Daty

Kalendarz historyczny

9.10

  • 1939 / 79 LAT TEMU

    Mjr Henryk Dobrzański. Fot. PAP/CAF

    W gajówce Podgórze koło Łagowa w rejonie Gór Świętokrzyskich mjr Henryk Dobrzański zdecydował o pozostaniu ze swoim oddziałem w Polsce do czasu wiosennej ofensywy wojsk sprzymierzonych na Zachodzie - faktyczny początek istnienia Oddziału Wydzielonego WP mjr. "Hubala".

  • 1908 / 110 LAT TEMU

    Józef Mirecki. Fot. NAC

    W Warszawie na stokach Cytadeli władze carskie dokonały egzekucji Józefa Mireckiego, ps. Montwiłł, członka Organizacji Bojowej PPS.

  • 2016 / 2 LATA TEMU

    Andrzej Wajda podczas realizacji filmu „Ziemia obiecana”. 1974 r. Fot. PAP/CAF/A. Zbraniecki

    W Warszawie zmarł Andrzej Wajda, reżyser filmowy i teatralny, laureat Oscara za całokształt twórczości, senator I kadencji, kawaler Orderu Orła Białego; autor m.in. filmów „Kanał”, „Popiół i diament”, „Lotna”, „Niewinni czarodzieje”, „Popioły”, „Wszystko na sprzedaż”, „Krajobraz po bitwie”, „Brzezina”, „Wesele”, „Panny z Wilka”, „Ziemia obiecana”, „Człowiek z marmuru”, „Bez znieczulenia”, „Człowiek z żelaza”, „Kronika wypadków miłosnych”, „Korczak”, „Pan Tadeusz”, „Katyń”, „Wałęsa. Człowiek z nadziei”.

  • 2013 / 5 LAT TEMU

    W Warszawie zmarł Edmund Niziurski, pisarz, autor książek dla młodzieży, m.in. "Księgi urwisów", "Sposobu na Alcybiadesa" i "Niewiarygodnych przygód Marka Piegusa".

  • 2012 / 6 LAT TEMU

    Pakistańska działaczka na rzecz dostępu do edukacji kobiet Malala Yousafzai została postrzelona w zamachu przeprowadzonym przez talibów. Za swoją działalność Yousafzai w 2014 r. została uhonorowana Pokojową Nagrodę Nobla.

  • 2011 / 7 LAT TEMU

    W wyborach do Sejmu zwyciężyła Platforma Obywatelska uzyskując 39,18 proc. głosów (207 mandatów); Prawo i Sprawiedliwość otrzymało 29,89 proc. głosów (157 mandatów). W wyborach do Senatu PO zdobyła 63 mandaty, PiS 31, PSL 2; senatorami zostało także czterech kandydatów niezależnych. Frekwencja w wyborach: 48,92 proc.

  • 2009 / 9 LAT TEMU

    Prezydent USA Barack Obama został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.

  • 2006 / 12 LAT TEMU

    Marek Grechuta. Fot. PAP/A.Rybczyński

    W Krakowie zmarł Marek Grechuta, piosenkarz, poeta, kompozytor; wykonawca przebojów "Dni, których nie znamy", "Będziesz moją panią", "Niepewność", "Korowód".

  • 2006 / 12 LAT TEMU

    W Skolimowie zmarła Renata Kossobudzka, aktorka teatralna i filmowa.

  • 2006 / 12 LAT TEMU

    Korea Północna dokonała swojej pierwszej próby z bronią nuklearną; w opinii wielu międzynarodowych organizacji, m.in. NATO, Korea Północna stała się poważnym wyzwaniem dla bezpieczeństwa na świecie.

  • 2005 / 13 LAT TEMU

    Odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich, którą wygrał Donald Tusk - 36,33 proc., na drugim miejscu znalazł się Lech Kaczyński - 33,10 proc. Frekwencja: 49,74 proc.

  • 2002 / 16 LAT TEMU

    W Tartu (Estonia) zmarł Bryno O’Ya, estoński aktor i sportowiec, w Polsce popularny dzięki roli chorążego Słotwiny w filmie „Wilcze echa” (1968) oraz Józwy Butryma w „Potopie” Jerzego Hoffmana (1974).

  • 1995 / 23 LATA TEMU

    Premiera serialu „Ekstradycja” w reżyserii Wojciecha Wójcika.

  • 1992 / 26 LAT TEMU

    W Londynie zmarł Jędrzej Giertych, publicysta, prawnik, bliski współpracownik Romana Dmowskiego, działacz ZHP, sekretarz Komitetu Wykonawczego Obozu Wielkiej Polski, członek władz Stronnictwa Narodowego; autor prac historycznych.

  • 1989 / 29 LAT TEMU

    Prokurator generalny PRL Józef Żyta wystąpił do prokuratora generalnego ZSRS o wszczęcie śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej.

  • 1989 / 29 LAT TEMU

    Premiera filmu "Kornblumenblau" w reżyserii Leszka Wosiewicza.

  • 1982 / 36 LAT TEMU

    Stan wojenny: Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ "Solidarność" wydała oświadczenie, w którym odmawiała uznania decyzji delegalizującej "Solidarność". TKK zaapelowała o bojkot reżimowych związków zawodowych.

  • 1982 / 36 LAT TEMU

    Stan wojenny: Rząd USA zawiesił wobec Polski klauzulę najwyższego uprzywilejowania w handlu.

  • 1980 / 38 LAT TEMU

    Czesław Miłosz. Fot. PAP/CAF/J. Undro

    Czesław Miłosz otrzymał literacką Nagrodę Nobla.

  • 1980 / 38 LAT TEMU

    Gen. Bronisław Duch. Fot. NAC

    W Londynie zmarł gen. Bronisław Duch, dowódca 1. Dywizji Grenadierów we Francji (1940) i 3. Dywizji Strzelców Karpackich (1943-1946).

  • 1978 / 40 LAT TEMU

    W Bobigny koło Paryża zmarł Jacques Brel, belgijski pieśniarz, poeta, kompozytor, aktor, reżyser.

  • 1977 / 41 LAT TEMU

    Zdzisław Maklakiewicz w filmie "Ostatni po Bogu". 1968 r. Fot. PAP/E. Wołoszuk

    W Warszawie zmarł Zdzisław Maklakiewicz, aktor, żołnierz Armii Krajowej; znany m.in. z filmów "Rejs", "Wniebowzięci" i "Jak to się robi".

  • 1975 / 43 LATA TEMU

    W Warszawie podpisano układ między PRL a RFN, przewidujący zezwolenie przez władze PRL na emigrację do Niemiec zamieszkujących Polskę członków mniejszości niemieckiej oraz wypłatę przez RFN odszkodowań dla polskich pracowników przymusowych z czasów II wojny światowej.

  • 1975 / 43 LATA TEMU

    W Warszawie zmarła Julia Brystiger, działaczka komunistyczna, w latach stalinowskiego terroru szefowa V Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) odpowiedzialnego m.in. za walkę z Kościołem katolickim; usunięta z resortu w 1956 r., następnie pracowała w Państwowym Instytucie Wydawniczym.

  • 1974 / 44 LATA TEMU

    Oskar Schindler. Źródło: Wikimedia Commons

    W Hildesheim zmarł Oskar Schindler, niemiecki przemysłowiec, który podczas II wojny światowej uratował przed zagładą w obozach koncentracyjnych ponad tysiąc pracujących u niego Żydów; po wojnie otrzymał tytuł "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata"; historię Schindlera przedstawił w książce "Lista Schindlera" Thomas Keneally, na jej kanwie Steven Spielberg nakręcił nagrodzony Oscarami film, który przybliżył historię Schindlera widzom na całym świecie.

  • 1967 / 51 LAT TEMU

    W La Higuera w Boliwii rozstrzelany został Ernesto Che Guevara, latynoamerykański rewolucjonista, jeden z partyzanckich przywódców rewolucji kubańskiej.

  • 1966 / 52 LATA TEMU

    Pomnik Obrońców Wybrzeża. Fot. PAP/A. Warżawa

    Na Westerplatte odsłonięto Pomnik Obrońców Wybrzeża.

  • 1962 / 56 LAT TEMU

    W Szczecinie podczas defilady wojskowej jeden z czołgów wjechał w tłum, zginęło siedmioro dzieci, ponad dwadzieścia osób zostało ciężko rannych.

  • 1962 / 56 LAT TEMU

    W katastrofie kolejowej pod Piotrkowem Trybunalskim zginęły 34 osoby, a ponad 50 zostało rannych.

  • 1958 / 60 LAT TEMU

    W Castel Gandolfo zmarł papież Pius XII.

  • 1957 / 61 LAT TEMU

    Herminia Naglerowa. Fot. NAC

    W Londynie zmarła Herminia Naglerowa, pisarka, publicystka, działaczka PEN-Clubu i Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, od 1946 roku przebywała na emigracji w Wielkiej Brytanii.

  • 1951 / 67 LAT TEMU

    Ryszard Rynkowski. Fot. PAP/S.Leszczyński

    W Elblągu urodził się Ryszard Rynkowski, piosenkarz, kompozytor.

  • 1950 / 68 LAT TEMU

    Gen. Stanisław Szeptycki. Fot. CAW

    W Korczynie zmarł gen. Stanisław Szeptycki, dowódca III Brygady Legionów Polskich, następnie komendant Legionów. W Wojsku Polskim m.in. szef Sztabu Generalnego (1918-1919), w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Frontu Litewsko-Białoruskiego, od marca 1920 r. dowódca 4 Armii.

  • 1950 / 68 LAT TEMU

    W Pszczynie urodził się Krzysztof Stroiński, aktor, znany m.in. z seriali „Daleko od szosy” i „Pitbull”; za rolę w filmie „Rysa” w 2009 r. nagrodzony Orłem w kategorii najlepsza główna rola męska.

  • 1949 / 69 LAT TEMU

    W Warszawie urodziła się Magda Umer, piosenkarka, scenarzystka i reżyserka.

  • 1944 / 74 LATA TEMU

    Sowiecki gen. Stanisław Popławski zastąpił na stanowisku dowódcy 1 Armii WP gen. Zygmunta Berlinga.

  • 1940 / 78 LAT TEMU

    W Liverpoolu urodził się John Lennon, muzyk, lider legendarnego zespołu The Beatles”.

  • 1939 / 79 LAT TEMU

    Ukazał się ostatni numer wydawanego od 1821 r. dziennika „Kurier Warszawski”.

  • 1936 / 82 LATA TEMU

    Agnieszka Osiecka. Fot. PAP/Rozmysłowicz

    W Warszawie urodziła się Agnieszka Osiecka, poetka, autorka tekstów piosenek, dziennikarka, autorka tekstów ponad 2 tys. piosenek, wiele z nich, m.in. "Okularnicy" czy "Małgośka", przeszło do klasyki polskiej piosenki.

  • 1934 / 84 LATA TEMU

    W Marsylii w zamachu terrorystycznym zginęli król Jugosławii Aleksander I i francuski minister spraw zagranicznych Jean Louis Barthou.

  • 1929 / 89 LAT TEMU

    W Kobalówce koło Tarnopola urodziła się Teresa Szmigielówna, aktorka.

  • 1924 / 94 LATA TEMU

    W Toruniu urodziła się Regina Smendzianka, pianistka, pedagog.

  • 1921 / 97 LAT TEMU

    Tadeusz Różewicz. Fot.PAP/G.Michałowski

    W Radomsku urodził się Tadeusz Różewicz, jeden z najwybitniejszych polskich poetów współczesnych, prozaik, dramaturg, eseista; autor m.in. zbiorów wierszy „Niepokój”, "Pięć poematów", "Czas który idzie", "Wiersze i obrazy", "Równina", a także "Płaskorzeźba", "Zawsze fragment. Recycling", "Historię pięciu wierszy", "Nożyk profesora", "Matka odchodzi" oraz dramatów „Kartoteka”, „Świadkowie albo Nasza mała stabilizacja”, "Białe małżeństwo", "Stara kobieta wysiaduje", "Odejście głodomora", "Pułapka", "Do piachu".

  • 1920 / 98 LAT TEMU

    Gen. Lucjan Żeligowski. Fot. NAC

    Z rozkazu Józefa Piłsudskiego dowódca 1. Dywizji Piechoty Litewsko-Białoruskiej gen. Lucjan Żeligowski, zajął Wilno i Wileńszczyznę, proklamując utworzenie Litwy Środkowej.

  • 1914 / 104 LATA TEMU

    W Jakubowicach koło Ożarowa Józef Piłsudski wręczył pierwsze nominacje oficerskie 136 dowódcom strzeleckim, m.in. Kazimierzowi Sosnkowskiemu, Edwardowi Śmigłemu-Rydzowi, Michałowi Karaszewiczowi-Tokarzewskiemu. Nominacje te stały się symbolem niezależności od władz austriackich.

  • 1909 / 109 LAT TEMU

    W Truskawcu Zdroju urodził się Zbigniew Kopalko, reżyser radiowy i teatralny.

  • 1904 / 114 LAT TEMU

    We Lwowie urodziła się Janina Romanówna, aktorka, wykładowczyni warszawskiej PWST.

  • 1902 / 116 LAT TEMU

    W Warszawie urodził się Jerzy Kreczmar, reżyser, teoretyk teatru, profesor warszawskiej PWST.

  • 1896 / 122 LATA TEMU

    W Brzeżanach urodził się Antoni Cwojdziński (właść. Antoni Wojdan), fizyk, aktor, autor popularnych komedii teatralnych (m.in. „Freuda teoria snów”).

  • 1867 / 151 LAT TEMU

    Ignacy Feliks Dobrzyński. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie zmarł Ignacy Feliks Dobrzyński, kompozytor, dyrygent, pianista i pedagog.

  • 1859 / 159 LAT TEMU

    W Miluzie urodził się Alfred Dreyfus, francuski oficer pochodzenia żydowskiego; w 1894 r. - w oparciu o spreparowane dowody - niesłusznie skazany za zdradę państwa (przekazanie niemieckiej ambasadzie w Paryżu francuskich tajemnic wojskowych) i zesłany na Wyspę Diabelską w Gujanie.

  • 1846 / 172 LATA TEMU

    W Warszawie urodził się Maksymilian Gierymski, malarz - pejzażysta wywodzący się ze szkoły monachijskiej.

  • 1841 / 177 LAT TEMU

    W Warszawie urodził się Teodor Rygier, rzeźbiarz, autor pomnika Adama Mickiewicza na krakowskim Rynku Głównym.

  • 1831 / 187 LAT TEMU

    Powstanie Listopadowe: kapitulacja Twierdzy Modlin.

  • 1824 / 194 LATA TEMU

    W Pułtusku urodził się Włodzimierz Wolski, poeta, pisarz, autor m.in. libretta  do opery Stanisława Moniuszki „Halka”.

  • 1815 / 203 LATA TEMU

    W Słopnicach k/Limanowej urodził się Jan Kanty Andrusikiewicz, nauczyciel ludowy organista, jeden z przywódców powstania chochołowskiego (1846).

  • 1771 / 247 LAT TEMU

     W Białymstoku zmarł Jan Klemens Branicki, hetman wielki koronny i kasztelan krakowski.

  • 1683 / 335 LAT TEMU

    Pod Parkanami wojska polsko-litewskie i austriackie, dowodzone przez króla Jana III Sobieskiego, pokonały armię turecką Kara Mustafy. 

  • 1672 / 346 LAT TEMU

    Wojska hetmana Jana Sobieskiego pokonały Tatarów w bitwie pod Komarnem.

  • 1651 / 367 LAT TEMU

    Angielski parlament uchwalił Akt Nawigacyjny.

  • 1633 / 385 LAT TEMU

    W Gdańsku na Długim Targu uruchomiono Fontannę Neptuna. 

  • 1621 / 397 LAT TEMU

    Pod Chocimiem podpisany został pokój polsko-turecki.

  • 1610 / 408 LAT TEMU

    Oddziały polskie pod dowództwem hetmana Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły na moskiewski Kreml.

  • 1292 / 726 LAT TEMU

    Władysław Łokietek składa hołd lenny królowi Czech Wacławowi II i zrzeka się na jego rzecz praw do ziemi krakowskiej i sandomierskiej.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL