05.12.2011 aktualizacja 15.08.2016

Kalina Jędrusik (1930-1991)

Kalina Jędrusik. Fot. PAP/Z. Matuszewski Kalina Jędrusik. Fot. PAP/Z. Matuszewski

Urodziła się 5 lutego 1930 r. w Gnaszynie (niektóre źródła jako datę urodzin podają 1931 r.), który jest obecnie dzielnicą Często­chowy. Jej ojciec, Henryk Jędrusik, był pedagogiem, nauczycielem, senatorem II Rzeczypospolitej.

Po stu­diach aktorskich w Krakowie Kalina Jędrusik trafiła, w 1953 r., do Teatru Wybrzeże w Gdańsku, gdzie już pierwszymi rolami zwróciła na siebie uwagę, m.in. Stanisława Dygata, cenionego pisarza - autora "Jeziora Bodeńskiego" i "Pożegnań". Wkrótce Jędrusik i Dygat zostali małżeństwem. Tworzyli w Polsce jedną z najbarwniejszych artystycznych par tamych czasów.

Kariera teatralna Jędrusik objęła później występy na scenach teatrów warszawskich: Narodowego (1955-1957), Współczesnego (1957-1963), Komedii (1964-1967), Teatru Satyryków STS (1969-1972), Rozmaitości (1972-1985) oraz Polskiego (1985-1991).

Wielką popularność przyniosły Jędrusik występy w telewizyjnym Kabarecie Starszych Panów (1958-1966), gdzie wykonywała piosenki Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego, m.in. niezapomniane "S.O.S.", "Bo we mnie jest seks", "Zmierzch", "Ciepła wdówka na zimę", "Nie, nie nie budźcie mnie". Była mistrzynią pełnych erotyki bluesów, śpiewała charakterystycznym "omdlewającym", zmysłowym półszeptem.

"Zmierzch wszedł cicho przez sień, twój profil jak cień, rozpłynął się w mroku. Zmierzch, więc - chyba już czas - twój uśmiech mi zgasł i smutno jest wokół... Na zmierzch otworzę cichutko drzwi i nie zobaczysz, jak ciężko mi, jak bardzo ciężko mi iść, gdy zmierzch twą zakrył mi twarz" - śpiewała w jednej z piosenek. A w innej: "Bo we mnie jest seks, gorący jak samum, bo we mnie jest seks, któż oprzeć się ma mu? On mi biodra opływa, wypełnia mi biust, żar sączy z mych ust. Bo we mnie jest seks, co pali i niszczy. Dziesiątki już serc wypalił do zgliszczy".

"Kiedy wydawało się, że dalsze sukcesy są już tylko kwestią czasu, Jędrusik zaczęła być ostro krytykowana za +prowokujące i erotyczne+ środki wy­razu i zbyt +namiętne+ interpretacje" - przypominają organizatorzy przeglądu w Iluzjonie. Skandal wybuchł m.in. po tym, jak na jednym z koncertów aktorka pojawiła się w obcisłej sukience z dużym dekoltem i z krzyżykiem na piersiach.

Role filmowe Jędrusik to m.in.: Lucy Zuckerowa w "Ziemi obiecanej" Andrzeja Wajdy (1975, uważana za najodważniejszą kobiecą kreację w polskim kinie, m.in. ze względu na bardzo śmiałe sceny miłosne z udziałem Zuckerowej), Helena Księżakowa w "Jowicie" Janusza Morgensterna (1967), Anna w "Spóźnionych przechodniach" Jana Rybkowskiego (1962), Joanna w komedii kryminalnej Jana Batorego "Lekarstwo na miłość" (1965) oraz - będąca ostatnią w jej filmowej karierze - nauczycielka śpiewu w "Podwójnym życiu Weroniki" Krzysztofa Kieślowskiego (1991). Jędrusik wykreowała też bardzo wiele ról w Teatrze Telewizji (wysokie oceny zebrała m.in. za tytułową rolę w spektaklu "Ondyna", z 1957 r., wg Jeana Giraudoux, w reż. Adama Hanuszkiewicza).

"Oczytana, pazerna na wiedzę, piekielnie inteligentna" - tak określa ją Dariusz Michalski, autor biograficznej książki "Kalina Jędrusik". "Na pewno nie była to typowo polska aktorko-kokietka w rodzaju tych, których ładne buzie zdobiły na przełomie lat 50. i 60. ubiegłego wieku okładki +Przekroju+. (...) Kalina była tak nieprawdopodobnie wyrazista, tak nowatorska i odważna, że zaszkodziła tym sobie do końca życia. I aktorskiego, i prywatnego. Takie osobowości jak ona zdarzają się niezwykle rzadko" - ocenił Michalski (w wywiadzie dla "Angory", nr 30, 24.07.2011).

Według niego, Jędrusik urodziła się "ćwierć wieku za wcześnie", a "pewnie i pół wieku byłoby za mało". "Nie pasowała do modelu kobiety socjalistycznej, co ówczesne praczki, tkaczki i spawaczki nawet by jej wybaczyły", ale nie - zdaniem Michalskiego - żony większości ówczesnych dygnitarzy partyjnych.

Kalina Jędrusik zmarła 7 sierpnia 1991 r. w Warszawie. (PAP)

Joanna Poros

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL