> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

8 MAJA

  • 1947 / 74 lata
    Rotmistrz Witold Pilecki. Fot. PAP/CAF

    Funkcjonariusze UB zatrzymali rotmistrza Witolda Pileckiego, oficera ZWZ-AK, który w 1940 r. dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce przez Niemców do Auschwitz, aby zdobyć informacje o obozie; po ucieczce z Auschwitz walczył w Powstaniu Warszawskim; w 1948 r. został przez władze komunistyczne skazany na śmierć i stracony.

  • 1851 / 170 lat
    Autoportret Stanisława Witkiewicza. Źródło: Wikimedia Commons

    W Poszawszu na Żmudzi urodził się Stanisław Witkiewicz, malarz, pisarz, krytyk i teoretyk sztuki, twórca stylu zakopiańskiego w architekturze.

  • 2020 / 1 rok

    W Warszawie zmarł Włodzimierz Niderhaus, wieloletni dyrektor Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, inicjator i producent wielu filmów. Od 2000 r. do 2017 r. był członkiem Rady Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, a od 2005 r. do 2008 r. – jej sekretarzem.

  • 2010 / 11 lat

    Nuncjusz apostolski w Polsce abp Józef Kowalczyk mianowany został przez papieża Benedykta XVI metropolitą gnieźnieńskim i prymasem Polski.

  • 2005 / 16 lat
    Małgorzata Lorentowicz. 1967 r. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie zmarła Małgorzata Lorentowicz, aktorka, odtwórczyni m.in. roli Radczyni w „Weselu” Andrzeja Wajdy, znana także z serialu „W labiryncie” oraz filmu „Cudzoziemka” Ryszarda Bera.

  • 1989 / 32 lata
    Pierwszy numer „Gazety Wyborczej”. 08.05.1989. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    Ukazał się pierwszy numer „Gazety Wyborczej”.

  • 1976 / 45 lat
    Zygmunt Miłoszewski. Fot. PAP/R. Guz

    W Warszawie urodził się Zygmunt Miłoszewski, pisarz, publicysta, współautor scenariuszy filmowych; autor powieści „Uwikłanie”, „Ziarno prawdy”, „Gniew”, „Bezcenny”.

  • 1972 / 49 lat
    Bogusław Miedziński. Lata międzywojenne. Fot. NAC

    W Londynie zmarł Bogusław Miedziński, żołnierz Legionów Polskich, podpułkownik WP, polityk, publicysta, bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego; poseł na Sejm (1922–1938), senator i marszałek Senatu (1938–1939).

  • 1955 / 66 lat
    Kazimierz Wajda. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Kazimierz Wajda, aktor radiowy i filmowy, odtwórca roli Szczepcia – jednego z lwowskich batiarów w filmach „Włóczęgi” i „Będzie lepiej”.

  • 1953 / 68 lat
    Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. 1956 r. Fot. PAP/CAF

    Episkopat Polski przyjął memoriał będący odpowiedzią na ataki wymierzone w Kościół katolicki oraz na próby jego podporządkowania komunistycznym władzom; w ostatnich słowach pisma biskupi stwierdzali: „Rzeczy Bożych na ołtarzu cesarza składać nam nie wolno. Non possumus! (Nie możemy)”.

  • 1953 / 68 lat

    Premiera filmu „Żołnierz zwycięstwa” w reżyserii Wandy Jakubowskiej.

  • 1953 / 68 lat
    Gen. Józef Rybak. 1929 r. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł gen. Józef Rybak; oficer austriacki, przed wybuchem I wojny światowej szef Głównego Ośrodka Wywiadowczego w Krakowie; w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Grupy Operacyjnej 3 Armii; I zastępca Szefa Sztabu Głównego WP (1921–1924), następnie dowódca Okręgu IX w Brześciu nad Bugiem i Inspektor Armii w Warszawie.

  • 1952 / 69 lat

    Najwyższy Sąd Wojskowy na tajnej rozprawie przeciwko tzw. kierownictwu konspiracji Wojsk Lotniczych skazał sześciu oficerów na karę śmierci; czterech spośród nich walczyło w czasie II wojny światowej w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie; wszyscy skazani zostali rozstrzelani.

  • 1945 / 76 lat
    Feldmarszałek Wilhelm Keitel (u szczytu stołu) podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Berlin, 08.05.1945. Fot. PAP/CAF

    Na żądanie Stalina powtórzono kapitulację Niemiec: w Karlhorst, na przedmieściach Berlina, marszałek Georgij Żukow o godz. 22.30 przyjął bezwarunkową kapitulację niemieckich sił zbrojnych od feldmarszałka Wilhelma Keitla; w Moskwie, ze względu na dwugodzinną różnicę czasu, był już 9 maja.

  • 1943 / 78 lat
    Władysław Szlengel. Źródło: Wikimedia Commons

    W czasie powstania w getcie warszawskim zginął Władysław Szlengel, poeta, autor piosenek i utworów satyrycznych.

  • 1943 / 78 lat
    Naliboki na przedwojennej mapie województwa nowogródzkiego. Źródło: CBN Polona

    Stacjonujący w Puszczy Nalibockiej oddział sowieckiej i żydowskiej partyzantki wymordował 128 polskich mieszkańców miejscowości Naliboki.

  • 1943 / 78 lat
    Mordechaj Anielewicz. Źródło: Wikimedia Commons

    W czasie powstania w getcie warszawskim w otoczonym przez Niemców bunkrze przy ul. Miłej wraz z kilkudziesięcioma bojowcami popełnił samobójstwo komendant Żydowskiej Organizacji Bojowej Mordechaj Anielewicz.

  • 1940 / 81 lat
    Gen. Zygmunt Szyszko-Bohusz. Źródło: Wikimedia Commons

    Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich pod dowództwem gen. Zygmunta Szyszko-Bohusza przypłynęła do norweskiego portu Harstad; polska formacja została włączona do alianckiego Korpusu Ekspedycyjnego walczącego z wojskami niemieckimi pod Narwikiem w Norwegii.

  • 1933 / 88 lat
    Lot kapitana Stanisława Skarżyńskiego (w środku) przez południowy Atlantyk. 05.1933. Fot. NAC

    Stanisław Skarżyński ustanowił lotniczy rekord świata przelatując samotnie samolotem RWD-5 nad południowym Atlantykiem z St. Louis w Senegalu do Maceió w Brazylii.

  • 1932 / 89 lat

    W Warszawie urodził się Stanisław Niwiński, aktor. 

  • 1923 / 98 lat

    W Warszawie urodził się Izaak Celnikier, malarz, grafik.

  • 1920 / 101 lat
    Gen. Edward Śmigły-Rydz przyjmuje defiladę wojsk polskich w Kijowie. 11.05.1920. Źródło: CAW

    Wojna polsko-bolszewicka: oddziały polskie dowodzone przez gen. Edwarda Śmigłego-Rydza zajęły Kijów.

  • 1913 / 108 lat

    W Krakowie zainaugurowano Mistrzostwa Galicji w piłce nożnej. 

  • 1908 / 113 lat

    Polscy studenci na Uniwersytecie w Petersburgu założyli Korporację Akademicką „Sarmatia”.

  • 1900 / 121 lat
    Tola Mankiewiczówna. Fot. NAC

    W Bronowie koło Łomży urodziła się Tola Mankiewiczówna, aktorka, piosenkarka; wystąpiła m.in. w filmach „Pani minister tańczy”, „Manewry miłosne” i „Co mój mąż robi w nocy”.

  • 1892 / 129 lat
    Gen. Stanisław Sosabowski. Fot. NAC

    W Stanisławowie urodził się Stanisław Sosabowski, generał WP, dowódca 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej, która wzięła udział w największej w II wojnie światowej operacji powietrzno-desantowej sprzymierzonych; jej celem było opanowanie mostów na Renie w pobliżu holenderskiego Arnhem.

  • 1808 / 213 lat

    Zawarto umowę między Francją a Księstwem Warszawskim o przyjęciu na żołd francuski 8 tysięcy żołnierzy polskich.

  • 1793 / 228 lat

    W Rzymie zmarł Tadeusz Kuntze, malarz.

  • 1779 / 242 lata

    W Carskim Siole urodził się Konstanty Pawłowicz Romanow, w latach 1815–1830 naczelny wódz wojsk Królestwa Polskiego i faktyczny jego wielkorządca.

  • 1551 / 470 lat
    Barbara Radziwiłłówna. Źródło: CBN Polona

    W Krakowie zmarła Barbara Radziwiłłówna, królowa Polski, żona Zygmunta II Augusta.

  • 1468 / 553 lata

    Został ochrzczony królewicz oraz przyszły arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski i biskup krakowski Fryderyk Jagiellończyk. 

  • 1254 / 767 lat

    Prawdopodobnie po raz pierwszy wykonano pieśń „Gaude Mater Polonia” jako część oficjum „Historia gloriosissimi Stanislai” Wincentego z Kielczy, napisanego na kanonizację Stanisława ze Szczepanowa.

sonda

Skąd najczęściej czerpiesz wiedzę historyczną?

Wybory
Traktat ryski – 100. rocznica

 

Rocznica

  • 18.03.1921

    Traktat ryski – 100. rocznica

    18 marca 1921 r. w Rydze podpisano traktat kończący wojnę polsko-bolszewicką. Porozumienie wyznaczało polskie granice na wschodzie, stanowiło o odszkodowaniach dla Polski oraz zwrocie dzieł kultury i sztuki. Dziś, podobnie jak po podpisaniu traktatu, jego oceny są rozbieżne. Dla jednych był on porażką polskich elit politycznych, dla drugich zwycięstwem ich realizmu. 

    Zobacz rocznicę

Newsletter

MKiDN
  • Instytut Pamięci Narodowej
  • Wojskowe Biuro Historyczne
  • Ministerstwo Edukacji Narodowej
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe
  • Ośrodek Karta
  • Biblioteka narodowa
  • Żydowski Instytut Historyczny
  • Ośrodek pamięć i Przyszłość
  • Polski Instytut Sztuki Filmowej
  • Filmoteka Szkolna
  • Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą  POLONIKA
  • Muzeum Powstania Warszawskiego
  • Magazyn Historyczny Mówią wieki