Daty

Kalendarz historyczny

4.12

  • 1978 / 41 LAT TEMU

    Tadeusz Kasprzycki. Fot. CAW

    W Montrealu zmarł gen. Tadeusz Kasprzycki, członek Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego, dowódca I Kompanii Kadrowej, komendant Polskiej Organizacji Wojskowej, ostatni minister spraw wojskowych II RP.

  • 1942 / 77 LAT TEMU

    Żydzi przekraczają mur getta. Miejscowość niezidentyfikowana. Fot. NAC

    W Warszawie przy Delegaturze Rządu na Kraj powstała Rada Pomocy Żydom "Żegota" - jedyna w okupowanej przez Niemców Europie instytucja państwowa ratująca Żydów od zagłady. 

  • 2016 / 3 LATA TEMU

    W Warszawie zmarł Tadeusz Chmielewski, reżyser filmowy i scenarzysta. Autor komedii „Nie lubię poniedziałku” i „Jak rozpętałem II wojnę światową”.

  • 2014 / 5 LAT TEMU

    Kazimierz Świtoń. Fot. PAP/R. Koszowski

    W Katowicach zmarł Kazimierz Świtoń, działacz opozycji w czasach PRL, represjonowany przez władze komunistyczne; członek Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), współzałożyciel Wolnych Związków Zawodowych (1978), członek NSZZ „Solidarność”; poseł na Sejm (1991-1993).

  • 2011 / 8 LAT TEMU

    Adam Hanuszkiewicz. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie zmarł Adam Hanuszkiewicz, reżyser, aktor; współtwórca i pierwszy reżyser naczelny Teatru TV; dyrektor teatrów warszawskich: Powszechnego, Narodowego i Nowego.

  • 2009 / 10 LAT TEMU

    W Moskwie zmarł Wiaczesław Tichonow, aktor, odtwórca roli agenta Stirlitza w serialu szpiegowskim "Siedemnaście mgnień wiosny"; zagrał również w ekranizacji "Wojny i pokoju”, która została uhonorowana Oscarem (1969).

  • 1985 / 34 LATA TEMU

    Gen. Wojciech Jaruzelski złożył wizytę we Francji - pierwszą na Zachodzie od 1981 r.

  • 1980 / 39 LAT TEMU

    Stanisława Walasiewicz. Źródło: NAC

    W Cleveland, w czasie napadu na sklep, została śmiertelnie postrzelona Stanisława Walasiewicz, polska lekkoatletka, wielokrotna rekordzistka świata, mistrzyni olimpijska w biegu na 100 m z Los Angeles w 1932 r.

  • 1975 / 44 LATA TEMU

    W Nowym Jorku zmarła Hannah Arendt, filozof, politolog; urodzona w Hamburgu w rodzinie żydowskiej, od 1933 r. na emigracji; autorka prac „Korzenie totalitaryzmu”, „Kondycja ludzka”, „O rewolucji” oraz "Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła".

  • 1961 / 58 LAT TEMU

    WKrakowie urodził się Jarosław Gowin, polityk, senator VI kadencji, poseł VI, VII, VIII kadencji; w latach 2011-2013 minister sprawiedliwości w rządzie Platformy Obywatelskiej, od 2015 roku wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego w rządzie PiS, publicysta i autor książek, wieloletni redaktor miesięcznika "Znak".

  • 1956 / 63 LATA TEMU

    Władze reaktywowały Związek Harcerstwa Polskiego, o czym oficjalnie poinformowało Ministerstwo Oświaty.

  • 1956 / 63 LATA TEMU

    Na tzw. Ziemiach Odzyskanych Kościół katolicki mianował biskupów, rządców diecezjalnych w miejsce dotychczasowych wikariuszy kapitulnych.

  • 1949 / 70 LAT TEMU

    W Los Angeles urodził się Jeff Bridges, aktor, nagrodzony Oscarem za rolę w filmie „Szalone serce” (2009).

  • 1941 / 78 LAT TEMU

    Gen. Władysław Sikorski. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Gen. Władysław Sikorski i Józef Stalin podpisali w Moskwie polsko-sowiecką deklarację o walce z Niemcami.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Gen. Kazimierz Sosnkowski. Fot.: NAC

    Gen. Kazimierz Sosnkowski podpisał "Instrukcję Nr 1" dotyczącą organizowania w kraju Związku Walki Zbrojnej.

  • 1938 / 81 LAT TEMU

    Abp Józef Teodorowicz. Fot. NAC

    We Lwowie zmarł Józef Teodorowicz, arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego, teolog, poseł na Sejm Ustawodawczy (1919-1922), senator RP (1923).

  • 1933 / 86 LAT TEMU

    RWD-9. Fot. NAC

    Pierwszy próbny lot samolotu polskiej konstrukcji RWD-9.

  • 1930 / 89 LAT TEMU

    Walery Sławek. Fot. NAC

    Rząd marszałka Józefa Piłsudskiego podał się do dymisji; na czele nowego gabinetu stanął Walery Sławek.

  • 1927 / 92 LATA TEMU

    Rozpoczęło nadawanie Polskie Radio Katowice. 

  • 1926 / 93 LATA TEMU

     Utworzona została Liga Polska, najwyższa klasa męskich rozgrywek w piłce nożnej.

  • 1926 / 93 LATA TEMU

    W Poznaniu odbył się inauguracyjny zjazd Obozu Wielkiej Polski, na którym ogłoszono deklarację programową.

  • 1924 / 95 LAT TEMU

    Zdzisław Kozień. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Krakowie urodził się Zdzisław Kozień, aktor, znany m.in. z seriali: „07 zgłoś się” – rola porucznika Zubka oraz „Królowa Bona”, w którym zagrał króla Zygmunta I Starego.

  • 1911 / 108 LAT TEMU

    Andrzej Szalawski. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Andrzej Szalawski, właściwie Andrzej Pluciński, aktor, znany m.in. z roli Juranda ze Spychowa w filmie Aleksandra Forda „Krzyżacy” oraz z „Ziemi obiecanej” Andrzeja Wajdy, w której zagrał Hermana Bucholca. W 1939 r. uczestnik kampanii polskiej. Podczas okupacji niemieckiej grał w jawnych teatrach Warszawy, był również lektorem hitlerowskiej kroniki filmowej. Jesienią 1941 r. podjął współpracę z kontrwywiadem ZWZ-AK; był członkiem wydziału śledczego Komisji Walki Podziemnej na Warszawę. Po wojnie na kilka lat odsunięty od pracy aktorskiej. Aresztowany i oskarżony w 1948 r. „o działanie na szkodę narodu polskiego” został skazany na 4 lata więzienia. Po wyjściu na wolność w 1952 r. związany był ze scenami łódzkimi i warszawskimi.

  • 1907 / 112 LAT TEMU

    Franciszek Ksawery Pruszyński,. Fot.PAP/CAF/Reprodukcja

    W Wolicy Kierekieszynej na Wołyniu urodził się Franciszek Ksawery Pruszyński, reporter, dyplomata, publicysta.

  • 1875 / 144 LATA TEMU

    W Pradze urodził się Rainer Maria Rilke, austriacki poeta, prozaik, eseista.

  • 1836 / 183 LATA TEMU

    W Poitiers we Francji ogłoszono "Manifest" Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, który zapowiadał m.in. walkę o niepodległość, równość obywateli i uwłaszczenie chłopów bez odszkodowania.

  • 1828 / 191 LAT TEMU

    W Warszawie urodził się Adam Stanisław Sapieha, książę, polityk galicyjski, ojciec kard. Adama Stefana Sapiehy.

  • 1689 / 330 LAT TEMU

    W Gdańsku urodził się Gotfryd Lengnich, prawnik, historyk.

  • 1679 / 340 LAT TEMU

    W Hardwick Hall zmarł Thomas Hobbes, filozof, autor traktatu "Lewiatan".

  • 1642 / 377 LAT TEMU

    Kard. Armand Jean Richelieu. Źródło: Wikimedia Commons

    W Paryżu zmarł Armand Jean Richelieu - książę, kardynał, francuski mąż stanu, pierwszy minister Francji od 1624 r. 

  • 1574 / 445 LAT TEMU

    W Koszycach zmarł Retyk, właściwie Georg Joachim von Lauchen, matematyk, astronom, lekarz, autor tablic trygonometrycznych; od 1554 r. przebywał w Krakowie; przyjaciel Mikołaja Kopernika, jeden z inicjatorów wydania jego dzieł.

  • 1563 / 456 LAT TEMU

    W Trydencie zakończył się sobór powszechny Kościoła katolickiego, który wśród wiernych zapoczątkował ruch kontrreformacji.

  • 1534 / 485 LAT TEMU

    Wojska tureckie sułtana Sulejmana Wspaniałego zdobyły Bagdad.

  • 1334 / 685 LAT TEMU

    W Awinionie zmarł papież Jan XXII.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL