Polacy na frontach II wojny światowej

24.10.2012 aktualizacja 14.07.2016

Asy przestworzy - Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii (1940-1947)

Samoloty myśliwskie Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Fot. NAC Samoloty myśliwskie Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Fot. NAC

11 czerwca 1940 r. polski rząd na uchodźstwie podpisał z rządem brytyjskim porozumienie ws. utworzenia Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Trzon tych sił stanowili polscy lotnicy, którzy po klęsce Polski we wrześniu 1939 r. przybyli przez Rumunię, Węgry, Grecję, Azory, Litwę, Łotwę do Francji, a potem, po jej upadku, do Wielkiej Brytanii.

Niektórzy ochotnicy trafili do Polskich Sił Powietrznych z USA i Kanady, ale więcej trafiło wprost z szeregów armii gen. Władysława Andersa, która została sformowana z osób deportowanych do Związku Sowieckiego. W jednostkach pomocniczych służyły dziewczęta z Pomocniczej Lotniczej Służby Kobiet (WAAF). Do organizacji tej wstępowały np. uczestniczki powstania warszawskiego w 1944 r., po upadku powstania przetrzymywane w niemieckich obozach jenieckich, a następnie wyzwolone w 1945 r.

Obecność Polaków w Królewskich Siłach Powietrznych (RAF) rozpoczęła się od utworzenia obozu szkoleniowego dla polskich pilotów i sformowania dwóch dywizjonów bombowych - 300 i 301. Następnie sformowane zostały dywizjony myśliwskie 302 i 303.

Obecność Polaków w Królewskich Siłach Powietrznych (RAF) rozpoczęła się od utworzenia obozu szkoleniowego dla polskich pilotów i sformowania dwóch dywizjonów bombowych - 300 i 301. Następnie sformowane zostały dywizjony myśliwskie 302 i 303.

Do końca wojny Polskie Siły Powietrzne liczyły do 17 tys. pilotów, nawigatorów, strzelców, mechaników, instruktorów i kobiet ze służb pomocniczych, którzy byli zorganizowani w 15 dywizjonach. Dodatkowo polscy piloci służyli w RAF-ie i szkolili pilotów np. w Heliopolis w Egipcie. Inni dostarczali samoloty na lotniska wojskowe. Wśród tych pilotów była Jadwiga Piłsudska, córka marszałka Józefa Piłsudskiego. Jedna z polskich jednostek, zwana cyrkiem Skalskiego, wyróżniła się w walkach podczas kampanii w Afryce Płn.

Jednostki Polskich Sił Powietrznych - dywizjony 302 i 303 - zostały użyte po raz pierwszy w sierpniu 1940 roku podczas Bitwy o Anglię. Pomagały one bronić Londynu przed atakami niemieckich myśliwców. W całej Bitwie o Anglię służyło w RAF-ie 145 polskich myśliwców, stanowiąc największa grupę pilotów niebrytyjskich. Według potwierdzonych danych zestrzelili oni 126 wrogich maszyn, a siedem uszkodzili. Kolejnych 19 samolotów zostało prawdopodobnie przez nich zestrzelonych. To ok. 12 procent całkowitych strat niemieckich w tej bitwie powietrznej. Dywizjon 303, znany także jako Dywizjon Myśliwski "Warszawski im. Tadeusza Kościuszki", była najskuteczniejszą jednostką RAF-u w czasie Bitwy o Anglię.

Przez całą II Wojnę Światową polskie jednostki bombardowały strategiczne niemieckie cele. Eskortowały konwoje morskie, w tym także do Murmańska z dostawami sprzętu wojennego dla Armii Czerwonej. Lotnicy polscy ochraniali statki, bombardowali niemieckie lotniska i linie zaopatrzenia.

Polskie Siły Powietrzne wzięły udział alianckiej inwazji na Normandię w 1944 roku. 25 kwietnia 1945 roku polski dywizjon 300 wziął udział - w eskorcie myśliwców - w alianckim rajdzie na Niemcy. To była ostatnia bitwa II Wojny światowej.

Według Adama Zamoyskiego autora "Zapomnianych dywizjonów" zatopili oni trzy wrogie statki, osiem miniaturowych łodzi podwodnych i dwa U-Booty. Dalszych 30 statków uszkodzili. Zestrzelili też 190 rakiet V1, którymi Niemcy atakowali Londyn. Uszkodzili 1171 czołgów i transporterów opancerzonych, 84 parowozy i 606 wagonów towarowych.

Polscy piloci mają na swym koncie 745 potwierdzonych zestrzeleń, 175 prawdopodobnych i 256  uszkodzonych samolotów. Wykonali 102 486 lotów bojowych, zrzucając 13 tys. 206 ton bomb i rozmieszczając 1502 miny.

Polskie Siły Powietrzne wzięły udział alianckiej inwazji na Normandię w 1944 roku. 25 kwietnia 1945 roku polski dywizjon 300 wziął udział - w eskorcie myśliwców - w alianckim rajdzie na Niemcy. To była ostatnia bitwa II Wojny światowej.

Ocenia się, że w sumie poległo na służbie 1973 Polaków-lotników, a 1388 zostało rannych.

Polskie Siły Powietrzne zostały rozwiązane w 1947 roku. Po II Wojnie Światowej Polska stała się częścią bloku komunistycznego. Ponad 75 proc. lotników i personelu pomocniczego, którzy służyli w RAF-ie pozostało w W. Brytanii lub przesiedliło się do USA i Kanady, obawiając się, że po powrocie do Polski mogą zostać poddani represjom.

Andrzej Świdlicki

oprac. na podstawie książki Adama Zamoyskiego "Zapomniane dywizjony. Losy lotników polskich".

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL