Epoka nowożytna

07.05.2018

Prof. Wacław Uruszczak: rok 1468 był przełomowy dla dziejów sejmu polskiego

W październiku 1468 r. odbył się w Piotrkowie sejm walny koronny, w którym poza królem i senatorami wzięli udział posłowie ziemscy wybrani na sejmikach – przypomniał w rozmowie z PAP historyk prawa prof. Wacław Uruszczak z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdaniem prof. Uruszczaka w okresie panowania Kazimierza Jagiellończyka (1447-1492) ukształtowała się instytucja dwuizbowego parlamentu złożonego z trzech stanów: króla, członków rady królewskiej (senatorów) oraz posłów. Ci ostatni zostali wybrani na mocy decyzji króla podczas obrad sejmików powiatowych zbierających się w całym Królestwie Polskim.

„Kronikarze tacy jak Jan Długosz, Marcin Bielski, Marcin Kromer stwierdzali, że od tego czasu posłowie ziemscy wybrani na sejmikach są regularnie obecni na sejmie” – podkreślił prof. Uruszczak.

Historyk zaznaczył, że sejm piotrkowski był zwieńczeniem długiego procesu. „Momentem przełomowym było wykształcenie się reprezentacji poselskiej w znaczeniu umocowania do podejmowania decyzji w imieniu wyborców” – stwierdził prof. Uruszczak.

Jak przypomniał, sejmy były zwoływane już kilkadziesiąt lat przed rokiem 1468. Wskazał, że miały one miejsce już za czasów bezkrólewia po śmierci Ludwika Węgierskiego w 1382 r. „Wówczas jednak szlachta w sejmach uczestniczyła tłumnie i nie była reprezentacją wyborców. Mechanizm wyboru posłów wykształcił się dopiero później” – dodał prof. Uruszczak.

Zdaniem historyka o powstaniu sejmu złożonego z trzech stanów zdecydowała też konieczność wyrażenia przez szlachtę zgody na podatki nakładane przez króla Kazimierza Jagiellończyka, które miały finansować wojny prowadzone przez Polskę i Litwę. Taki był również cel obrad sejmu piotrkowskiego w 1468.

Rok 2018 jest obchodzony jako 550. rocznica parlamentaryzmu polskiego.

Częścią obchodów była międzynarodowa konferencja naukowa „550-lecie Parlamentaryzmu Rzeczypospolitej”, zorganizowana pod koniec kwietnia przez Kancelarię Sejmu RP w Zamku Królewskim w Warszawie. Wzięli w niej udział historycy z Polski, Białorusi, Litwy, Ukrainy i Węgier. (PAP)

Michał Szukała

gma/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL