nie, nie nie budźcie mnie"; odtwórczyni ról w filmach "Ziemia obiecana", "Lekarstwo na miłość", „Jutro premiera”, „Jowita” i „Upał”.

  • 10.8

    W Skierniewicach zmarł Tadeusz Nowak, poeta, prozaik.

  • 13.8

    Rozpoczął się drugi etap IV pielgrzymki Jana Pawła II do Polski.

  • 16.8

    Zakończyła się IV pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski.

  • 17.8

    Rafał Pietrak, fizyk z Uniwersytetu Warszawskiego, nawiązał łączność - w oparciu o protokół IP - z Janem Sorensenem z Uniwersytetu w Kopenhadze; moment ten jest uważany za symboliczną datę narodzin polskiego internetu.

  • 19.8

    Pucz Janajewa. Nz: budynek parlamentu. Moskwa, 19.08.1991. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Pucz Janajewa: O godz. 6.30 agencja TASS przekazała komunikat informujący, że prezydent ZSRR Michaił Gorbaczow, przebywający na urlopie na Krymie, ustąpił ze względu na zły stan zdrowia, a władzę przejął Państwowy Komitet ds. Stanu Wyjątkowego. Komitet, na którego czele stał wiceprezydent ZSRR Giennadij Janajew, tworzyli ultrakonserwatywni działacze Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR), wspierani przez najwyższych dowódców wojskowych.

  • 20.8

    Estonia ogłosiła niepodległość od ZSRS.

  • 24.8

     Proklamacja niepodległości Ukrainy. Za symbole państwa uznano tryzub i flagę niebiesko-żółtą

  • 24.8

    Michaił Gorbaczow. Fot. PAP/EPA

    Michaił Gorbaczow ustąpił ze stanowiska sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego.

  • 25.8

    Białoruska Rada Najwyższa ogłosiła niepodległość Białorusi.

  • 26.8

    Polska uznała niepodległość Litwy.

  • 5.9

    Polska i Litwa wznowiły stosunki dyplomatyczne.

  • 6.9

    Rada Państwa ZSRS uznała niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii.

  • 10.9

    Jan Józef Lipski. Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    W Krakowie zmarł Jan Józef Lipski, historyk literatury, działacz opozycji demokratycznej; żołnierz Szarych Szeregów i AK, uczestnik powstania warszawskiego; współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników, działacz NSZZ "Solidarność", przewodniczący reaktywowanej PPS; senator OKP.

  • 12.9

    W Chicago zmarł Feliks Konarski, pseudonim Ref-Ren, pisarz, kierownik artystyczny i literacki teatrów rewiowych. W czasie wojny więzień sowieckich łagrów, następnie w armii gen. Władysława Andersa. Autor słów pieśni "Czerwone maki na Monte Cassino".

  • 14.9

    Mieczysław Czechowicz. Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie zmarł Mieczysław Czechowicz, aktor, znany m.in. z występów w Kabarecie Starszych Panów, komediowych ról w filmach „Poszukiwana, poszukiwany”, „Nie ma róży bez ognia”, a także serialu „Janosik”; swojego głosu użyczył serialowej postaci Misia Uszatka.

  • 24.9

    W Stanach Zjednoczonych ukazała się płyta Nevermind zespołu Nirvana; utwory z tej płyty stały się przebojami na całym świecie.

  • 26.9

    W Gdańsku zmarł Jerzy Afanasjew, poeta, reżyser, współzałożyciel teatru studenckiego Bim-Bom w Gdańsku.

  • 27.9

    Stefan Kisielewski. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie zmarł Stefan Kisielewski, pisarz, kompozytor, krytyk muzyczny, pisarz i felietonista m.in. "Tygodnika Powszechnego".

  • 27.9

    Eryk Lipiński. Fot. PAP/H. Rosiak

    W Warszawie zmarł Eryk Lipiński, grafik, karykaturzysta, współzałożyciel i redaktor tygodnika "Szpilki", organizator Muzeum Karykatury w Warszawie.

  • 6.10

    Premiera filmu „Podwójne życie Weroniki” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.

  • 7.10

    Walerian Pańko. Fot. PAP/I. Radkiewicz

    W wypadku samochodowym pod Radomskiem zginął Walerian Pańko, prezes Najwyższej Izby Kontroli, działacz opozycji demokratycznej w PRL, doradca NSZZ „Solidarność”.

  • 8.10

    Parlament Chorwacji podjął decyzję o wystąpieniu z federacji jugosłowiańskiej.

  • 8.10

    W Warszawie zmarł Edward Skórzewski, reżyser filmowy, współautor m.in. „Gangsterów i filantropów”, „Prawo i pięść”.

  • 10.10

    W Krakowie zastrzelony został Andrzej Zaucha, wokalista jazzowy, piosenkarz, saksofonista, perkusista.

  • 11.10

    W Warszawie zmarła Janina Romanówna, aktorka teatralna i filmowa, wykładowczyni warszawskiej PWST.

  • 11.10

    Premiera filmu „Kroll” w reżyserii Władysława Pasikowskiego.

  • 19.10

    Jan Zieja. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł ksiądz Jan Zieja, kapelan wojskowy w czasie wojny polsko-bolszewickiej, kampanii 1939 r. i Powstania Warszawskiego. Naczelny kapelan Szarych Szeregów, współpracownik Rady Pomocy Żydom "Żegota". Współtwórca i członek Komitetu Obrony Robotników.

  • 25.10

    Premiera filmu „V.I.P” w reżyserii Juliusza Machulskiego.

  • 26.10

    Podpisano układ o wycofaniu wojsk rosyjskich z Polski do końca 1993 r.

  • 27.10

    Andrzej Panufniuk. Fot. PAP/S. Dąbrowiecki

    W Londynie zmarł Andrzej Panufnik, kompozytor, dyrygent; pierwsze większe utwory, m.in. dwie symfonie, ukończył w czasie II wojny światowej; podczas wojny stworzył muzykę do piosenki "Warszawskie dzieci"; w 1954 r. wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie powstała większość jego znanych kompozycji, w tym symfonii i innych utworów orkiestrowych.

  • 27.10

    Głosowanie w wyborach parlamentarnych. Warszawa, 27.10.1991. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Polsce odbyły się pierwsze w pełni demokratyczne wybory parlamentarne po II wojnie światowej. Do Sejmu weszło 29 ugrupowań, najwięcej mandatów uzyskały: Unia Demokratyczna 62, Sojusz Lewicy Demokratycznej 60, Wyborcza Akcja Katolicka 49, Polskie Stronnictwo Ludowe 48, Konfederacja Polski Niepodległej 46, Porozumienie Obywatelskie Centrum 44, Kongres Liberalno-Demokratyczny 37, Porozumienie Ludowe 28 i NSZZ „Solidarność” 27. W wyborach do Senatu najwięcej miejsc zdobyła UD – 21, następnie NSZZ „S” 11, WAK 9, POC 9, PSL 7, KLD 6, PL 5, SLD 4 i KPN 4; pozostałe 24 miejsca przypadły innym ugrupowaniom. Frekwencja 43,2 proc.

  • 1.11

    Nowo wybrany prezydent Dżochar Dudajew proklamował powstanie niezależnej od ZSRS Republiki Czeczenii.

  • 3.11

    Roman Wilhelmi. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Warszawie zmarł Roman Wilhelmi, aktor, znany m.in. z ról w serialach "Czterej pancerni i pies", "Alternatywy 4", "Kariera Nikodema Dyzmy" oraz filmach „Zaklęte rewiry”, „Widziadło”, „Ćma”.

  • 13.11

    Henryk Borowski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Henryk Borowski, aktor, pedagog; uczestnik powstania warszawskiego.

  • 15.11

    Marta Mirska. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Zmarła Marta Mirska, właściwie Alicja Nowak-Rejnigier, piosenkarka.

  • 17.11

    Gablota z ornatami, mszałem i kielichem używanymi przez św. Rafała Kalinowskiego w muzeum w klasztorze oo. Karmelitów Bosych w Czernej k. Krakowa. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Rzymie papież Jan Paweł II kanonizował Rafała Kalinowskiego, księdza, uczestnika Powstania Styczniowego; zesłany na Syberię, po powrocie z zesłania wstąpił do zakonu karmelitów bosych.

  • 25.11

    Pierwsze posiedzenie Sejmu I kadencji.

  • 26.11

    Polska została członkiem Rady Europy.

  • 26.11

    W USA ukazał się album „Dangerous” Michaela Jacksona - jedna z najbardziej popularnych płyt w historii muzyki.

  • 1.12

    Na Ukrainie odbyło się referendum, w którym Ukraińcy opowiedzieli się za niepodległym państwem; jednocześnie odbyły się wybory prezydenckie, które wygrał Leonid Krawczuk, otrzymując 61,5 proc. głosów.

  • 2.12

    Polska i ukraińska flaga. Fot. PAP/D. Delmanowicz

    Polska jako pierwsze państwo na świecie uznała niepodległość Ukrainy.

  • 5.12

    Sejm przyjął dymisję rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego.

  • 6.12

    Jan Olszewski. 1991 r. Fot. PAP/J. Mazur

    Sejm powołał Jana Olszewskiego na stanowisko szefa rządu.

  • 8.12

    "Radio Maryja", działając jako stacja lokalna, rozpoczęło nadawanie audycji. 

  • 8.12

    Prezydent Federacji Rosyjskiej Borys Jelcyn. Fot. PAP/CAF/P. Kopczyński

    Prezydent Federacji Rosyjskiej Borys Jelcyn zawarł z prezydentami Ukrainy - Leonidem Krawczukiem i Białorusi - Stanisławem Szuszkiewiczem układ białowieski, na mocy którego ZSRS jako podmiot prawa międzynarodowego przestał istnieć. Na jego miejsce już suwerenne kraje - Rosja, Ukraina i Białoruś - powołały Wspólnotę Niepodległych Państw. Podpisanie układu białowieskiego i utworzenie WNP uznawane jest za ostateczny upadek sowieckiego imperium.

  • 10.12

    Szczyt EWG w Maastricht. 09.12.1991. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Maastricht w Holandii zakończył się szczyt 12 państw EWG, podczas którego uzgodniono traktat o unii gospodarczej i politycznej.

  • 13.12

    W Warszawie zmarł Andrzej Twerdochlib, pisarz i scenarzysta.

  • 13.12

    Sylwester Chęciński. Fot. PAP/P. Wittman

    Premiera filmu "Rozmowy kontrolowane" w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.

  • 15.12

    Uroczystość odsłonięcia pomnika ku czci górników kopalni Wujek poległych 16 grudnia 1981 r. Katowice, 15.12.1991. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Katowicach prezydent RP Lech Wałęsa odsłonił krzyż-pomnik poświęcony pamięci górników kopalni "Wujek", którzy polegli w pierwszych dniach stanu wojennego w czasie pacyfikacji strajku dokonanej przez oddziały ZOMO.

  • 16.12

    W Brukseli podpisany został Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi.

  • 21.12

    W Warszawie zmarł Waldemar Kazanecki, kompozytor, pianista; autor muzyki do kilkuset filmów, m.in. „Hrabiny Cosel”, „Nocy i dni” oraz serialu telewizyjnego „Czarne chmury”.

  • 21.12

    W Krakowie zmarł Władysław Machejek, pisarz, dziennikarz, polityk, poseł na Sejm PRL, w latach 1952-1989 redaktor naczelny krakowskiego "Życia Literackiego".

  • 23.12

    Premier Jan Olszewski. 23.12.1991. Fot. PAP/I. Radkiewicz

    Sejm powołał rząd Jana Olszewskiego.

  • 25.12

    Ostatni przywódca ZSRR Michaił Gorbaczow. Fot. PAP/EPA

    Michaił Gorbaczow ustąpił ze stanowiska prezydenta ZSRS.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL