Daty

Kalendarz historyczny

25.8

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Pancernik Schleswig-Holstein podczas ostrzału Westerplatte. 01.09.1939 r. Fot. PAP/Archiwum

    Do portu gdańskiego, pod pretekstem kurtuazyjnej wizyty, wpłynął niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein”; 1 września okręt rozpoczął ostrzał polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

  • 1888 / 131 LAT TEMU

    Brat Albert - Adam Chmielowski. Fot. NAC

    W Krakowie założone zostało Zgromadzenie Albertynów.

  • 2012 / 7 LAT TEMU

    W Cincinnati w stanie Ohio zmarł Neil Armstrong, astronauta, w 1969 r. dowódca misji kosmicznej Apollo 11, podczas której jako pierwszy człowiek stanął na Księżycu.

  • 2007 / 12 LAT TEMU

    Conrad Drzewiecki. Fot. PAP/CAF/Z. Staszczyszyn

    W Poznaniu zmarł Conrad Drzewiecki, tancerz i choreograf.

  • 2002 / 17 LAT TEMU

    Karolina Lanckorońska. Fot. PAP/J.Bednarczyk

    W Rzymie zmarła Karolina Lanckorońska, historyk sztuki, współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego, współorganizatorka Fundacji im. Lanckorońskich w Rzymie; promotorka i mecenas polskiej kultury, dziedziczka cennej kolekcji dzieł sztuki, które przekazała m.in. dla Zamku Królewskiego w Warszawie i Zamku Królewskiego na Wawelu. 

  • 2000 / 19 LAT TEMU

    Premiera filmu „Duże zwierzę” w reżyserii Jerzego Stuhra.

  • 1999 / 20 LAT TEMU

    Premiera filmu "Dziewiąte wrota" w reżyserii Romana Polańskiego.

  • 1995 / 24 LATA TEMU

    Premiera filmu „Desperado” w reżyserii Roberta Rodrigueza.

  • 1991 / 28 LAT TEMU

    Białoruska Rada Najwyższa ogłosiła niepodległość Białorusi.

  • 1989 / 30 LAT TEMU

    Premiera filmu „Stan wewnętrzny” w reżyserii Krzysztofa Tchórzewskiego.

  • 1989 / 30 LAT TEMU

    Roman Palester. Fot. NAC

    W Paryżu zmarł Roman Palester, kompozytor, autor muzyki do wielu filmów, m.in. "Zakazanych piosenek"; kierownik audycji kulturalnych w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

  • 1988 / 31 LAT TEMU

    Lech Wałęsa skierował do władz komunistycznych "Oświadczenie w sprawie dialogu" zawierające propozycje zagadnień, które miałyby być omawiane w trakcie rozmów, wśród nich znalazła się sprawa legalizacji Solidarności.

  • 1984 / 35 LAT TEMU

    W Los Angeles zmarł Truman Capote, pisarz, autor "Harfy traw", "Śniadania u Tiffany'ego” i "Z zimną krwią".

  • 1983 / 36 LAT TEMU

    W Stoczni Gdańskiej doszło do spotkania wicepremiera Mieczysława F. Rakowskiego ze stoczniowcami.

  • 1980 / 39 LAT TEMU

    Biuro Polityczne KC KPZR powołało specjalną Komisję do spraw Polski. Jej przewodniczącym został Michaił Susłow.

  • 1971 / 48 LAT TEMU

    Decyzja władz sowieckich o likwidacji Cmentarza Orląt Lwowskich.

  • 1961 / 58 LAT TEMU

    W Hali Stoczni Gdańskiej rozpoczął się I Międzynarodowy Festiwal Piosenki.

  • 1960 / 59 LAT TEMU

    W Rzymie rozpoczęły się XVII Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • 1948 / 71 LAT TEMU

    We Wrocławiu rozpoczął obrady Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, w którym wzięło udział kilkuset pisarzy, artystów i naukowców reprezentujących 46 państw. Przebieg obrad w dużym stopniu podporządkowany został dyrektywom władz sowieckich, mającym na celu mobilizowanie światowej opinii publicznej przeciwko "imperialistom amerykańskim".

  • 1947 / 72 LATA TEMU

    Filip Bajon. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Poznaniu urodził się Filip Bajon, reżyser, scenarzysta, pisarz; autor filmów „Aria dla atlety”, „Limuzyna Daimler-Benz”, „Wahadełko”, „Magnat”, „Poznań ‘56”, „Przedwiośnie” i „Śluby panieńskie”.

  • 1946 / 73 LATA TEMU

    W Dusznikach Zdrój rozpoczął się pierwszy Festiwal Chopinowski.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    II wojna światowa: Wojska alianckie wkroczyły do Paryża.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    W nocy z 25 na 26 sierpnia dowództwo Powstania Warszawskiego oraz władze cywilne ewakuowały się ze Starego Miasta do Śródmieścia.

  • 1942 / 77 LAT TEMU

    W Bereźnem na Wołyniu Niemcy przy udziale ukraińskiej policji pomocniczej przeprowadzili likwidację getta, w czasie której zamordowali 3680 Żydów.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    W Londynie Polska i Wielka Brytania podpisały układ o wzajemnej pomocy w przypadku wojny.

  • 1936 / 83 LATA TEMU

    W Moskwie rozstrzelani zostali byli przywódcy partii komunistycznej Lew Kamieniew i Grigorij Zinowiew. Pokazowy proces, w którym zostali skazani na śmierć był jednym z kluczowych momentów stalinowskiego wielkiego terroru.

  • 1930 / 89 LAT TEMU

    W Edynburgu urodził się Sean Connery, szkocki aktor, reżyser; pierwszy odtwórca roli Jamesa Bonda; wystąpił również w filmach „O jeden most za daleko”, „Imię róży”, "Polowanie na Czerwony Październik", „Nieśmiertelny”, "Indiana Jones i ostatnia krucjata" oraz "Nietykalni".

  • 1930 / 89 LAT TEMU

    Marszałek Józef Piłsudski. Fot. NAC

    Marszałek Józef Piłsudski po raz drugi objął funkcję premiera.

  • 1920 / 99 LAT TEMU

    Wojna polsko-bolszewicka: Wojska litewskie zajęły Wilno, po wycofaniu się z niego Armii Czerwonej.

  • 1920 / 99 LAT TEMU

    Grupa powstańców śląskich. Fot. NAC

    Zakończenie II Powstania Śląskiego; dzień wcześniej Międzysojusznicza Komisja Plebiscytowa ogłosiła rozwiązanie niemieckiej policji i powołała Policję Górnego Śląska o polsko-niemieckim składzie.

  • 1918 / 101 LAT TEMU

    Leonard Bernstein. Fot. PAP/EPA/J. Skarzynski

    W Lawrence urodził się Leonard Bernstein, kompozytor, pianista, dyrygent; autor musicalu „West Side Story”.

  • 1917 / 102 LATA TEMU

    Posiedzenie Tymczasowej Rady Stanu. 01.1917. Fot. NAC

    Protestując przeciwko polityce prowadzonej przez władze niemieckie po kryzysie przysięgowym do dymisji podała się Tymczasowa Rada Stanu.

  • 1915 / 104 LATA TEMU

    Gen. Hans von Beseler. Fot. PAP/Archiwum Marian Leśniewski

    Niemcy utworzyli Generalne Gubernatorstwo Warszawskie. Funkcję generalnego gubernatora objął gen. Hans von Beseler.

  • 1912 / 107 LAT TEMU

    W Neunkirchen urodził się Erich Honecker, niemiecki działacz komunistyczny; sekretarz generalny SED (Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec) i przywódca Niemieckiej Republiki Demokratycznej w latach 1971-1989.

  • 1905 / 114 LAT TEMU

    W Głogowcu koło Łęczycy urodziła się Maria Helena Kowalska, imię zakonne Faustyna, siostra Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, mistyczka; kanonizowana w 2000 r. przez papieża Jana Pawła II.

  • 1905 / 114 LAT TEMU

    Iwan Sierow. Źródło: Wikimedia Commons

    W guberni wołogodzkiej urodził się Iwan Sierow, sowiecki generał aparatu bezpieczeństwa; ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRS na Ukrainie, organizator deportacji polskich obywateli w głąb ZSRS (1939-1941), mający bezpośredni udział w zbrodni katyńskiej; od 1941 r. zastępca szefa NKWD Ławrientija Berii, odpowiedzialny m.in. za brutalne represje wobec żołnierzy AK i rozbijanie struktur Polskiego Państwa Podziemnego; od 1954 do 1958 r. szef KGB; w 1956 r. w czasie rewolucji węgierskiej dowodził operacjami tłumiącymi opór powstańców; szef GRU (wywiadu wojskowego) w latach 1958-1962.

  • 1900 / 119 LAT TEMU

    W Weimarze zmarł Friedrich Nietzsche, niemiecki filozof, filolog klasyczny; autor dzieł "Ludzkie, arcyludzkie", "Tako rzecze Zaratustra", "Poza dobrem i złem", "Wola mocy".

  • 1891 / 128 LAT TEMU

    Gustaw Morcinek. Fot. NAC

    W Karwinie na Śląsku Cieszyńskim urodził się Gustaw Morcinek, pisarz, publicysta; autor "Wyrąbanego chodnika", "Łyska z pokładu Idy" i "Ondraszka"; w czasie II wojny światowej więzień niemieckich obozów koncentracyjnych Dachau i Sachsenhausen.

  • 1885 / 134 LATA TEMU

    W Raudnitz urodził się Georg Wilhelm Pabst, austriacki reżyser, scenarzysta; autor filmów „Zatracona ulica”, „Puszka Pandory”, „Dziennik upadłej dziewczyny”, „Opera za trzy grosze”, „Paracelsus”.

  • 1833 / 186 LAT TEMU

    Izrael Poznański. Źródło: Wikimedia Commons

    W Aleksandrowie Łódzkim urodził się Izrael Poznański, przemysłowiec, właściciel warsztatów tkackich w Łodzi; nazywany ostatnim, po Ludwiku Geyerze i Karolu Scheiblerze, łódzkim "królem bawełny".

  • 1830 / 189 LAT TEMU

    Królestwo Zjednoczonych Niderlandów: W Brukseli wybuchła rewolucja; 4 października 1830 r. Belgia ogłosiła niepodległość.

  • 1825 / 194 LATA TEMU

    Urugwaj ogłosił niepodległość.

  • 1819 / 200 LAT TEMU

    W Heathfield koło Birmingham zmarł James Watt, inżynier, wynalazca; w 1782 r. opatentował silnik parowy tłokowy, który znalazł szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach produkcji; był współzałożycielem pierwszej na świecie wytwórni maszyn parowych w Soho niedaleko Birmingham.

  • 1819 / 200 LAT TEMU

    W Glasgow urodził się Allan Pinkerton, założyciel słynnej amerykańskiej prywatnej agencji detektywistycznej.

  • 1807 / 212 LAT TEMU

    W Końskowoli koło Puław zmarł Franciszek Dionizy Kniaźnin, poeta, dramatopisarz i tłumacz.

  • 1758 / 261 LAT TEMU

    Wojna siedmioletnia: pod Sarbinowem (niem. Zorndorf) doszło do bitwy pomiędzy wojskami rosyjskimi i pruskimi.

  • 1599 / 420 LAT TEMU

    Krakowska drukarnia Łazarza Andrysowicza wydała Biblię w tłumaczeniu księdza Jakuba Wujka.

  • 1530 / 489 LAT TEMU

    Urodził się Iwan IV Groźny, wielki książę moskiewski, od 1547 r. car Wszechrusi (1547-1584).

  • 1270 / 749 LAT TEMU

    W Tunisie w czasie krucjaty zmarł król Francji Ludwik IX Święty z dynastii Kapetyngów, panujący od 1226 r.; kanonizowany w 1297 r.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL