Kultura i sztuka 1945-1989

07.03.2011 aktualizacja 31.07.2016

Jerzy Nowosielski (1923-2011)

Jerzy Nowosielski. Fot. PAP/W. Kryński, T. Prażmowski Jerzy Nowosielski. Fot. PAP/W. Kryński, T. Prażmowski

Jerzy Nowosielski urodził się 7 stycznia 1923 r. w Krakowie.

Uprawiał malarstwo ścienne, sztalugowe, rysunek oraz scenografię. Stworzone przez niego ikonostasy, drogi krzyżowe, wizerunki Chrystusa i Bogurodzicy należą do najwybitniejszych osiągnięć współczesnej sztuki sakralnej.

W czasie niemieckiej okupacji rozpoczął naukę w krakowskiej Kunstgewerbeschule, którą przerwał po dwóch latach i w 1942 r. wstąpił do wspólnoty monastyru św. Jana Chrzciciela pod Lwowem. W nowicjacie spędził tylko kilka miesięcy, z powodu choroby musiał wrócić do Krakowa. W Ławrze zetknął się z ikonami i ikonopisaniem.

W roku 1945 zapisał się na wydział malarstwa Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Krakowie (obecnie ASP) w pracowni prof. Eugeniusza Eibischa, ale przerwał studia i dyplom uzyskał eksternistycznie dopiero w 1961 r.

Od 1947 r. był asystentem Tadeusza Kantora, po trzech latach wyjechał do Łodzi, gdzie był kierownikiem artystycznym Państwowej Dyrekcji Teatrów Lalek. Związał się z Grupą Młodych Plastyków (I Grupa Krakowska), a od roku 1957 był członkiem-współzałożycielem II Grupy Krakowskiej.

W latach 1957-1962 wykładał w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi, a od 1962 do emerytury w 1993 r. - w krakowskiej ASP.

W 1948 r. uczestniczył w Wystawie Sztuki Nowoczesnej zorganizowanej w krakowskim Pałacu Sztuki.

Przełomowy dla Nowosielskiego był udział w 1955 r. w wystawie "dziewięciu nowoczesnych" w Krakowie, po której jego obrazy trafiły na biennale w Wenecji.

Malował akty kobiece, martwe natury, pejzaże, obrazy abstrakcyjne. Jest autorem kilku tysięcy rysunków.

Postacie kobiet - charakterystyczne dla całej twórczości Nowosielskiego - przedstawione są ze skrępowanymi rękami, nogami, zwisające z trapezów i trzepaków, przytroczone do pręgierza lub na szafocie. Są wśród nich także przyjmujące bezwstydne pozy sportsmenki.

Największy wpływ na twórczość Nowosielskiego miała sztuka bizantyjska. Jest autorem polichromii w wielu cerkwiach, m.in. w Zawierciu, Gródku Białostockim, Kętrzynie, Warszawie, Górowie Iławieckim oraz ikonostasów i obrazów sakralnych. Przygotował dekoracje i kostiumy do sztuk w reż. Helmuta Kajzara - "Antygony" Sofoklesa i "Sędziów" Wyspiańskiego.
Pisał prace teoretyczne o ikonie i malarstwie.

Jerzy Nowosielski był doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego i laureatem Srebrnego Medalu "Cracoviae Merenti" przyznawanego za zasługi dla Krakowa.

Razem z żoną Zofią założył w 1996 r. Fundację Nowosielskich, która przyznaje nagrody młodym wyróżniającym się artystom.

W styczniu 2008 r. został uhonorowany Złotym Medalem Gloria Artis.

W 2010 r. został laureatem Nagrody Polskiej Akademii Umiejętności im. Erazma i Anny Jerzmanowskich przyznanej mu "w uznaniu dla osiągnięć artystycznych oraz jego wytrwałej pracy na rzecz pojednania Kościołów i narodów". Już wówczas ze względu na stan zdrowia nie uczestniczył w uroczystości wręczenia nagrody.

Jerzy Nowosielski zmarł w Krakowie 21 lutego 2011 roku w wieku 88 lat. (PAP)

wos/ hes/ gma/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL