Kampania 1939

25.08.2009 aktualizacja 31.07.2016

Kazimierz Fabrycy (1888-1958)

Gen. Kazimierz Fabrycy. Fot. CAW Gen. Kazimierz Fabrycy. Fot. CAW

Kazimierz Fabrycy urodził się 3 marca 1888 r. w Odessie w rodzinie Antoniego i Marii z domu Żera.

Po ukończeniu gimnazjum w Niemirowie w 1906 r. odbył przeszkolenie wojskowe w armii rosyjskiej, uzyskując stopień chorążego rezerwy.

Wyjechał na studia do Lwowa. Kształcił się na tamtejszej politechnice, a od 1913 r. kontynuował naukę w Monachium. W następnym roku uzyskał dyplom inżyniera.

W czerwcu 1908 r. był założycielem we Lwowie Związku Walki Czynnej, brał także czynny udział w powstaniu dwa lata później Związku Strzeleckiego. W 1913 r. został absolwentem Wyższej Szkoły Oficerskiej Związku Strzeleckiego. Wyróżniono go odznaką oficerską, tzw. Parasolem. W tym czasie odbył również kurs informacyjny dla wyższych dowódców w Warszawie. Następnie do 1914 r. był instruktorem i kierownikiem średniego i wyższego kursu oficerskiego.

W sierpniu 1914 r. wstąpił doLegionów Polskich. Pełnił w nich kolejno obowiązki: dowódcy kompanii l pułku piechoty I Brygady, oficerem sztabu Komendy Legionów, dowódcą batalionu w 2 i 3 pułku piechoty II Brygady, współorganizatorem 6 pułku piechoty, pełniącym obowiązki dowódcy l pułku piechoty.

W październiku 1915 r. został ranny w bitwie pod Kuklami.

Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 r. został internowany przez Niemców w obozie w Beniaminowie.

Po uwolnieniu w kwietniu 1918 r. wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych, pełniąc w nich do października tego roku funkcję dowódcy kadry 4 pułku piechoty i kursu oficerów piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Uzyskał także nominację na komendanta garnizonu i organizatora kursu uzupełnień dla oficerów I Korpusu w Dęblinie.

Od listopada 1918 r. służył w odrodzonym Wojsku Polskim. Był kolejno: dowódcą 4 pułku piechoty, organizatorem i dowódcą 34. pułku piechoty (1918/1919), zastępcą inspektora Szkół Piechoty (1919), szefem sztabu dowództwa Okręgu Generalnego Poznań (1919-1920), dowódcą 31, 20 oraz 22 Brygady Piechoty (1920-1921), dowódcą 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu (1921-1926). W 1924 r. uzyskał stopień generała brygady, a w 1931 r. generała dywizji.

Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, biorąc aktywny udział m.in. w odbiciu Słucka. W 1926 r. poparł przewrót majowy.

Jako II wiceminister spraw wojskowych (1926-1931) W 1931 r. został I wiceministrem spraw wojskowych. Funkcję tę pełnił do maja 1934 r. Był zwolennikiem restrukturyzacji armii, autorem odrzuconego projektu dziesięcioletniej przebudowy wojska (z broniami specjalnymi). Aktywnie działał na rzecz reorganizacji szkół wojskowych.

W latach 1934-1939 pełnił funkcję Inspektora Armii z siedzibą we Lwowie.

15 marca 1939 r. został dowódcą południowego odcinka granicznego na linii Żabie-Dukla.

"Ma duże zdolności organizacyjne (...). Ma dużą lotność i zdolność projektowania operacji. Może być jedynie nieco za miękki w ich realizowaniu" - oceniał zdolności gen. Fabrycego płk Stefan Rowecki "Grot" w maju 1939 r.

11 lipca 1939 r. objął dowodzenie nad Armią "Karpaty". Walczył na jej czele w czasie pierwszych dni kampanii polskiej. Następnie, 6 września, został dowódcą Armii "Małopolska". Utworzono ją z połączenia oddziałów Armii "Karpaty" i części Armii "Kraków": Grupy Operacyjnej "Bielsko" (kryptonim "Boruta"), Grupy Operacyjnej "Śląsk" (kryptonim "Jagmin"), Krakowskiej Brygady Kawalerii i 22 Dywizji Piechoty Górskiej.

Przed Armią "Małopolska" postawiono zadanie przeprowadzenia odwrotu i w jego końcowej fazie przejścia do obrony na linii rzek Wisła-San. "Pierwszym warunkiem pomyślnego wykonania odwrotu jest dyscyplina i zwartość oddziałów, do czego należy dążyć z całą bezwzględnością, nie cofając się przed najsurowszymi karami przewidzianymi prawami wojennymi (...). Maszerować możliwie nocą, skupionymi siłami, pozycje na dzień wybierając w obszarach zalesionych lub za przeszkodami, bronić się w zwartych grupach z dążeniem do przeciwstawienia się w pierwszym rzędzie broni pancernej" - brzmi rozkaz operacyjny wydany Armii "Małopolska" przez gen. Fabrycego 7 września.

11 września próba utrzymania linii Sanu nie powiodła się. Dzień później gen. Fabrycy przestał być dowódcą Armii "Małopolska" (dowodzenie nad nią, w ramach tzw. Frontu Południowego, objął gen. Kazimierz Sosnkowski). "Tego dnia wraz ze sztabem armii bez uzasadnionej przyczyny przeniósł się (gen. Fabrycy - PAP) do położonego na głębokich tyłach Lwowa i utracił możliwość dowodzenia" - pisze Piotr Stawecki w "Słowniku biograficznym generałów Wojska Polskiego 1918-1939".

Po pobycie we Lwowie udał się do Naczelnego Dowództwa w Brześciu nad Bugiem. Tamzostał mianowany dowódcą obrony Przedmościa Rumuńskiego. Do jego zadań należało utrzymanie przepraw na Dniestrze i walka w rejonie Stanisławów-Stryj. Podejmowane w tym czasie próby odtworzenia Armii "Karpaty" nie powiodły się.

Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę, 18 września przekroczył granicę z Rumunią i został internowany.

Po przedostaniu się na Bliski Wschód, początkowo służył w Ośrodku Zapasowym Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, a następnie w tzw. Drugiej Grupie w Palestynie.

Po wojnie zamieszkał w Londynie, gdzie brał czynny udział w życiu politycznym emigracji. Pełnił m.in. funkcje: wiceprezesa Niezależnego Ruchu Społecznego, prezesa Koła Generałów, Pułkowników i Wyższych Dowódców, kanclerza Kapituły Orderu Polonia Restituta.

Zmarł w nocy z 17 na 18 lipca 1958 r. w Londynie. Pochowany został na cmentarzu Hampstead.

W uznaniu zasług wojskowych gen. Fabrycy został odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari, Orderem Polonia Restituta, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości, czterokrotnie Krzyżem Walecznych i dwukrotnie francuską Legią Honorową. (PAP)

wmk/ mjs/ ls

Stulecie odzyskania niepodległości

 

Postacie alfabetycznie

Postacie

  • Gen. Mikołaj Bołtuć. Fot. CAW

    Bołtuć Mikołaj

    -
  • Fot. NAC

    Bortnowski Władysław

    -
  • Gen. Walerian Czuma. Fot. CAW

    Czuma Walerian

    -
  • Gen. Stefan Dąb-Biernacki. Fot. CAW

    Dąb-Biernacki Stefan

    -
  • Major Henryk Dobrzański. Fot. PAP/CAF

    Dobrzański Henryk

    -
  • Gen. Franciszek Kleeberg. Fot. CAW

    Kleeberg Franciszek

    -
Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL