Kampania 1939

15.10.2009 aktualizacja 25.08.2016

Zbigniew Przybyszewski (1907-1952)

Źródło: Wikimedia Commons Źródło: Wikimedia Commons

Urodził się 22 września 1907 r. w Giżewie pod Kruszwicą, w rodzinie ziemiańskiej.

W 1927 r. zdał konkursowy egzamin do Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu.

Cztery lata później rozpoczął służbę na ORP „Krakowiak”. Następnie służył na ORP „Wilk” oraz ORP „ Mazur”, pełniąc na nim funkcję zastępcy dowódcy okrętu.

W 1937 r. zdobył sławę artylerzysty morskiego na kontrtorpedowcu „Burza”, gdy załoga okrętu zdobyła mistrzostwo floty w strzelaniu artyleryjskim.

Stopień kapitana otrzymał służąc na ORP „Błyskawica”.

W październiku 1938 r. objął stanowisko dowódcy XXXI Baterii Artylerii Nadbrzeżnej w Helu.
W chwili wybuchu wojny miał 32 lata i opinię jednego z najlepszych artylerzystów morskich we flocie.

W trakcie kampanii polskiej w 1939 r. walcząc na Helu prowadził skuteczny ogień przeciwko pancernikom  „Schleswig-Holstein” i „Schlesien”. Jednostka, którą dowodził, do końca obrony Wybrzeża zachowała zdolność operacyjną.

Po kapitulacji Helu dostał się do niewoli. Początkowo przebywał w obozie w Nienburgu, później został przeniesiony do obozu w Spittal, a następnie do oflagu II C Woldenberg.
W niewoli działał strukturach konspiracyjnych. Dwukrotnie podejmował nieudane próby ucieczki.

Po wyzwoleniu obozu, w którym przebywał, 25 stycznia 1945 r. przez oddziały Armii Czerwonej 
powrócił do Polski i rozpoczął pracę w Morskim Instytucie Rybackim w Gdyni. W tym samym roku wstąpił do formującej się Marynarki Wojennej.

Szybko awansował do stopnia komandora podporucznika i objął obowiązki dowódcy kompanii w Szkole Specjalistów Morskich na Oksywiu.

W 1946 r. zajął się organizowaniem 31 Dywizjonu Artylerii Nadbrzeżnej w Redłowie, którego  został dowódcą.

22 lipca 1947 r. awansowano go na stopień komandora porucznika.

W 1949 r. objął stanowisko szefa Służby Artyleryjskiej w Dowództwie Marynarki Wojennej,
a następnie szefa Wydziału Marynarki Wojennej przy Sztabie Generalnym Wojska Polskiego.

18 września 1950 r. został aresztowany. Oskarżono go wraz z grupą innych oficerów o stworzenie w Marynarce Wojennej dywersyjno-szpiegowskiej organizacji, „mającej na celu walkę o obalenie władzy ludowej”.

Śledztwo przeciwko nim prowadził Główny Zarząd Informacji WP, jednak część zadań śledczych i operacyjnych wykonywał również Zarząd Informacji Marynarki Wojennej, którym kierował kmdr Jerzy Szerszeń (jego sowieckim doradcą był kmdr por. Nikołaj Prystupa).

W czasie trwających dwa lata wyjątkowo brutalnych przesłuchań kmdr por. Przybyszewski poddawany był torturom fizycznym i psychicznym.

31 lipca 1952 r. wyrokiem Najwyższego Sądu Wojskowego skazany został wraz z czterema innymi oficerami na karę śmierci. Prezydent RP Bolesław Bierut nie skorzystał wobec kmdr por. Przybyszewskiego z prawa łaski. Wyrok wykonano 16 grudnia 1952 r.

24 kwietnia 1956 r. Najwyższy Sąd Wojskowy uchylił wyrok z 31 lipca 1952 r., a 26 kwietnia sprawa została umorzona z braku jakichkolwiek dowodów winy. (PAP)

mjs
 

Postacie alfabetycznie

Postacie

  • Gen. Mikołaj Bołtuć. Fot. CAW

    Bołtuć Mikołaj

    -
  • Fot. NAC

    Bortnowski Władysław

    -
  • Gen. Walerian Czuma. Fot. CAW

    Czuma Walerian

    -
  • Gen. Stefan Dąb-Biernacki. Fot. CAW

    Dąb-Biernacki Stefan

    -
  • Major Henryk Dobrzański. Fot. PAP/CAF

    Dobrzański Henryk

    -
  • Gen. Kazimierz Fabrycy. Fot. CAW

    Fabrycy Kazimierz

    -
Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL