Lata 1957-1967

11.12.2010 aktualizacja 06.04.2017

Władysław Gomułka (1905-1982)

Władysław Gomułka. Fot. PAP/CAF Władysław Gomułka. Fot. PAP/CAF

Władysław Gomułka urodził się 6 lutego 1905 r. w Brzegach Franciszkańskich k. Krosna na Podkarpaciu w rodzinie robotniczej. Edukację zakończył w wieku 12 lat.

W 1919 r. podjął pracę w przemyśle naftowym. W latach 1922-1926 był ślusarzem w różnych przedsiębiorstwach. W tym czasie związał się z młodzieżówką PPS „Siła”. Pozostał jej członkiem do 1925 r. Działał w robotniczych organizacjach związkowych.

Do Komunistycznej Partii Polski wstąpił w 1926 r. Zorganizował strajk naftowców w Drohobyczu, za co trafił do aresztu. Podczas protestu robotniczego w Łodzi w 1932 r. został ciężko ranny w nogę. Aresztowany, a następnie skazany za działalność na szkodę państwa polskiego. W więzieniu Gomułka rozchorował się. Z powodu złego stanu zdrowia  został zwolniony czasowo z odbywania kary. Zbiegł do Związku Sowieckiego.

Tam w latach 1934-1935 ukończył Międzynarodową Akademię Partyjną. Powrócił do kraju i zamieszkał na Śląsku. W 1936 r. pełnił funkcję sekretarza Komitetu Okręgowego KPP w Katowicach. Został ponownie osadzony  w więzieniu.

We wrześniu 1939 r. uciekł i przedostał się do Warszawy, a następnie na tereny okupowane przez Związek Sowiecki.

W 1941 r. wstąpił do Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii.

Wideo

Po ataku Niemiec na ZSRR Gomułka wrócił w rodzinne strony i już jako członek Polskiej Partii Robotniczej zakładał na Podkarpaciu jej komórki. Następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie dalej prowadził działalność partyjną. W listopadzie 1943 r. wybrano go na sekretarza Komitetu Centralnego PPR.

Pod koniec 1943 r. zainicjował powstanie Krajowej Rady Narodowej.

W latach 1945-1948 sprawował kolejno funkcje wicepremiera Rządu Tymczasowego Rzeczpospolitej Polskiej, Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, rządu RP i ministra Ziem Odzyskanych. Był współodpowiedzialny za wprowadzenie terroru w Polsce.

W 1948 r. oskarżony o tzw. odchylenia prawicowonacjonalistyczne został usunięty ze stanowiska sekretarza PPR, a następnie w 1951 r. zatrzymany. Przebywał w ścisłym odosobnieniu do 1954 r.

Po odwilży politycznej zapoczątkowanej w ZSRR przez Nikitę Chruszczowa i śmierci prezydenta Bolesława Bieruta Gomułka wrócił do łask.

Na fali rozliczeń za Poznański Czerwiec został – na VIII plenum KC PZPR w październiku 1956 r. – wybrany  I sekretarzem KC PZPR.

Wybór Gomułki rozbudził nadzieje społeczne. Na wiec zorganizowany po zakończeniu plenum, przyszło na warszawski Plac Defilad ok. pół miliona ludzi. Poparcie dla nowego I sekretarza wzrosło, po tym jak wynegocjował z Moskwą, że każde działania wojsk radzieckich stacjonujących w Polsce będą konsultowane z polskimi władzami  oraz ustalił nowe sposoby rozliczeń w handlu z ZSRR. Nowe perspektywy otwierała przed społeczeństwem zapowiedź polskiej drogi do socjalizmu.

W latach 60. Gomułka zaostrzył politykę. Na nowo nastąpiły napięcia na linii państwo – Kościół.

W marcu 1968 r. zdławił protesty studenckie po zdjęciu „Dziadów” Adama Mickiewicza wystawianych w Teatrze Narodowym w Warszawie. Rozpoczął nagonkę antysemicką.

Podczas strajków i protestów  w grudniu 1970 r. podjął decyzję o użyciu broni przeciw robotnikom. Śmierć poniosło 45 osób, a ponad tysiąc odniosło ranny.

Gomułka, pod naciskiem członków aparatu partyjnego zastał odsunięty od władzy.

I sekretarzem PZPR wybrano Edwarda Gierka.

Władysław Gomułka resztę życia spędził w podwarszawskim Konstancinie. Zmarł 1 września 1982 r. (PAP)

wka

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL