Europa i świat 1918-1939

30.01.2014 aktualizacja 12.07.2016

„Generał Franco. Biografia niepoprawna politycznie”

autor: Tadeusz Zubiński
"Generał Franco". Fot. Fronda. PL "Generał Franco". Fot. Fronda. PL

Książka Tadeusza Zubińskiego o mężu stanu, który rządził Hiszpanią przez prawie trzydzieści lat – nie jest, wbrew tytułowi, klasyczną biografią. To raczej opowieść o dramatycznej historii Hiszpanii w minionym stuleciu.

Generał Franco nie występuje w niej  tylko jako bohaterski pogromca komunizmu. Tadeusz Zubiński pisze zarówno o dzikich zbrodniach republikanów, którzy specjalnie znęcali się nad księżmi i zakonnicami, jak i o nie mniej okrutnych aktach przemocy rebeliantów podczas wojny domowej. Ta wojna  ma nadal ogromny wpływ na dzisiejszą historyczną pamięć Hiszpanów. 

Autor  książki przedstawia  różne statystyki dotyczące  ofiar wojny domowej w Hiszpanii. Według   historyka Hugha Thomasa, zginęło aż  500 tysięcy ludzi, w tym ponad 200 tysięcy to polegli żołnierze po obu stronach frontu. Inny historyk podaje, że  po stronie republikańskiej było 72,5 tys. ofiar represji, a w strefie nacjonalistycznej 35,5 tys.

W Brygadach Międzynarodowych walczyło po stronie komunistyczno-anarchistycznej republiki walczyło ok 5200 obywateli polskich. „Polska brygada nosiła numer XII i miała za patrona  Jarosława Dąbrowskiego.  W jej składzie  znajdował się  batalion im. generała Jose Palafoxa. Z kolei w skład tego batalionu wchodziła  kompania tzw. botwinowców. Byli to Żydzi, głównie polscy.”

Hiszpania była poligonem doświadczalnym dla dwóch europejskich totalitaryzmów. Nie za darmo. Niemcy dawali wsparcie  na kredyt. Sowieci za pobierane od razu złoto. Znany jest  udział w hiszpańskiej wojnie domowej  niemieckiego Legionu Condor.  Mniej,  przytaczany przez  autora fakt, że republikanie byli wspierani przez ponad 2000 sowieckich doradców.

W Brygadach Międzynarodowych walczyło po stronie komunistyczno-anarchistycznej republiki walczyło ok 5200 obywateli polskich. „Polska brygada nosiła numer XII i miała za patrona  Jarosława Dąbrowskiego.  W jej składzie  znajdował się  batalion im. generała Jose Palafoxa. Z kolei w skład tego batalionu wchodziła  kompania tzw. botwinowców. Byli to Żydzi, głównie polscy.”

Rząd RP pozbawił obywatelstwa ochotników walczących po stronie republiki. Jednocześnie dostarczał broń także republikanom. Liczył się biznes. Nie ideologia.

Autor pisze o niechęci generała Franco do nazizmu. Zrażał go programowy ateizm. Odmówił przyłączenia się Hiszpanii do wojny po stronie Niemiec. Zezwolił jednak na wysłanie na front wschodni ochotniczej Błękitnej Dywizji. „Hiszpanie szokowali Niemców swoją religijnością. Ich msze polowe, modły, szacunek, jaki okazywali duchownym i miejscom kultu, a także humanitarne  traktowanie rannych wrogów przyczyniło się do nadania im przez miejscową ludność miana + dziwnych faszystów” - pisze Tadeusz Zubiński.

Reżim Franco, uważany czasem za wręcz faszystowski, nie miał  antysemickiej barwy. Podczas II wojny światowej niemiecki ambasador w Madrycie wyrażał zaniepokojenie, że Hiszpania jest przyjaznym krajem tranzytowym dla  Żydów. Franco uspokajał go zapewnieniem, że przyjrzy się sprawie. Nic jednak nie zrobił w tym kierunku.

Generał Franco rządził Hiszpanią aż do śmierci, w 1975 roku. W tym czasie, jak pisze Tadeusz Zubiński, od lat  60. nastąpił wzrost gospodarczy kraju. Rozwinął się na szeroką skalę przemysł turystyczny. Ojcami tego sukcesu byli politycy – członkowie Opus Dei.

Generał Franco to postać niejednoznaczna. I tak też pisze o nim Tadeusz Zubiński. Jego książka nie jest ani hagiografią, ani paszkwilem.

Książkę wydało Wydawnictwo Fronda.

tst

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL