Daty

Kalendarz historyczny

26.3

  • 1943 / 76 LAT TEMU

    Jan Bytnar. Fot. NAC

    Akcja pod Arsenałem: w Warszawie u zbiegu ulic Długiej i Bielańskiej w pobliżu budynku Arsenału członkowie Grup Szturmowych Szarych Szeregów dokonali udanej akcji odbicia z rąk gestapo dowódcy Hufca „Południe” Szarych Szeregów Jana Bytnara „Rudego”; razem z nim uwolniono 21 więźniów.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Józef Lipski. Fot. NAC

    W Berlinie ambasador RP Józef Lipski przekazał ministrowi spraw zagranicznych Joachimowi von Ribbentropowi polskie stanowisko wobec żądań III Rzeszy: Polska odmawia zgody na budowę eksterytorialnej drogi tranzytowej; w sprawie Gdańska proponuje zawarcie dwustronnego porozumienia, połączonego z wyjęciem Wolnego Miasta spod opieki Ligi Narodów; propozycja przystąpienia do bloku państw skupionych wokół Niemiec zostaje pominięta milczeniem.

  • 2013 / 6 LAT TEMU

    W Krakowie zmarł Krzysztof Kozłowski, dziennikarz, filozof, przez wiele lat związany ze środowiskiem "Tygodnika Powszechnego"; ekspert Solidarności, uczestnik Okrągłego Stołu, minister spraw wewnętrznych w rządzie Tadeusza Mazowieckiego; senator.

  • 2013 / 6 LAT TEMU

    Jerzy Nowak. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Warszawie zmarł Jerzy Nowak, aktor, przez kilkadziesiąt lat związany ze Starym Teatrem w Krakowie, gdzie m.in. ponad 600 razy wcielił się w postać Hirsza Singera w spektaklu „Ja jestem Żyd z +Wesela+”, występował również w Teatrze im. Słowackiego; w filmie „Ziemia obiecana” stworzył niezapomnianą kreację jako Zucker, zagrał także w filmach „Amator”, „Medium”, „Wiedźmin” i serialu „Czarne chmury”. 

  • 2003 / 16 LAT TEMU

    W Nowym Jorku zmarł Bolesław Wierzbiański, dziennikarz, wydawca, działacz polonijny i harcerski, współzałożyciel i wieloletni redaktor naczelny „Nowego Dziennika”.

  • 2001 / 18 LAT TEMU

    Piotr Sobociński. Fot. PAP/W. Szabelski

    W Vancouver zmarł Piotr Sobociński, operator filmowy, nominowany do Oscara za zdjęcia do filmu "Trzy kolory. Czerwony" w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.

  • 1991 / 28 LAT TEMU

    Zmarł Lechosław Marszałek, reżyser i scenarzysta filmów animowanych, m.in. „Przygód Błękitnego Rycerzyka”, twórca serialu „Reksio”.

  • 1982 / 37 LAT TEMU

    Sejm znowelizował Konstytucję PRL, ustanawiając Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu.

  • 1977 / 42 LATA TEMU

    Antoni Pajdak. Fot. PAP/T. Michalak

    Na konferencji prasowej zorganizowanej w mieszkaniu Antoniego Pajdaka ogłoszono apel "Do społeczeństwa polskiego" i poinformowano o powstaniu Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO).

  • 1956 / 63 LATA TEMU

    Telewizja Polska wyemitowała pierwszy odcinek programu „Tele-Echo”, pierwszego polskiego programu o charakterze talk-show.

  • 1949 / 70 LAT TEMU

    Stefan Kuryłowicz. Fot. PAP/L. Szymański

    W Warszawie urodził się Stefan Kuryłowicz, architekt; do jego najbardziej znanych warszawskich projektów należą biurowce Focus Filtrowa, Wolf Marszałkowska, Prosta Tower, biurowiec PLL LOT, osiedla Eko-Park i Marina Mokotów, a także stacja metra Dworzec Gdański.

  • 1945 / 74 LATA TEMU

    Rząd Tymczasowy przyjął uchwały o powołaniu Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, formacji wojskowej podporządkowanej ministrowi spraw wewnętrznych; oddziały KBW wykorzystywane były głównie do walki z podziemiem niepodległościowym; na początku lat 50. liczył ok. 40 tys. żołnierzy.

  • 1945 / 74 LATA TEMU

    W Rekściach koło Grodna urodził się Zenon Laskowik, satyryk, artysta kabaretowy, aktor, współzałożyciel Kabaretu TEY.

  • 1945 / 74 LATA TEMU

    W Llanystumdwy w Walii zmarł David Lloyd George, premier Wielkiej Brytanii w latach 1916-1922; w 1919 r. w czasie konferencji pokojowej w Paryżu przeciwny polskim postulatom dotyczącym Górnego Śląska, Gdańska i Warmii.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    Igor Mitoraj. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Oederan w Niemczech urodził się Igor Mitoraj, wybitny polski rzeźbiarz; jego dzieła znajdują się w kilkudziesięciu muzeach, fundacjach i siedzibach największych korporacji na świecie.

  • 1943 / 76 LAT TEMU

    Ofiary UPA we wsi Lipniki. Fot. Sarnowski. Zdjęcia dzięki uprzejmości p. Henryka Słowińskiego. Fotografia z książki Ewy i Władysława Siemaszków "Ludobójstwo". Źródło: Wikimedia Commons

    W nocy z 26 na 27 marca oddział UPA dowodzony przez Iwana Łytwyńczuka "Dubowego" dokonał masakry polskich mieszkańców wsi Lipniki na Wołyniu; zginęło 179 Polaków, czworo Żydów i Rosjanka; wśród ocalonych z rzezi był dwuletni Mirosław Hermaszewski, późniejszy polski kosmonauta.

  • 1942 / 77 LAT TEMU

    Teren b. niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Fot. PAP/A. Grygiel

    Do KL Auschwitz dotarły pierwsze transporty kobiet; z KL Ravensbrück przewieziono 999 więźniarek; tego samego dnia do obozu przywieziono około tysiąca Żydówek z Popradu na Słowacji - był to pierwszy zarejestrowany transport, który został skierowany przez Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy do Auschwitz w ramach "ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej".

  • 1941 / 78 LAT TEMU

    Wojciech Młynarski. 1973 r. Fot. PAP/PAI/C. Niedenthal

    W Warszawie urodził się Wojciech Młynarski, bard, poeta, artysta kabaretowy, autor piosenek i librett, piosenkarz, kompozytor, a także dramaturg, scenarzysta i reżyser teatralny; twórca takich przebojów jak „Jesteśmy na wczasach”, „Światowe życie”, „Nie ma jak u mamy”, „W Polskę idziemy”, „Och, ty w życiu”, „Prześliczna wiolonczelistka” i „Moje serce to jest muzyk”.

  • 1920 / 99 LAT TEMU

    W Czersku koło Chojnic urodził się Jerzy Pertek, pisarz marynista, dziennikarz; autor publikacji dotyczących historii Polskiej Marynarki Wojennej, m.in. książki „Wielkie dni małej floty”.

  • 1918 / 101 LAT TEMU

    Gen. Józef Haller. Fot. NAC

    Józef Haller został dowódcą II Korpusu Polskiego, powstałego z połączenia II Brygady Legionów I II Korpusu Strzelców Polskich. 

  • 1915 / 104 LATA TEMU

    Przasnysz zniszczony na skutek działań wojennych. 1915 r. Fot. ze zb. Mirosława Krejpowicza. Źródło: Wikimedia Commons

    I wojna światowa: Taktycznym zwycięstwem wojsk rosyjskich zakończyła się trwająca ponad miesiąc bitwa przasnyska; zginęło w niej prawie 50 tys. ludzi: 24 tys. żołnierzy niemieckich i 25 tys. rosyjskich.

  • 1908 / 111 LAT TEMU

    Na ulice Warszawy wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny – trasa przebiegała między placem Krasińskich a placem Unii Lubelskiej.

  • 1908 / 111 LAT TEMU

    W Almuenster w Austrii urodził się Franz Stangl, komendant Centrum Nazistowskiego Programu Eutanazji na zamku Hartheim; komendant obozów zagłady w Sobiborze i Treblince, jeden z największych zbrodniarzy nazistowskich.

  • 1906 / 113 LAT TEMU

    W Siedlcach urodził się Witold Dederko, fotografik, pedagog, autor podręczników, aktor niezawodowy, wystąpił m.in. w filmach „Wakacje z duchami”, „Ziemia obiecana”, „Abel twój brat”.

  • 1905 / 114 LAT TEMU

    Stefan Okrzeja. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie Organizacja Bojowa PPS dokonała zamachu na carskiego oberpolicmajstra Karla Nolkena; uczestnik akcji Stefan Okrzeja, ranny podczas zamachu, został ujęty, skazany przez rosyjski sąd wojenny na karę śmierci i w lipcu 1905 r. stracony na stokach Cytadeli.

  • 1904 / 115 LAT TEMU

    Zbigniew Stypułkowski. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Zbigniew Stypułkowski, prawnik, polityk, działacz stronnictw narodowych, żołnierz kampanii polskiej 1939 r., współzałożyciel Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (1944), powstaniec warszawski; aresztowany przez NKWD i sądzony w procesie przywódców państwa polskiego w Moskwie w czerwcu 1945 r.; zwolniony po czterech miesiącach powrócił do Polski, zagrożony aresztowaniem pod koniec 1945 r. przedostał się na Zachód.

  • 1885 / 134 LATA TEMU

    „Rugi pruskie”: zarządzenie władz pruskich dotyczące usuwania Polaków niemających niemieckiego obywatelstwa z Poznańskiego i Pomorza Gdańskiego; w jego wyniku wypędzono około 26 tys. osób.

  • 1881 / 138 LAT TEMU

    W Bukowcu pod Świeciem zmarł Florian Ceynowa, badacz folkloru kaszubskiego, działacz społeczny i polityczny, lekarz.

  • 1867 / 152 LATA TEMU

    Stanisław Noakowski - autoportret. Źródło: Wikimedia Commons

    W Nieszawie urodził się Stanisław Noakowski, architekt, malarz, historyk sztuki, profesor Politechniki Warszawskiej.

  • 1864 / 155 LAT TEMU

    Decyzją cara Aleksandra II rozpoczął działalność Komitet Urządzający w Królestwie Polskim, powołany do przeprowadzenia reformy uwłaszczeniowej i wprowadzenia administracji wiejskiej.

  • 1600 / 419 LAT TEMU

    Zygmunt III Waza ogłosił inkorporację Estonii do Polski; początek długoletnich wojen polsko-szwedzkich.

  • 1267 / 752 LATA TEMU

    Święta Jadwiga. Źródło: CBN Polona

    Papież Klemens IV dokonał kanonizacji Jadwigi, żony księcia Henryka I Brodatego. Jadwiga aż do schyłku XX w. była jedyną polską świętą.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL