Daty

Kalendarz historyczny

5.10

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Obrońcy Poczty Polskiej w Gdańsku w niemieckiej niewoli. Źródło: Wikimedia Commons

    Niemcy rozstrzelali 38 obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Gen. Franciszek Kleeberg. Fot. CAW

    Pod Kockiem zakończyła się ostatnia bitwa wojny obronnej 1939 r., toczona przez Samodzielną Grupę Operacyjną „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga z niemieckim zmotoryzowanym XIV Korpusem Armijnym. Datę przyjmuje się za koniec regularnej wojny obronnej wobec agresji III Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego.

  • 2014 / 5 LAT TEMU

    Aktorka Anna Przybylska. Fot. PAP/M. Bielecki

    W Gdyni zmarła Anna Przybylska, aktorka i fotomodelka, znana m.in. z seriali "Złotopolscy", "Daleko od noszy" i "Klub szalonych dziewic" oraz z filmów: "Sezon na leszcza", "Sęp", "Rh+", "Kariera Nikosia Dyzmy" i "Superprodukcja", "Dzień świra", "Złoty środek" i "Bilet na Księżyc".

  • 2012 / 7 LAT TEMU

    W Opolu zmarł Stefan Leletko, sztangista, mistrz świata i Europy, rekordzista świata, dwukrotny olimpijczyk.

  • 2007 / 12 LAT TEMU

    Władysław Kopaliński. Fot. PAP/L. Szymański

    W Warszawie zmarł Władysław Kopaliński, leksykograf, tłumacz i wydawca.

  • 2007 / 12 LAT TEMU

    Pomnik upamiętniający ofiary Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Fot. PAP/L. Szymański

    Oficerowie polscy zamordowani w 1940 r. przez NKWD w Katyniu, Charkowie i Twerze otrzymali pośmiertnie awanse na wyższe stopnie wojskowe i służbowe.

  • 2005 / 14 LAT TEMU

    W Tel Awiwie zmarł Natan Gross, scenarzysta, producent, reżyser i teoretyk filmu. Urodzony w 1919 roku w Krakowie, wyemigrował do Izraela w roku 1950.

  • 2001 / 18 LAT TEMU

    Jan Lenica. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Berlinie zmarł Jan Lenica, grafik, twórca filmów animowanych, jeden z przedstawicieli polskiej szkoły plakatu.

  • 2001 / 18 LAT TEMU

    W Warszawie zmarła Monika Żeromska, pisarka i malarka, córka Stefana Żeromskiego.

  • 2000 / 19 LAT TEMU

    Premiera pierwszego odcinka serialu „Plebania”.

  • 1998 / 21 LAT TEMU

    Pokojową Nagrodę Nobla otrzymał XVI Dalajlama Tenzin Gjaco.

  • 1993 / 26 LAT TEMU

    W Krakowie zmarł Jerzy Broszkiewicz, literat, autor powieści dla młodzieży („Wielka, większa i największa”, „Ci z dziesiątego tysiąca”) i dorosłych („Oczekiwanie”, „Kształt miłości”), dramatów i scenariuszy filmowych.

  • 1986 / 33 LATA TEMU

    Telewizja Polska wyemitowała pierwszy odcinek programu Michała Fajbusiewicza „997”.

  • 1983 / 36 LAT TEMU

    Dyplom i medal Pokojowej Nagrody Nobla, który otrzymał Lech Wałęsa. Fot. PAP/T. Gzell

    Lech Wałęsa został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla

  • 1982 / 37 LAT TEMU

    Romuald Spasowski. Fot. PAP/CAF Archiwum

    Stan wojenny: Izba Wojskowa Sądu Najwyższego skazała zaocznie na karę śmierci Romualda Spasowskiego, ambasadora PRL w Stanach Zjednoczonych, który po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego poprosił władze USA o azyl polityczny.

  • 1982 / 37 LAT TEMU

    Władysław Frasyniuk. Fot. PAP/CAF/A. Hawałej

    Stan wojenny: We Wrocławiu SB aresztowała Władysława Frasyniuka, przewodniczącego Regionalnego Komitetu Strajkowego Regionu Dolnego Śląska oraz współzałożyciela i członka powstałej w kwietniu 1982 r. Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ "Solidarność".

  • 1979 / 40 LAT TEMU

    W Maisons-Laffitte zmarł Zygmunt Hertz, pisarz, publicysta, współzałożyciel Instytutu Literackiego.

  • 1979 / 40 LAT TEMU

    Literacką Nagrodę Nobla otrzymał Izaak Bashevis Singer, żydowski pisarz, urodzony w Radzyminie.

  • 1974 / 45 LAT TEMU

    W Zakopanem urodził się Robert Mateja, skoczek i trener narciarski, pięciokrotny mistrz Polski, zwycięzca Pucharu Kontynentalnego w 2004 roku.

  • 1973 / 46 LAT TEMU

    Mieczysław Stoor. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Kraśniku, w czasie kręcenia zdjęć do filmu „Gniazdo” zmarł tragicznie Mieczysław Stoor, aktor teatralny, filmowy i kabaretowy, znany m.in. z ról Hlawy w „Krzyżakach”, „Byka” w „Chudy i inni” oraz sturmführera Staedtke w „Stawce większej niż życie”.

  • 1969 / 50 LAT TEMU

    BBC wyemitowało pierwszy odcinek satyrycznego programu „Latający cyrk Monty Pythona”.

  • 1967 / 52 LATA TEMU

    Premiera serialu telewizyjnego "Niewiarygodne przygody Marka Piegusa" w reżyserii Mieczysława Waśkowskiego.

  • 1967 / 52 LATA TEMU

    W Nowej Soli urodził się Krzysztof Kiljański, wokalista.

  • 1967 / 52 LATA TEMU

    Zygmunt Zaremba. Źródło: Wikimedia Commons

    W Sceaux koło Paryża zmarł Zygmunt Zaremba, działacz socjalistyczny, członek władz naczelnych PPS w latach 1919-1939; po wybuchu wojny współzałożyciel PPS-WRN; członek Rady Jedności Narodowej (1944); od 1946 r. na emigracji.

  • 1965 / 54 LATA TEMU

    W Krakowie otwarto Miasteczko Studenckie Akademii Górniczo-Hutniczej zaprojektowane przez Tomasza Mańkowskiego.

  • 1964 / 55 LAT TEMU

    Melchior Wańkowicz - 1963 r. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    Władze komunistyczne aresztowały Melchiora Wańkowicza, sygnatariusza "Listu 34", protestującego przeciwko polityce kulturalnej PRL; oskarżony o przekazywanie za granicę "materiałów godzących w Polskę" i współpracę z Radiem Wolna Europa, skazany został na trzy lata więzienia; w areszcie spędził pięć tygodni, władze chciały, aby pisarz zwrócił się z prośbą o ułaskawienie, kiedy tak się nie stało, wstrzymano wykonanie wyroku.

  • 1962 / 57 LAT TEMU

    Ukazał się pierwszy singiel zespołu "The Beatles" - "Love Me Do".

  • 1962 / 57 LAT TEMU

    W Garwolinie urodziła się Sylwia Wysocka, aktorka.

  • 1961 / 58 LAT TEMU

    Premiera filmu Blake’a Edwardsa „Śniadanie u Tiffany’ego” wg noweli Trumana Capote z Audrey Hepburn w roli głównej.

  • 1955 / 64 LATA TEMU

    W Warszawie urodził się Michał Lorenc, kompozytor muzyki filmowej.

  • 1954 / 65 LAT TEMU

    W Zakopanem urodził się Ryszard Gajewski, himalaista, współautor wraz z Maciejem Berbeką pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Manaslu (12.01.1984).

  • 1951 / 68 LAT TEMU

    Adam Ferency. Fot. PAP/M. Kłoś

    W Warszawie urodził się Adam Ferency, aktor, przez wiele lat związany z Teatrem na Woli i Teatrem Współczesnym w Warszawie, od 1994 r. w stołecznym Teatrze Dramatycznym; wystąpił m.in. w filmach „Przesłuchanie”, „Matka Królów”, „Pornografia”, „Jasminum”, „1920 Bitwa Warszawska” oraz serialu „Boża podszewka”.

  • 1950 / 69 LAT TEMU

    Łukasz Ciepliński „Pług”. Fot. IPN

    Przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Warszawie rozpoczął się proces IV Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Zapadło siedem wyroków śmierci.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    W Gdowie urodził Andrzej Zieliński, kompozytor, pianista i wokalista zespołu Skaldowie.

  • 1941 / 78 LAT TEMU

    Helena Majdaniec. Fot. PAP/C.Langda

    W Mylsku na Wołyniu urodziła się Helena Majdaniec, piosenkarka.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    W Warszawie zmarł Ludwik Urstein, pianista i pedagog, zwany „królem akompaniatorów”, brat psychiatry Maurycego Ursteina i aktora Józefa „Pikusia” Ursteina.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    W Warszawie Adolf Hitler odebrał defiladę oddziałów Wehrmachtu.

  • 1938 / 81 LAT TEMU

    Faustyna Kowalska. Fot. PAP/M.Bednarski

    W Łagiewnikach koło Krakowa zmarła Faustyna Kowalska, zakonnica, mistyczka; kanonizowana w 2000 r. przez papieża Jana Pawła II.

  • 1938 / 81 LAT TEMU

    W Wilnie zmarł Marian Zdziechowski, slawista, filozof kultury, krytyk literacki i publicysta, profesor Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. 

  • 1938 / 81 LAT TEMU

    Z wieżowca Prudential w Warszawie wyemitowano po raz pierwszy w Polsce eksperymentalny program telewizyjny.

  • 1936 / 83 LATA TEMU

    Vaclav Havel. Fot. PAP/EPA

    W Pradze urodził się Vaclav Havel, dramatopisarz, eseista, uczestnik Praskiej Wiosny, współzałożyciel opozycyjnej Karty 77. Po upadku władzy komunistycznej w 1989 r. wybrany na prezydenta Czechosłowacji (1989-1992). Po jej rozpadzie prezydent Czech w latach 1993-2003.

  • 1933 / 86 LAT TEMU

    Proces brzeski w Sądzie Okręgowym w Warszawie - oskarżeni Kazimierz Bagiński, Wincenty Witos i Herman Lieberman (stoją od prawej) podczas przerwy w procesie. Fot. NAC

    Sąd Najwyższy zatwierdził wyrok w tzw. sprawie brzeskiej.

  • 1931 / 88 LAT TEMU

    Samolot „Miss Veedol” (jednopłatowiec) przeleciał nad Oceanem Spokojnym bez śródlądowania; był to pierwszy taki przelot w historii.

  • 1927 / 92 LATA TEMU

    W Los Angeles zmarł Sam Warner, współzałożyciel i dyrektor wytwórni filmowej Warner Bros., urodzony w Krasnosielcu, obecnie w woj. mazowieckim.

  • 1925 / 94 LATA TEMU

    W szwajcarskim Locarno rozpoczęła się międzynarodowa konferencja na której zapadły ustalenia dotyczące zachodniej granicy Niemiec.

  • 1924 / 95 LAT TEMU

    W Warszawie urodził się Andrzej Wolski, ps. Jur, żołnierz Szarych Szeregów, dowódca plutonu "Felek" w batalionie "Zośka", uczestnik Powstania Warszawskiego, więziony przez władze PRL.

  • 1921 / 98 LAT TEMU

    W Londynie założono PEN Club - międzynarodowe stowarzyszenie pisarzy i poetów, które opowiada się za swobodną wymianą twórczości, przeciw antagonizmom narodowym, klasowym, rasowym oraz dyktaturom i cenzurze.

  • 1918 / 101 LAT TEMU

    W okolicach Vouziers w Ardenach zginął w walce powietrznej Roland Garros, francuski pilot, jeden z pionierów lotnictwa; w 1913 r. jako pierwszy przeleciał nad Morzem Śródziemnym. 

  • 1913 / 106 LAT TEMU

    W Warszawie urodził się Stanisław Żaryn, architekt, konserwator zabytków, w czasie wojny żołnierz AK i NSZ, uczestnik Powstania Warszawskiego; po wojnie pracownik Biura Odbudowy Stolicy.

  • 1909 / 110 LAT TEMU

    W Bliżynie koło Skarżyska-Kamiennej urodził się Edward Osóbka-Morawski, działacz socjalistyczny, współzałożyciel i wiceprzewodniczący KRN, od 1944 r. przewodniczący PKWN, a następnie premier tzw. Rządu Tymczasowego uznawanego przez ZSRS. W latach 1945-1947 premier Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.

  • 1909 / 110 LAT TEMU

    W Moskwie urodził się Zbigniew Koczanowicz, aktor, reżyser.

  • 1908 / 111 LAT TEMU

    Bułgaria ogłosiła deklarację niepodległości.

  • 1902 / 117 LAT TEMU

    W Połtawie urodził się Michał Kondracki, kompozytor i publicysta muzyczny.

  • 1889 / 130 LAT TEMU

    Pierwsze wejście na szczyt Kilimandżaro – pierwszymi zdobywcami byli Niemiec Hans Meyer i Austriak Ludwig Purtscheller.

  • 1878 / 141 LAT TEMU

    W Makowie Podhalańskim urodził się Ryszard Ordyński, reżyser teatralny i filmowy, scenarzysta.

  • 1874 / 145 LAT TEMU

    W Bonikowie urodził się Alfred Chłapowski, polityk, ekonomista, poseł do Reichstagu, minister rządu Wincentego Witosa, ambasador RP we Francji.

  • 1868 / 151 LAT TEMU

    We Lwowie Sejm Krajowy dla Galicji uchwalił jedną z pierwszych na świecie ustaw o ochronie gatunkowej zwierząt; uchwalony akt prawny dotyczył ochrony świstaka i kozicy w Tatrach.

  • 1864 / 155 LAT TEMU

    W Besancon urodził się Louis Lumiere, wynalazca, pionier kinematografii.

  • 1842 / 177 LAT TEMU

    W Pilznie mistrz piwowarski Josef Groll opracował recepturę piwa typu pilzner.

  • 1831 / 188 LAT TEMU

    20-tysięczny korpus pod dowództwem gen. Macieja Rybińskiego przekroczył granicę pruską na rzece Pisie i złożył broń. Żołnierze korpusu i towarzyszący im członkowie Rządu Narodowego zostali internowani.

  • 1830 / 189 LAT TEMU

    W Petersburgu zmarł Józef Oleszkiewicz, malarz, członek Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, wolnomularz, uwieczniony przez Adama Mickiewicza w „Ustępie” III części „Dziadów”.

  • 1813 / 206 LAT TEMU

    Nad rzeką Thames w Ontario w bitwie pomiędzy oddziałami amerykańskimi i siłami brytyjsko-indiańskimi poległ Tecumseh, wódz plemienia Szaunisów; dążył do zjednoczenia Indian i zawiązania federacji mającej na celu odzyskanie utraconych przez nich ziem. 

  • 1807 / 212 LAT TEMU

    Książę Józef Poniatowski. Źródło: CBN Polona

    Książę Józef Poniatowski mianowany został ministrem wojny Księstwa Warszawskiego i naczelnym wodzem armii polskiej.

  • 1802 / 217 LAT TEMU

    We Franpolu urodził się Maurycy Gosławski – poeta, żołnierz Powstania Listopadowego, uczestnik konspiracyjnej wyprawy Józefa Zaliwskiego.

  • 1793 / 226 LAT TEMU

    Rewolucyjna Francja wprowadza nowy kalendarz.

  • 1789 / 230 LAT TEMU

    W Strzeszynku pod Poznaniem urodził się Leon Przyłuski, arcybiskup gnieźnieński i poznański, prymas Polski w latach 1845-1865.

  • 1789 / 230 LAT TEMU

    W Paryżu marsz kobiet na rezydencję królewską w Wersalu zmusił Ludwika XVI do uznania „Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela”.

  • 1767 / 252 LATA TEMU

    Nikołaj Repnin. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie pod nadzorem rosyjskiego ambasadora Nikołaja Repnina rozpoczął obrady sejm nadzwyczajny. Uchwalono m.in. prawa kardynalne, w tym wolną elekcję, liberum veto, prawo wypowiadania posłuszeństwa królowi.

  • 1763 / 256 LAT TEMU

    W Dreźnie zmarł August III Wettyn, elektor saski i król Polski od 1733 r.

  • 1733 / 286 LAT TEMU

    We wsi Kamień pod Warszawą szlachta, w obecności rosyjskich wojsk, wybrała na króla Polski elektora saskiego Fryderyka Augusta, który przyjął imię Augusta III.

  • 1716 / 303 LATA TEMU

    Inscenizacja szarży husarii podczas Święta Wilanowa. 2005 r. Fot. PAP/P. Kula

    Pod Kowalewem na Pomorzu została stoczona bitwa pomiędzy oddziałami konfederacji tarnogrodzkiej i wojskami Augusta II Mocnego; bitwa ta znana jest z tego, że w jej trakcie doszło do jednej z ostatnich szarż husarii.

  • 1713 / 306 LAT TEMU

    W Langres we Francji urodził się Denis Diderot, filozof, pisarz, współtwórca "Wielkiej encyklopedii francuskiej", autor powieści, opowiadań, sztuk teatralnych i powiastek filozoficznych. 

  • 1523 / 496 LAT TEMU

    W Szczecinie zmarł Bogusław X Wielki, książę pomorski.

  • 1356 / 663 LATA TEMU

    Kazimierz III Wielki - reprodukcja rysunku Jana Matejki. Fot. PAP/Reprodukcja

    Król Kazimierz Wielki wydał edykt powołujący Sąd Wyższy Prawa Niemieckiego oraz Sąd Sześciu Miast – królewskie sądy odwoławcze w sprawach dotyczących prawa magdeburskiego.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL