Rok 1968

24.04.2018 aktualizacja 25.04.2018

Wystawa zdjęć Koudelki o inwazji na Czechosłowację w 1968 r. w ECS w Gdańsku

Fot. Josef Koudelka Fot. Josef Koudelka

Ponad 250 zdjęć Josefa Koudelki, dokumentujących inwazję wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w sierpniu 1968 roku, pokaże Europejskie Centrum Solidarności (ECS)  w Gdańsku. Wernisaż wystawy odbędzie się w środę.

Kierownik Działu Archiwum i Organizacji Wystaw ECS Monika Krzencessa-Ropiak powiedziała we wtorek PAP, że okazją do zorganizowania wystawy jest przypadająca w tym roku 50. rocznica wkroczenia wojsk Układu Warszawskiego na terytorium Czechosłowacji.

"Josef Koudelka był naocznym świadkiem tych wydarzeń. Jego zdjęcia w bardzo dramatyczny i dynamiczny sposób pokazują tę historię, na twarzach fotografowanych osób dostrzec można np. przerażenie i strach" - wyjaśniła.  

Mając 30 lat, Koudelka przyjechał do Pragi dzień przed inwazją wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, do której doszło w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 r.

Fotograf przyjechał do stolicy Czechosłowacji z Rumunii, gdzie fotografował Cyganów – tą tematyką, podobnie jak fotografią teatralną, zajmował się od kilku lat, porzuciwszy udaną karierę inżyniera lotnictwa. 

Negatywy zdjęć z Pragi udało się przemycić do USA, dzięki czemu w 1969 r. w pierwszą rocznicę inwazji fotoreportaż Koudelki ukazał się w wielu światowych czasopismach. Dla bezpieczeństwa fotografa i jego rodziny agencja Magnum Photos podpisywała zdjęcia inicjałem "P.P." – od słów "Prague photographer" (praski fotograf). W tym samym roku Koudelka zdobył międzynarodowe uznanie - Overseas Press Club przyznał "anonimowemu czeskiemu fotografowi" Złoty Medal im. Roberta Capy. 

Ponieważ czechosłowackie służby specjalne mogły bez trudu ustalić tożsamość autora zdjęć, Koudelka nie wrócił do Pragi z podróży po Europie Zachodniej, dokąd w 1970 r. pojechał na zlecenie Magnum Photos, by fotografować życie Cyganów. W 1984 roku w londyńskiej Hayward Gallery odbyła się jego wystawa. Dopiero wówczas, długo po śmierci ojca i gdy jego rodzinie nic już nie groziło, Koudelka ujawnił publicznie, że to on jest autorem historycznych zdjęć z 1968 r. 

W ojczyźnie Koudelki zdjęcia te opublikowano po raz pierwszy jako dodatek do tygodnika "Respekt" w 1990 roku. 

Koudelka urodził się 10 stycznia 1938 r. w Boskovicach (Czechy). Obecnie mieszka w Paryżu. 

Wystawa "Josef Koudelka: Inwazja. Praga 68" będzie czynna w ECS do 27 maja. 

W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 r. wojska Związku Sowieckiego, Polski, Węgier, Bułgarii i NRD wkroczyły na terytorium Czechosłowacji. Zbrojna interwencja sił Układu Warszawskiego była reakcją Kremla na "Praską Wiosnę", która niosła ze sobą reformy społeczne, ekonomiczne i polityczne.

W sumie wojska biorące udział w interwencji spowodowały śmierć 90 osób, głownie w Pradze. Ponad 800 osób zostało rannych, w tym ponad 300 ciężko. Wobec zwolenników "Praskiej Wiosny" władze stosowały represje, wszystkich zaangażowanych w proces demokratyzacji życia publicznego wyrzucano z pracy. Dziesiątki tysięcy Czechów i Słowaków wyemigrowało.

17 kwietnia 1969 r. do ustąpienia z funkcji I sekretarza Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji zmuszony został Aleksander Dubczek, który po objęciu władzy w styczniu 1968 r. zaczął inicjować proces reform. Zastąpił go na tym stanowisku Gustav Husak, zwolennik "normalizacji", gorliwie likwidujący swobody zdobyte w czasie "Praskiej Wiosny".(PAP)

autor: Robert Pietrzak

rop/ itm/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL