31 PAźDZIERNIKA

• 2025 / 1 rok

  Zmarła Elżbieta Penderecka, organizatorka Festiwalu Wielkanocnego Ludwiga van Beethovena oraz Festiwalu Krzysztofa Pendereckiego (od 1965 r. była żoną tego kompozytora).

• 2025 / 1 rok

  W wieku 92 lat zmarł Jan Turnau, dziennikarz specjalizujący się w tematyce religijnej, od 1989 r. związany z miesięcznikiem „Więź”, a od 1990 r. – z „Gazetą Wyborczą”. Był teologiem, inicjatorem pierwszego w Polsce międzywyznaniowego tłumaczenia Nowego Testamentu.

• 2013 / 13 lat

  W Krakowie zmarł prof. Henryk Markiewicz, historyk i teoretyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, w latach 1989–2002 redaktor naczelny „Polskiego Słownika Biograficznego”.

• 2005 / 21 lat

  Prezydent Aleksander Kwaśniewski powołał rząd Kazimierza Marcinkiewicza.

• 1997 / 29 lat

  W Warszawie zmarł Tadeusz Janczar, aktor, w czasie II wojny światowej członek Szarych Szeregów, żołnierz AK, a następnie 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki; znany m.in. z filmów „Piątka z ulicy Barskiej”, „Pokolenie”, „Kanał”, „Pożegnania” oraz serialu „Dom”.

• 1997 / 29 lat

  Zaprzysiężony został rząd Jerzego Buzka. 

• 1988 / 38 lat

  Rząd Mieczysława Rakowskiego postawił Stocznię Gdańską w stan likwidacji. Decyzja ta została odebrana jako atak na kolebkę „Solidarności”.

• 1985 / 41 lat

  W Świdniku wyprodukowano ostatni motocykl WSK.

• 1982 / 44 lata

  Zmarł Karol Musioł, badacz dziejów polskiej kultury muzycznej.

• 1980 / 46 lat

  W szpitalu psychiatrycznym w Górnej Grupie w pow. świeckim wybuchł pożar, w wyniku którego zginęło 55 pacjentów, a 26 zostało ciężko poparzonych.

• 1961 / 65 lat

  Z Mauzoleum Lenina usunięto ciało Józefa Stalina.

• 1960 / 66 lat

  Premiera filmu „Nikt nie woła” w reżyserii Kazimierza Kutza.

• 1952 / 74 lata

  W Podkowie Leśnej zmarł Benedykt Hertz, bajkopisarz, satyryk, publicysta.

• 1947 / 79 lat

  Zmarł Jan Mazurkiewicz, lekarz psychiatra, pionier kierunku psychofizjologicznego w polskiej psychiatrii.

• 1945 / 81 lat

  W Krakowie zmarł Wincenty Witos, przywódca ruchu ludowego, lider PSL „Piast”, trzykrotny premier II RP. W1930 r. razem z innymi przywódcami antysanacyjnej opozycji osadzony w twierdzy brzeskiej, a następnie skazany w tzw. procesie brzeskim na więzienie. Do 1939 r. przebywał na emigracji w Czechosłowacji.

• 1945 / 81 lat

  Stanisław Mikołajczyk został prezesem Polskiego Stronnictwa Ludowego po śmierci Wincentego Witosa.

• 1940 / 86 lat

  Bitwa o Anglię: w ciągu trzech miesięcy walk lotniczych nad Wielką Brytanią i kanałem La Manche lotnictwo niemieckie straciło 1733 samoloty i ponad 2,5 tys. lotników; RAF stracił 1087 samolotów oraz 544 pilotów; w Bitwie wzięło udział 144 polskich pilotów, walczących w polskich dywizjonach myśliwskich i bombowych oraz w jednostkach brytyjskich – 29 z nich poległo w czasie walk; polscy lotnicy zestrzelili 170 samolotów przeciwnika.

• 1939 / 87 lat

  W trakcie obrad Rady Najwyższej ZSRR Wiaczesław Mołotow nazwał Polskę „poczwarnym bękartem Traktatu Wersalskiego, który żył kosztem niepolskich narodowości”.

• 1938 / 88 lat

  W Lublinie urodził się Bohdan Łazuka, aktor, piosenkarz, związany m.in. z warszawskimi teatrami Syrena i Komedia; wystąpił w filmach „Kochajmy syrenki”, „Małżeństwo z rozsądku”, „Przygoda z piosenką” oraz „Nie lubię poniedziałku”.

• 1936 / 90 lat

  W Bystrej koło Cieszyna zmarł Ignacy Daszyński, działacz socjalistyczny, współzałożyciel Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska, następnie jeden z przywódców PPS; premier Tymczasowego Rządu powołanego w Lublinie w listopadzie 1918 r.; wicemarszałek i marszałek Sejmu w okresie II RP.

• 1930 / 96 lat

  W Warszawie urodził się Zdzisław Najder, historyk literatury, znawca twórczości Josepha Conrada; w latach 1982–1987 dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

• 1929 / 97 lat

  Marszałek Sejmu Ignacy Daszyński, broniąc zasad demokracji parlamentarnej, stanowczo odmówił otwarcia sesji sejmowej w obecności ponad stu uzbrojonych oficerów towarzyszących marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu.

• 1926 / 100 lat

  Zmarł Harry Houdini, słynny amerykański iluzjonista pochodzący z Węgier.

• 1918 / 108 lat

  Początek walk ukraińsko-polskich we Lwowie; w obronie miasta bohaterską kartę zapisała ochotnicza młodzież gimnazjalna – „Orlęta Lwowskie”.

• 1918 / 108 lat

  Polska Komisja Likwidacyjna przejęła władzę w Krakowie.

• 1918 / 108 lat

  W Krakowie i we Lwowie grupa dziennikarzy przejęła oddziały Wiedeńskiego Biura Korespondencyjnego (agencji austriackiej), tworząc zalążek Polskiej Agencji Telegraficznej (PAT).

• 1911 / 115 lat

  Urodził się Włodzimierz Sedlak, ksiądz, antropolog, pedagog, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego; twórca polskiej szkoły bioelektroniki.

• 1908 / 118 lat

  W Londynie zakończyły się IV Letnie Igrzyska Olimpijskie. W barwach USA wystąpił Jerzy Gajdzik, zdobywając brązowy medal w skokach do wody.

• 1901 / 125 lat

  W Teatrze Miejskim w Krakowie odbyła się prapremiera dramatu „Dziady” Adama Mickiewicza, spektakl wyreżyserował Stanisław Wyspiański.

• 1888 / 138 lat

  W Trębkach niedaleko Gostynina urodził się Andrzej Małkowski, propagator skautingu, jeden z twórców harcerstwa w Polsce; żołnierz Legionów Polskich i Armii Polskiej we Francji.

• 1885 / 141 lat

  W rodzinie polskich Żydów we Lwowie urodził się Karol Radek (nazwisko obrał po jednym z bohaterów „Syzyfowych prac” Żeromskiego). W młodości socjalista, potem czołowa postać w otoczeniu Lenina. W konflikcie między Trockim i Stalinem poparł tego pierwszego, co przypłacił zesłaniem do łagru, tam zaś został zabity.

• 1517 / 509 lat

  Według tradycji Marcin Luter przybił na drzwiach kaplicy elektorskiej w Wittenberdze 95 tez przeciwko odpustom; obecnie Święto Reformacji.

• 1424 / 602 lata

  W Krakowie urodził się przyszły król polski i węgierski Władysław III Warneńczyk.

• 1353 / 673 lata

  Kapituła warmińska wydała przywilej lokacyjny dla miasta Olsztyna.