Wojna polsko-bolszewicka

14.08.2010 aktualizacja 31.07.2016

Władimir Lenin (1870-1924)

Włodzimierz Lenin. Fot. PAP/CAF Włodzimierz Lenin. Fot. PAP/CAF

Władimir Lenin, a właściwie Władimir Iljicz Uljanow, urodził się 22 kwietnia 1870 r. w Rosji w Symbirsku nad Wołgą (od 1924 r. Uljanowsk).

Wychowywał się w rodzinie inspektora i naczelnika szkół guberni symbirskiej.

W latach 1879-1887 uczył się w gimnazjum w Symbirsku.

W 1887 r. podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Kazańskim. W tym samym roku stracono jego brata Aleksandra za udział w spisku na życie cara Aleksandra III.

W grudniu 1887 r. Władimir Iljicz został aresztowany za udział w studenckiej demonstracji,  a następnie wydalony z uczelni za działalność w kółkach rewolucyjnych. Młody Ulianow trafił na zesłanie do wsi Kokuszkino w guberni kazańskiej.

W 1891 r. zdał egzamin z prawa na Uniwersytecie w Sankt Petersburgu. Przez następne dwa lata pracował jako pomocnik adwokata w kancelarii w Samarze. Następnie wrócił do Petersburga.  

We wrześniu 1894 r. ukazała się jego pierwsza praca „Kto to są >>przyjaciele ludu<< i jak walczą przeciw socjaldemokratom”.

W 1895 r. wyjechał do Szwajcarii. Następnie przebywał w Niemczech i Francji. Tam nawiązał kontakt z komunistami.

Po powrocie do Rosji założył w 1895 r. Związek Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej.
W tym samym roku aresztowany. Po dwóch latach więzienia zesłany został na Syberię, gdzie poślubił Nadieżdę Krupską, działaczkę socjalistyczną.

Zwolniony w 1900 r. początkowo powrócił do Sankt Petersburga, a następnie udał się za granicę. W Szwajcarii i Niemczech współtworzył marksistowskie pismo "Iskra", które przemycano do Rosji.

Od 1901 r. zaczął używać pseudonimu Lenin. W 1902 r. wydał „Co robić” - pracę, w której nakreślił zadania i cele socjalistów rosyjskich.

Na II zjeździe Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR), który odbywał się w 1903 r. w Londynie i Genewie,  należał do inicjatorów rozłamu na radykalnych bolszewików, którym przewodniczył i mienszewików - odrzucających rewolucyjny kierunek i dyktaturę proletariatu.

W marcu 1904 r. wystąpił z KC SDPRR.

Rewolucja 1905-1907 zastała Lenina w Szwajcarii. Nielegalnie przedostał się do Petersburga, gdzie przewodniczył działaniom bolszewików. Nie odegrał znaczącej roli w działaniach rewolucyjnych.

W 1906 r. wyjechał do Finlandii, a następnie do Szwajcarii. Pod koniec 1908 r. przeniósł się do Paryża.

W 1912 r. zamieszkał w Krakowie. Od maja 1913 r. przebywał w Poroninie k. Zakopanego.

Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 r. został na krótko aresztowany przez władze austriackie, które podejrzewały go o działalność szpiegowską na rzecz Rosji.

We wrześniu 1914 r. Lenin wyjechał ponownie do Szwajcarii, gdzie rok później uczestniczył w antywojennej konferencji w Zimmerwaldzie koło Berna.

16 kwietnia 1917 r., a więc w dwa miesiące po rewolucji lutowej, dzięki wsparciu niemieckiego wywiadu, przez Niemcy, Szwecję i Finlandię przedostał się do Piotrogrodu.

Następnego dnia po powrocie do Rosji ogłosił „Tezy kwietniowe", w których przekonywał o konieczności obalenia kapitalizmu i kontynuowaniu rewolucji.

Odrzucając współpracę z Rządem Tymczasowym, zagrożony aresztowaniem, uciekł w lipcu 1917 r. do Finlandii.

20 października 1917 r. powrócił nielegalnie do Rosji i wziął udział w posiedzeniu KC, głosując w czasie jego obrad za zbrojnym powstaniem.

W nocy z 6 na 7 listopada 1917 r. (według kalendarza juliańskiego z 24 na 25 października) rozpoczął się przewrót zorganizowany przez bolszewików.

Po przejęciu przez nich władzy Lenin objął funkcję przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych.

W marcu 1918 r. przeniósł się do Moskwy, która ponownie stała się stolicą Rosji.

Pod koniec grudnia 1917 r. rozpoczął rokowania pokojowe z Niemcami. Rozmowy zakończył traktat podpisany 18 marca 1918 r. w Brześciu.

Stojąc na czele rewolucji w czasie wojny domowej, był inicjatorem  wprowadzenia „czerwonego terroru”.

14 stycznia 1918 r. w Piotrogrodzie miał miejsce nieudany zamach na jego życie. Pół roku później w kolejnym zamachu został ciężko ranny.

Z inicjatywy Lenina w 1919 r. w Moskwie powstała III Międzynarodówka (Komintern), która miała połączyć komunistów na całym globie i doprowadzić do ogólnoświatowej rewolucji.

Realizując plany „eksportu” rewolucji kierował państwem sowieckim w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r.

Podczas zjazdu Kominternu na przełomie lipca i sierpnia 1920 r. mówił: „Niemcy będą nasze. Odzyskamy Węgry. Bałkany powstaną przeciwko kapitalizmowi. Powstaną Włochy. Burżuazyjna Europa ogarnięta jest przez nawałnicę i drży w posadach”.

W marcu 1921 r. wobec coraz większych problemów gospodarczych Lenin wprowadził Nową Politykę Ekonomiczną (NEP), która pozwalała, w bardzo ograniczonym zakresie, na działalność wolnorynkową.

Od końca 1922 r. musiał wycofać się z aktywnego życia politycznego, z powodu ciężkiej choroby.

Jeszcze w 1922 r. podyktował swój testament polityczny, w którym skrytykował czołowych polityków partii, w tym Józefa Stalina i krytycznie ocenił niektóre działania bolszewików. Trzeci wylew w marcu 1923 r. skończył się paraliżem i utratą mowy.

Lenin zmarł 21 stycznia 1924 r. w Gorkach niedaleko Moskwy. Jego zmumifikowane zwłoki złożone zostały w Mauzoleum. (PAP)

 

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL