Daty

Kalendarz historyczny

1.9

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Niemiecki samolot Ju-87. 09.1939. Źródło: CAW

    Wojska niemieckie bez wypowiedzenia wojny przekroczyły o świcie granice Rzeczypospolitej, rozpoczynając II wojnę światową. Osamotnione w walce Wojsko Polskie nie mogło skutecznie przeciwstawić się agresji Niemiec i sowieckiej inwazji dokonanej 17 września. Konsekwencją tej sytuacji stał się IV rozbiór Polski dokonany przez Hitlera i Stalina.

  • 1918 / 101 LAT TEMU

    Poczet sztandarowy męskiego I Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. 1930 r. Fot. NAC

    W Warszawie założone zostało Gimnazjum im. Stefana Batorego.

  • 2009 / 10 LAT TEMU

    Na Westerplatte odbyły się uroczystości 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej; najważniejszą część obchodów stanowiły wystąpienia prezydenta Lecha Kaczyńskiego, premiera Donalda Tuska, kanclerz Niemiec Angeli Merkel oraz premiera Rosji Władimira Putina.

  • 2007 / 12 LAT TEMU

    Witold Leszczyński. Fot. PAP/CAF/S. Kraszewski

    W Łodzi zmarł Witold Leszczyński, reżyser, scenarzysta, operator filmowy; autor filmów "Żywot Mateusza", "Konopielka", "Siekierezada" i "Requiem".

  • 2005 / 14 LAT TEMU

    W Bydgoszczy powołano Uniwersytet Kazimierza Wielkiego.

  • 2004 / 15 LAT TEMU

    W Biesłanie w Osetii Północnej oddział terrorystów zaatakował szkołę, biorąc zakładników; po trzech dniach rosyjskie siły specjalne przeprowadziły szturm na szkołę; w wyniku działań terrorystów oraz podczas akcji odbijania zakładników zginęło 385 osób, a blisko 800 zostało rannych; większość ofiar stanowiły dzieci. Do akcji w Biesłanie przyznał się radykalny bojownik czeczeński Szamil Basajew.

  • 2001 / 18 LAT TEMU

    Powołano Uniwersytet Rzeszowski, Uniwersytet Zielonogórski oraz Akademię Sztuk Pięknych w Katowicach.

  • 1999 / 20 LAT TEMU

    Weszła w życie reforma systemu edukacji, wprowadzająca m.in. gimnazja.

  • 1999 / 20 LAT TEMU

    W Olsztynie powstał Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.

  • 1998 / 21 LAT TEMU

    Wszedł w życie nowy kodeks karny, znoszący m.in. karę śmierci.

  • 1992 / 27 LAT TEMU

    Piotr Jaroszewicz i jego żona Alicja Solska. 1992 r. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Warszawie zamordowany został Piotr Jaroszewicz (działacz komunistyczny, członek Biura Politycznego KC PZPR, premier w latach 1970-1980) i jego żona Alicja Solska-Jaroszewicz.

  • 1990 / 29 LAT TEMU

    Powołana została Żandarmeria Wojskowa.

  • 1989 / 30 LAT TEMU

    Na Florydzie zmarł Tadeusz Sendzimir, inżynier, wynalazca z dziedziny metalurgii, patron huty w Krakowie.

  • 1989 / 30 LAT TEMU

    Kazimierz Deyna. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W wypadku samochodowym w USA zginął Kazimierz Deyna, jeden z najwybitniejszych polskich piłkarzy; zawodnik ŁKS Łódź, Legii Warszawa, Manchesteru City i San Diego Sockers; w reprezentacji Polski wystąpił 97 razy, strzelił 41 goli; na mistrzostwach świata w RFN w 1974 r. wspólnie z drużyną zajął trzecie miejsce, złoty medalista olimpijski z Monachium w 1972 r. i srebrny z Montrealu w 1976 r.

  • 1988 / 31 LAT TEMU

    Międzyzakładowy Komitet Strajkowy Stoczni Gdańskiej wezwał do przerwania akcji protestacyjnych.

  • 1985 / 34 LATA TEMU

    Ekspedycja kierowana przez Roberta D. Ballarda odnalazła wrak „Titanica”.

  • 1984 / 35 LAT TEMU

    Premiera filmu "Katastrofa w Gibraltarze" w reżyserii Bohdana Poręby.

  • 1983 / 36 LAT TEMU

    Samolot Boeing 747 linii Korean Air lecący z Alaski do Korei Południowej z nieznanych przyczyn zboczył z kursu i wleciał na kilkadziesiąt kilometrów w głąb przestrzeni powietrznej ZSRS, po czym został zestrzelony przez radzieckie myśliwce. Zginęło 269 osób. 

  • 1982 / 37 LAT TEMU

    Władysław Gomułka. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Władysław Gomułka, działacz komunistyczny; od 1943 r. przywódca PPR; w latach 1944-1949 wicepremier, minister Ziem Odzyskanych (1945-1949); współodpowiedzialny za wprowadzenie terroru w Polsce; w październiku 1956 r. stanął na czele PZPR; odpowiedzialny za brutalne stłumienie studenckich protestów w 1968 r. i antysemicką nagonkę; zwolennik interwencji Układu Warszawskiego w Czechosłowacji; w grudniu 1970 r. podjął decyzję o użyciu broni przeciw protestującym robotnikom; 20 grudnia 1970 r. odsunięty od władzy.

  • 1981 / 38 LAT TEMU

    Wprowadzono reglamentację mydła i proszków do prania.

  • 1980 / 39 LAT TEMU

    Prasa opublikowała teksty porozumień podpisanych przez stronę rządową z Międzyzakładowymi Komitetami Strajkowymi w Szczecinie i Gdańsku.

  • 1980 / 39 LAT TEMU

    Strajkujące zakłady w Gdańsku, Szczecinie i Elblągu podjęły pracę; strajkowały jeszcze kopalnie na Górnym Śląsku.

  • 1979 / 40 LAT TEMU

    Lider KPN Leszek Moczulski. Fot. PAP/I. Sobieszczuk

    Powstała Konfederacja Polski Niepodległej.

  • 1979 / 40 LAT TEMU

    W Gdańsku odsłonięto Pomnik Obrońców Poczty Polskiej.

  • 1979 / 40 LAT TEMU

    Premiera filmu "Sekret Enigmy" w reżyserii Romana Wionczka.

  • 1977 / 42 LATA TEMU

    Henryk Wars. Fot. NAC

    W Los Angeles zmarł Henryk Wars, kompozytor, pianista, dyrygent, pionier jazzu w Polsce; autor muzyki do blisko 50 filmów oraz wielu piosenek, które stały się przebojami, m.in. "Umówiłem się z nią na dziewiątą" i "Miłość ci wszystko wybaczy".

  • 1972 / 47 LAT TEMU

    W Reykjaviku zakończył się szachowy mecz o mistrzostwo świata pomiędzy Robertem Fischerem (USA) a Borysem Spasskim (ZSRS) - nazwany "meczem stulecia". Zwycięzcą pojedynku został Fischer.

  • 1971 / 48 LAT TEMU

    Premiera filmu "Jeszcze słychać śpiew i rżenie koni…" w reżyserii Mieczysława Waśkowskiego.

  • 1970 / 49 LAT TEMU

    W Paryżu zmarł Francois Mauriac, francuski pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1952 r.

  • 1969 / 50 LAT TEMU

    W Libii oddziały Muammara Kadafiego dokonały zamachu stanu.

  • 1967 / 52 LATA TEMU

     Premiera filmu "Westerplatte" w reżyserii Stanisława Różewicza.

  • 1967 / 52 LATA TEMU

    Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach. Fot. PAP/J. Ochoński

    W Katowicach odsłonięto Pomnik Powstańców Śląskich.

  • 1966 / 53 LATA TEMU

    Początek edukacji w systemie ośmioletniej szkoły podstawowej.

  • 1964 / 55 LAT TEMU

    W Żarach urodził się Józef Tracz, zapaśnik, wicemistrz olimpijski z Barcelony (1992), brązowy medalista igrzysk olimpijskich w Seulu (1988) i Atlancie (1996); medalista mistrzostw świata i Europy.

  • 1958 / 61 LAT TEMU

    Premiera filmu "Wolne miasto" w reżyserii Stanisława Różewicza.

  • 1951 / 68 LAT TEMU

    Uruchomiono Wytwórnię Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku.

  • 1950 / 69 LAT TEMU

    W Warszawie rozpoczął obrady I Polski Kongres Pokoju.

  • 1949 / 70 LAT TEMU

    Mirosław Chojecki. Fot. PAP/T. Michalak

    W Warszawie urodził się Mirosław Chojecki, działacz opozycji demokratycznej, członek Komitetu Obrony Robotników i KSS „KOR”; szef Niezależnej Oficyny Wydawniczej NOWA (1977-1980), doradca NSZZ „Solidarność”; od 1982 r. wydawał w Paryżu miesięcznik „Kontakt”, szef wytwórni „Video-Kontakt”, przedstawiciel Biura Koordynacyjnego NSZZ „S” w Brukseli; współzałożyciel Nowej Telewizji Warszawa, założyciel Grupy Filmowej "Kontakt"; członek Stowarzyszenia Wolnego Słowa, w latach 2003-2008 jego prezes, od 2008 r. prezes honorowy.

  • 1948 / 71 LAT TEMU

    Metropolita lubelski abp Józef Życiński. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Nowej Wsi koło Piotrkowa Trybunalskiego urodził się Józef Życiński, arcybiskup metropolita lubelski, filozof, teolog, publicysta, wykładowca m.in. Berkeley, Oxfordu oraz katolickich uczelni w USA i Australii; wielki Kanclerz KUL.

  • 1945 / 74 LATA TEMU

    Na Monte Cassino uroczyście otwarto Polski Cmentarz Wojenny.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    Gen. Kazimierz Sosnkowski. Fot. NAC

    Rozkaz Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego do żołnierzy Armii Krajowej, zawierający ostrą krytykę postawy zachodnich aliantów wobec Powstania Warszawskiego i Polski.

  • 1942 / 77 LAT TEMU

    Józef Stalin. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W nocy z 1 na 2 września sowieckie lotnictwo zbombardowało Warszawę, w wyniku nalotu szczególnie ucierpiała Wola.

  • 1941 / 78 LAT TEMU

    W Warszawie zmarł prof. Bolesław Miklaszewski, więzień carski, zesłaniec, działacz Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich; w niepodległej Polsce minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, senator; chemik, rektor Wyższej Szkoły Handlowej.

  • 1927 / 92 LATA TEMU

    Stefan Makne. Fot. PAP/CAF/W. Frelek

    W Poznaniu urodził się Stefan Makne, pilot szybowcowy, samolotowy, balonowy, zdobywca Pucharu Gordona Bennetta.

  • 1923 / 96 LAT TEMU

    W Lublinie urodziła się Barbara Zbrożyna, rzeźbiarka.

  • 1918 / 101 LAT TEMU

    W Hamborn w Niemczech urodził się Tadeusz Gwiazdowski, aktor.

  • 1914 / 105 LAT TEMU

    Ks. Stefan Niedzielak. Fot. PAP/L. Wdowiński

    W Podolszycach, obecnie dzielnica Płocka, urodził się Stefan Niedzielak, kapelan Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, współzałożyciel Rodziny Katyńskiej, proboszcz parafii św. Karola Boromeusza na Powązkach; zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach w nocy z 20 na 21 stycznia 1989 r., najprawdopodobniej w wyniku morderstwa politycznego.

  • 1901 / 118 LAT TEMU

    W Dąbrowie Tarnowskiej urodził się Jerzy Braun, pisarz, działacz polityczny, w czasie okupacji niemieckiej przedstawiciel Stronnictwa Pracy w Radzie Jedności Narodowej, ostatni Delegat Rządu RP na Kraj. W latach 1948-1956 więziony przez władze komunistyczne.

  • 1888 / 131 LAT TEMU

    W Krzeszowicach urodziła się Olga Drahonowska-Małkowska, pedagog, harcmistrzyni, współzałożycielka polskiego skautingu, żona Andrzeja Małkowskiego.

  • 1882 / 137 LAT TEMU

     W Warszawie ukazała się odezwa programowa Socjalno-Rewolucyjnej Partii Proletariat, na czele której stał Ludwik Waryński.

  • 1835 / 184 LATA TEMU

    W Wilnie urodził się Józef Kalinowski, imię zakonne Rafał, uczestnik Powstania Styczniowego, syberyjski zesłaniec, karmelita bosy; kanonizowany w 1991 r.

  • 1820 / 199 LAT TEMU

    W Montjoie w Nadrenii urodził się Karol Scheibler, łódzki przemysłowiec, działacz gospodarczy i społeczny.

  • 1715 / 304 LATA TEMU

    W Wersalu zmarł Ludwik XIV - nazywany Królem-Słońce; "Państwo to ja" - mawiał władca epoki absolutyzmu, którego długie rządy przypadły na największy rozkwit Francji; władzę po nim przejął Ludwik XV.

  • 1435 / 584 LATA TEMU

    Pod Wiłkomierzem na Żmudzi wojska wielkiego księcia Zygmunta Kiejstutowicza, wspierane przez oddziały polskie, pokonały siły Świdrygiełły, sprzymierzonego z Zakonem Krzyżackim.

  • 1364 / 655 LAT TEMU

    Bulla papieża Urbana V potwierdzająca akt fundacyjny Akademii Krakowskiej ogłoszony przez króla Kazimierza Wielkiego.

  • 1015 / 1004 LATA TEMU

    Zwycięstwo wojsk polskich pod wodzą Bolesława Chrobrego nad niemieckimi w bitwie pod Budziszynem.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL