Wojna polsko-bolszewicka

14.02.2014 aktualizacja 14.07.2016

95 lat temu rozpoczęła się wojna polsko-bolszewicka

Defilada oddziałów wyruszających na front przed Naczelnym Wodzem Józefem Piłsudskim. 04.1920.W Defilada oddziałów wyruszających na front przed Naczelnym Wodzem Józefem Piłsudskim. 04.1920.W

14 lutego 1919 roku doszło do pierwszych walk między oddziałami Wojska Polskiego i Armii Czerwonej. Był to początek wojny polsko-bolszewickiej.

Wojna ta, kojarzona jest zwykle z rokiem 1920, Bitwą Warszawską i zawartym w 1921 roku traktatem ryskim, ustalającym wschodnią granicę Rzeczpospolitej. Wydarzenia te były jednak poprzedzone walkami w 1919 roku.

Bolszewicka Rosja anulowała wprawdzie traktaty rozbiorowe, ale prowadziła rewolucyjną ekspansję w kierunku ziem dawnej Rzeczpospolitej, zagrażając powstałemu w listopadzie 1918 państwu polskiemu. Walczyło ono o ustalenie swojej granicy wschodniej i o zagrożoną przez bolszewicką Rosję niepodległość. Konflikt był nieunikniony.

Do pierwszego kontaktu bojowego Wojska Polskiego z Armią Czerwoną doszło 14 lutego 1919 roku w rejonie miasteczka Mosty nad Niemnem. Zgrupowaniami polskich wojsk, które weszły wówczas w styczność z Armią Czerwoną, dowodzili generałowie Antoni Listowski i Wacław Iwaszkiewicz.

Na początku marca wojsko polskie zajęło Słonim i Pińsk.

16 marca 1919 roku Piłsudski w wywiadzie dla francuskiego dziennika „Le Petit Parisien” stwierdził: „Bez względu na to, jaki będzie jej rząd, Rosja jest zaciekle imperialistyczna. Jest to zasadniczy rys jej charakteru politycznego”.

Historyk Mieczysław Wrzosek pisał w książce „Wojny o granice Polski Odrodzonej”: „W końcu pierwszej dekady kwietnia Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego musiało podjąć zasadnicze decyzje w sprawie kierunku dalszych działań zbrojnych na wschodzie i stanęło wobec dylematu: spotęgować operacje zaczepne na małopolsko-wołyńskim teatrze wydarzeń wojennych, czy też na obszarach litewsko-białoruskich. Ogół sztabowców opowiadał się za rozwiązaniem pierwszym. Piłsudski nie uległ jednak ich poglądom ani naciskowi opinii publicznej i uznał konieczność przejęcia inicjatywy operacyjnej na północnym wschodzie. Przy podejmowaniu decyzji powodował się on negatywnym na ogół stanowiskiem mocarstw Ententy wobec Polski w sprawach dotyczących obszarów litewsko- białoruskich oraz pragnieniem przesądzenia losu tych ziem na drodze faktów dokonanych”.

Jednym z najważniejszych wydarzeń pierwszych miesięcy wojny polsko-bolszewickiej było zdobycie Wilna, opanowanego w styczniu 1919 roku przez Armię Czerwoną.

Zgrupowanie kawalerii dowodzone przez płk. Władysława Belinę-Prażmowskiego zaatakowało Wilno 19 kwietnia. Dołączyła do niego 2 Dywizja Piechoty Legionów gen. Edwarda Rydza-Śmigłego. Rozstrzygający bój o Wilno rozegrał się 20 kwietnia. W dzień później miasto było już w polskich rękach.

Edward Rydz-Śmigły wspominał: „Naczelny Wódz przybył. Tłumy śmiejące się, płaczące, rzucające kwiaty, dzieci wbiegające pomiędzy konie, które denerwują się i ślizgają na nierównym bruku”.

W tym samym czasie, między 17 a 19 kwietnia 1919 roku wojsko polskie zdobyło Lidę, Baranowicze i Nowogródek.

22 kwietnia Józef Piłsudski, zwolennik federalistycznego rozwiązania na dawnych wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej, wydał odezwę „Do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego, w której deklarował: +Chcę Wam dać możność rozwiązania spraw wewnętrznych, narodowościowych i wyznaniowych tak, jak sami sobie życzyć będziecie, bez jakiegokolwiek gwałtu lub nacisku ze strony Polski+”. (PAP)

tst/abe/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL