4 LUTEGO

• 1866 / 160 lat

  W Warszawie urodził się Władysław Podkowiński, malarz, autor m.in. obrazu „Szał uniesień”.

• 1746 / 280 lat

  Urodził się Tadeusz Kościuszko, najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w powstaniu w 1794 r., które do historii przeszło jako insurekcja kościuszkowska. Wcześniej walczył w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

• 2022 / 4 lata

  W Warszawie zmarł prof. Jerzy Osiatyński, ekonomista, były minister finansów (1992–1993) i doradca prezydenta Bronisława Komorowskiego, członek Rady Polityki Pieniężnej (2013–2019).

• 2018 / 8 lat

  W Warszawie zmarł Wojciech Pokora, aktor, pamiętny Żorż Ponimirski w serialu „Kariera Nikodema Dyzmy” oraz docent Zenobiusz Furman w serialu „Alternatywy 4”.

• 2009 / 17 lat

  W Warszawie zmarł Witold Zalewski, pisarz, autor powieści socrealistycznych „Traktory zdobędą wiosnę”, „Urodzaj”, dziennikarz, kierownik literacki Zespołu Filmowego „Tor”.

• 2008 / 18 lat

  W Warszawie zmarł Stefan Meller, historyk, dyplomata; ambasador RP we Francji i w Rosji, minister spraw zagranicznych (2005–2006); wykładowca historii, prorektor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.

• 2004 / 22 lata

  Uruchomiono portal społecznościowy Facebook; jego twórcą jest Mark Zuckerberg; portal ma ponad miliard użytkowników.

• 1985 / 41 lat

  Zmarł Stefan Wyrzykowski, w czasie II wojny światowej dowódca dużego oddziału AK na Podlasiu. Wsławił się m.in. udziałem w akcji przekazania aliantom niewybuchu rakiet V-2, pomocą dla amerykańskich lotników z zestrzelonego przez Niemców samolotu. Po wojnie skazany na śmierć przez polskie władze, wyroku nie wykonano, ale Wyrzykowski kilka lat spędził w więzieniu.

• 1970 / 56 lat

  W Warszawie zmarł Janusz Warnecki (właśc. Jan Kozłowski), aktor teatralny i filmowy, reżyser, profesor warszawskiej PWST, znany z filmów „Zejście do piekła”, „Mistrz”.

• 1968 / 58 lat

  Urodził się Grzegorz Jarzyna, reżyser, w latach 1998-2022 związany z Teatrem Rozmaitości w Warszawie.

• 1956 / 70 lat

  W Paryżu zmarł Ksawery Tartakower, szachista polski pochodzenia żydowskiego, sześciokrotny reprezentant Polski na olimpiadach szachowych, członek „złotej” drużyny polskiej na olimpiadzie w 1930 roku; od II wojny światowej pozostawał na emigracji.

• 1952 / 74 lata

  W Warszawie urodził się Andrzej Strzelecki, reżyser, aktor, satyryk, wieloletni dyrektor teatru Rampa.

• 1951 / 75 lat

  W Krakowie ukazał się pierwszy numer tygodnika społeczno-literackiego „Życie Literackie”.

• 1950 / 76 lat

  W Giżycku zmarł Jan Bułhak, artysta fotograf, teoretyk, krytyk i publicysta, określany mianem „ojca polskiej fotografii”.

• 1949 / 77 lat

  Sejm uchwalił ustawę o Funduszu Wczasów Pracowniczych (FWP). 

• 1945 / 81 lat

  W Krakowie ukazał się pierwszy numer „Dziennika Polskiego”.

• 1945 / 81 lat

  W Jałcie rozpoczęła się konferencja „Wielkiej Trójki”, w której wzięli udział Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin. Część ustaleń dotyczyła Polski - jej wschodnie granice miały być wytyczone w oparciu o tzw. Linię Curzona, a zachodnie - o Odrę i Nysę Łużycką. Nowy rząd miał być wyłoniony po wolnych wyborach. 

• 1944 / 82 lata

  Urodził się Stefan Niesiołowski, w PRL-u działacz opozycji demokratycznej. W 1968 r. zrzucił z Rysów tablicę poświęconą Leninowi, w 1970 r. chciał podpalić jego muzeum w Poroninie i trafił do więzienia pod zarzutem przygotowywania obalenia ustroju.Działał w Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO) oraz w „Solidarności”, w stanie wojennym był internowany. W III RP z krótkimi przerwami do 2019 r. był posłem i senatorem.

• 1943 / 83 lata

  Urodziła się Wanda Rutkiewicz, himalaistka, zdobywczyni ośmiu z 14 ośmiotysięczników (w tym Mount Everestu, czego dokonała jako pierwsza Europejka). Zaginęła podczas próby zdobycia Kanczendzongi (trzeciego najwyższego szczytu na Ziemi), jej ciała nie odnaleziono.

• 1942 / 84 lata

  W Warszawie zmarł prof. Kazimierz Orzechowski, kierownik Katedry i Kliniki Neurologicznej oraz dziekan Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. 

• 1938 / 88 lat

  Na Wileńszczyźnie urodził się Zygmunt Malanowicz, aktor znany z filmów „Nóż w wodzie”, „Polowanie na muchy”, „Jarosław Dąbrowski”, „Tulipany”.

• 1938 / 88 lat

  W Krakowie zmarł Karol Hubert Rostworowski, dramatopisarz, poeta, publicysta; zwolennik Obozu Wielkiej Polski i Stronnictwa Narodowego; autor sztuk teatralnych „Judasz z Kariothu” i „Niespodzianka”.

• 1933 / 93 lata

  W Warszawie urodziła się Maria Chwalibóg, aktorka teatralna i filmowa, znana z filmów „Matka Joanna od aniołów” i „Kobieta samotna”.

• 1929 / 97 lat

  Polska ratyfikowała protokół genewski o zakazie stosowania broni chemicznej.

• 1927 / 99 lat

  W Warszawie zmarł Józef Pius Dziekoński, architekt, projektant wielu neogotyckich kościołów m.in. Najświętszego Zbawiciela w Warszawie, Świętej Rodziny na Krupówkach w Zakopanem, bazyliki w Radomiu i katedr: Wniebowzięcia NMP w Białymstoku oraz św. Floriana na warszawskiej Pradze.

• 1925 / 101 lat

  W Lublinie urodziła się Helena Kisiel, historyk, archiwistka, działaczka społeczna.

• 1921 / 105 lat

  Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę o powołaniu Orderu Odrodzenia Polski, a Order Orła Białego odnowiono jako najwyższe odznaczenie państwowe.

• 1918 / 108 lat

  Rada Regencyjna powołała Radę Stanu Królestwa Polskiego.

• 1900 / 126 lat

  W Warszawie został aresztowany i osadzony w X pawilonie Cytadeli Warszawskiej Feliks Dzierżyński.

• 1900 / 126 lat

  W Warszawie urodził się Mieczysław Jurgielewicz, malarz, grafik.

• 1515 / 511 lat

  Urodził się Mikołaj „Czarny” Radziwiłł, twórca potęgi tego rodu (m.in. przez zaaranżowane małżeństwo Barbary Radziwiłłówny z królem Zygmuntem Augustem), wyznawca i propagator arianizmu.

• 1505 / 521 lat

  Urodził się Mikołaj Rej, ojciec literatury polskiej, autor „Fraszek”, „Żywota człowieka poczciwego” i „Krótkiej rozprawy między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem”. Po przejściu na kalwinizm nazwany przez katolików szatanem, został umieszczony w pierwszym w Polsce Indeksie Ksiąg Zakazanych.

• 1454 / 572 lata

  Związek Pruski wypowiedział posłuszeństwo Zakonowi Krzyżackiemu.

• 1339 / 687 lat

  W Warszawie przed trybunałem papieskim rozpoczął się proces polsko-krzyżacki dotyczący spornych terytoriów.