> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

20 LISTOPADA

  • 1921 / 105 lat
    Budowa linii kolejowej Gdynia - Kokoszki. Fot. Muzeum Miasta Gdynia

    Uruchomiona została pierwsza linia kolejowa zbudowana w wolnej Polsce - 23-kilometrowa trasa łączyła Gdynię i Kokoszki, a omijała znajdujący się wówczas poza granicami Rzeczpospolitej Gdańsk.

  • 1826 / 200 lat
    Ks. Walerian Kalinka. Fot. domena publiczna

    Urodził się ks. Walerian Kalinka, czołowy historyk swojej epoki, autor takich opracowań jak „Sejm Czteroletni” oraz „Ostatnie lata panowania Stanisława Augusta”, zwolennik tezy, że do upadku I Rzeczpospolitej doprowadziła przede wszystkim wewnętrzna słabość.

  • 2021 / 5 lat

    W Inowrocławiu zmarł Aleksander Rowiński, dziennikarz, pisarz, reportażysta, autor książek "Zygielbojma śmierć i życie", "Dreszczowce zamku Dunajec", "Przeklęte łzy słońca", "Pod klątwą kapłanów. Skarb Inków ukryty nad Dunajcem", "Pan Zagłoba".

  • 2011 / 15 lat
    Olgierd Budrewicz. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Warszawie zmarł Olgierd Budrewicz, dziennikarz, varsavianista, podróżnik; żołnierz Armii Krajowej i uczestnik Powstania Warszawskiego.

  • 2008 / 18 lat
    Jan Machulski. Fot. PAP/M. Trembecki

    W Warszawie zmarł Jan Machulski, aktor, reżyser teatralny, pedagog; założyciel i dyrektor Teatru Ochoty w Warszawie; jego najsłynniejszą filmową kreacją była rola kasiarza Henryka Kwinto w komediach kryminalnych „Vabank” i „Vabank II, czyli Riposta”.

  • 2006 / 20 lat
    Robert Altman. Fot. PAP/EPA/DPA/Jens Kalaene

    W wieku 81 lat zmarł Robert Altman, amerykański reżyser, nagrodzony Oscarem za całokształt twórczości; autor filmów „MASH”, „Nashville”, „Pret-a-porter", „Gosford Park”, a także kilku odcinków serialu „Bonanza”.

  • 1998 / 28 lat
    Marian Brandys. Fot. PAP/T. Michalak

    W Warszawie zmarł Marian Brandys, pisarz, eseista, dziennikarz, autor powieści historycznych „Kozietulski i inni” oraz „Koniec świata szwoleżerów”.

  • 1996 / 30 lat

    W wieku 103 lat zmarł Franciszek Strynkiewicz, rzeźbiarz, przed wojną zaprojektował pomnik nagrobny Żwirki i Wigury na Powązkach, a później był wpływową postacią polskiego socrealizmu i rektorem ASP w Warszawie

  • 1992 / 34 lata
    Bogusław Linda na planie filmu Psy Władysława Pasikowskiego

    Premiera filmu „Psy” z Bogusławem Lindą i Markiem Kondratem w rolach głównych i w reżyserii Władysława Pasikowskiego.

  • 1989 / 37 lat
    Sala plenarna Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, fot. PAP/L. Szymański

    Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Konwencję o prawach dziecka. Z inicjatywą taką wystąpiła 11 lat wcześniej Polska. Główne postanowienia: wszystkie dzieci są równe wobec prawa bez względu na pochodzenie, płeć i narodowość; dziecko ma prawo do poszanowania własnej tożsamości, godności i prywatności; najlepszym środowiskiem wychowania dziecka jest rodzina; państwo ma rodzinę wspierać, a nie ją wyręczać.

  • 1985 / 41 lat

    Microsoft zaprezentował światu nowatorski system operacyjny – Windows 1.0.

  • 1985 / 41 lat
    Pomnik Jerzego Ziętka w Katowicach. Fot. PAP/Andrzej Grygiel

    Zmarł Jerzy Ziętek, w PRL-u wieloletni gospodarz województwa katowickiego (ale formalnie podlegający sekretarzowi Komitetu Wojewódzkiego PZPR). Jedyny przedstawiciel ówczesnych władz, któremu pomnik wzniesiono (częściowo ze społecznych składek) już po przemianach politycznych i nie pozwolono go zburzyć pomimo tzw. ustawy dekomunizacyjnej.

  • 1979 / 47 lat

    W wieku 69 lat zmarła Ruth Kowalska, aktorka i reżyserka Teatru Żydowskiego w Warszawie.

  • 1976 / 50 lat

    W wieku 78 lat zmarł Trofim Łysenko – twórca pseudonaukowych teorii w agronomii, których realizacja doprowadziła w rządzonym przez Stalina ZSRR do spadku produkcji rolnej, a nawet głodu oraz represji wobec niepokornych naukowców. „Łysenkizm” aż do śmierci Bieruta był też propagowany w Polsce.

  • 1975 / 51 lat

    Zmarł gen Francisco Franco, dyktator rządzący Hiszpanią od wojskowego przewrotu i wojny domowej, w której został wsparty przez Hitlera.

  • 1964 / 62 lata
    Stanisław Wawrzecki (stoi) podczas procesu ws. tzw. afery mięsnej. Fot. PAP/CAF/B. Miedza

    Przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie rozpoczął się proces w tzw. aferze mięsnej; główny oskarżony Stanisław Wawrzecki, dyrektor Stołecznego Przedsiębiorstwa Miejskiego Handlu Mięsem, skazany został w lutym 1965 r. na karę śmierci – wyrok wykonano.

  • 1959 / 67 lat

    Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło „Deklarację Praw Dziecka”.

  • 1955 / 71 lat
    Tomasz Arciszewski. Fot. NAC

    W Londynie zmarł Tomasz Arciszewski, jeden z przywódców PPS, premier RP na uchodźstwie w latach 1944–1947.

  • 1954 / 72 lata

    W Warszawie rozpoczęła działalność Akademia Teologii Katolickiej; obecnie Uniwersytet im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

  • 1952 / 74 lata
    Bolesław Bierut. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Sejm powołał na stanowisko premiera Bolesława Bieruta (do tamtego momentu był prezydentem, ale urząd ten zlikwidowano na mocy przyjętej w 1952 r. konstytucji). Aleksander Zawadzki został przewodniczącym Rady Państwa. 

  • 1947 / 79 lat

    W Opactwie Westminsterskim odbył się ślub przyszłej królowej Elżbiety II z księciem Filipem Mountbattenem.

  • 1945 / 81 lat
    Hermann Goehring, Rudolf Hess, Karl Doenitz (z tyłu) oraz – na zdjęciu z prawej - Albert Speer podczas Procesu Norymberskiego. Fot. PAP/EPA

    Przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze rozpoczął się proces niemieckich zbrodniarzy wojennych.

  • 1945 / 81 lat

    Sojusznicza Rada Kontroli przyjęła plan wysiedleń ludności niemieckiej z Polski, Czechosłowacji, Węgier i Austrii.

  • 1943 / 83 lata
    Gen. Tadeusz Bór-Komorowski. Fot. NAC

    Rozkaz dowódcy Armii Krajowej gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” do komendantów okręgów o akcji „Burza”.

  • 1943 / 83 lata
    Międzynarodowy Festiwal Jazzowy Jazz Jamboree 1973: zespół Old Timers i Marianna Wróblewska. Z lewej Henryk Majewski, trąbka. Fot. PAP/J. Rosikoń

    Urodziła się Marianna Wróblewska, wokalistka jazzowa.

  • 1943 / 83 lata
    Marek Tomaszewski. Fot. PAP/CAF/E. Radoch

    W Krakowie urodził się Marek Tomaszewski, pianista, wspólnie z Wacławem Kisielewskim stworzył słynny duet fortepianowy „Marek i Wacek”.

  • 1940 / 86 lat
    Wacław Berent. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Wacław Berent, powieściopisarz, eseista, tłumacz.

  • 1937 / 89 lat
    Andrzej Sariusz-Skąpski. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Krakowie urodził się Andrzej Sariusz-Skąpski, prezes Federacji Rodzin Katyńskich; zginął w katastrofie prezydenckiego samolotu pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 r.

  • 1935 / 91 lat

    Zmarł Ludomir Mazurkiewicz, drukarz i wydawca.

  • 1931 / 95 lat

    Urodził się Bohdan Drozdowski, poeta, prozaik, dziennikarz, publicysta, tłumacz, autor sztuk scenicznych.

  • 1925 / 101 lat
    Stefan Żeromski. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Warszawie zmarł Stefan Żeromski, pisarz, publicysta, autor powieści „Popioły”, „Syzyfowe prace”, „Ludzie bezdomni”, „Wierna rzeka”, „Przedwiośnie” oraz „Dzieje grzechu”.

  • 1925 / 101 lat

    W Moskwie urodziła się Maja Plisiecka, rosyjska tancerka i choreografka, primabalerina moskiewskiego Teatru Bolszoj.

  • 1925 / 101 lat

    Powołano rząd Aleksandra Skrzyńskiego.

  • 1923 / 103 lata
    Leon Łukaszewicz. Fot. Janina Wasierowska-Bierzanek. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Leon Łukaszewicz, jeden z pionierów informatyki w Polsce; konstruktor polskiego komputera XYZ i języka programowania EOL.

  • 1919 / 107 lat

    W Poznaniu urodził się Henryk Tomaszewski, aktor, mim, tancerz, choreograf, założyciel i dyrektor Wrocławskiego Teatru Pantomimy.

  • 1918 / 108 lat
    Michał Karaszewicz-Tokarzewski. Źródło: IPN

    Do Lwowa w czasie walk polsko-ukraińskich dotarła odsiecz wojsk polskich pod dowództwem ppłk. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego.

  • 1917 / 109 lat
    Sekretariat Ukraińskiej Centralnej Rady. Stoją od lewej: Pawło Chrystiuk, Mykoła Stasiuk, Borys Martos. Siedzą: Iwan Steszenko, Chrystofor Baranowskyj, Wołodymyr Wynnyczenko, Serhij Jefremow, Symon Petlura. 1917 rok. Źródło: Wikimedia Commons

    Centralna Rada Ukrainy ogłosiła utworzenie niezależnej Ukraińskiej Republiki Ludowej (URL).

  • 1911 / 115 lat

    Urodził się David Saymour, słynny amerykański fotoreporter pochodzący z rodziny warszawskich Żydów. Sportretował m.in. Sophię Loren, Marilyn Monroe, Ingrid Bergman i Pabla Picassa. Fotografował na wojnie domowej w Hiszpanii i II wojnie światowej, zginął z rąk egipskiego żołnierza podczas konfliktu sueskiego. 

  • 1910 / 116 lat

    W wieku 82 lat zmarł Lew Tołstoj, rosyjski pisarz, autor powieści „Wojna i pokój”, „Anna Karenina”, „Zmartwychwstanie”, a także „Opowiadań sewastopolskich”.

  • 1900 / 126 lat
    Tradycyjne osadzanie chochoła przed Dworkiem Rydlówka w Krakowie. Uroczystość odbywa się w rocznicę słynnego wesela Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną. Kraków, 20.11.2018. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W kościele Mariackim w Krakowie odbył się ślub poety Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny; uroczystości weselne urządzono w Bronowicach Małych, świadkiem młodej pary był Stanisław Wyspiański, który wydarzenie to utrwalił w dramacie „Wesele”.

  • 1898 / 128 lat
    Pomnik Jana III Sobieskiego we Lwowie. Fot. NAC

    We Lwowie odsłonięto pomnik króla Jana III Sobieskiego (przeniesiony później do Gdańska).

  • 1886 / 140 lat

    W Wiedniu urodził się Karl von Frisch, biolog, odkrywca sposobu komunikowania się pszczół, za co otrzymał Nagrodę Nobla.

  • 1884 / 142 lata

    Arcybiskup Tadeusz Chościak Popiel dokonał uroczystego poświęcenia Cmentarza Bródnowskiego; obecnie największej nekropolii prawobrzeżnej Warszawy, a pod względem liczby pochowanych jednego z największych cmentarzy Europy.

  • 1873 / 153 lata
    Mieczysław Szczęsny Rybczyński. Fot. NAC

    Urodził się Mieczysław Szczęsny Rybczyński, inżynier hydrotechnik.

  • 1870 / 156 lat
    Ulica Mariacka i kościół mariacki w Katowicach. Fot. PAP/Andrzej Grygiel

    Na działce podarowanej przez niemieckich przemysłowców z rodziny Tiele-Winckler zbudowany został kościół mariacki w Katowicach – najstarsza murowana świątynia katolicka w tym mieście.

  • 1818 / 208 lat
    Karol Szajnocha. Fot. NAC

    W Komarnie koło Sambora urodził się Karol Szajnocha, historyk, publicysta, pisarz.

  • 1815 / 211 lat

    Podpisano drugi Traktat Paryski, kończący epokę napoleońską; zgodnie z jego postanowieniami przywrócona została granica francuska z 1790 r., na Francję nałożona została też kontrybucja w wysokości 700 mln franków.

  • 1794 / 232 lata

    Został ochrzczony (dzień urodzin nieznany) Jan Feliks Piwarski, malarz i grafik.

  • 1759 / 267 lat

    Urodził się gen. Józef Feliks Łazowski, jeden z siedmiu Polaków, których nazwiska wyryto na paryskim Łuku Triumfalnym. Wsławił się podczas egipskiej wyprawy Napoleona (i był wtedy zwolennikiem zbudowania kanału przez Przesmyk Sueski).

  • 1733 / 293 lata

    W Merseburgu w Saksonii urodził się Szymon Bogumił Zug, architekt, projektant ogrodów, twórca kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy w Warszawie.

  • 1694 / 332 lata
    Jerzy Franciszek Kulczycki, fot. Domena Publiczna

    Zmarł Jerzy Kulczycki, założyciel kawiarni w Wiedniu, prawdopodobnie pierwszego takiego lokalu w Europie. Pochodził z okolic Sambora, obecnie w Ukrainie, i w tym kraju uważany jest za Ukraińca i kozaka. W Austrii, gdzie spędził ostatnie lata życia, uważany jest za Austriaka, zaś w Serbii, skąd do Austrii przybył - za Serba. Sam uważał się za Polaka. Dzięki znajomości języka tureckiego oddał przysługi obrońcom Wiednia w trakcie oblężenia tego miasta w 1683 r. Według legendy jako nagrodę wziął znalezione w obozie tureckich wojsk worki z ziarnami kawy.

  • 1651 / 375 lat

    Zmarł Mikołaj Potocki, hetman wielki koronny.

  • 1648 / 378 lat

    Jan II Kazimierz Waza wybrany został królem Polski.

  • 1603 / 423 lata

    Zmarł Krzysztof Radziwiłł, nazywany „Piorunem”, hetman wielki litewski, wojewoda wileński, przywódca protestantów na Litwie.

Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle - Muzeum Historii Polski w Warszawie

 

 

Newsletter

Rocznica

  • 1976-09-23

    Komitet Obrony Robotników: odpowiedź polskiej inteligencji na represje wobec robotników

    23 września 1976 r. podpisany przez 14 osób Apel do społeczeństwa i władz PRL zapoczątkował działalność Komitetu Obrony Robotników. Była to odpowiedź polskiej inteligencji na represje wobec robotników Radomia, Ursusa i Płocka.

    Zobacz rocznicę
MKiDN
  • Instytut Pamięci Narodowej
  • Wojskowe Biuro Historyczne
  • Ministerstwo Edukacji Narodowej
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe
  • Ośrodek Karta
  • Biblioteka narodowa
  • Żydowski Instytut Historyczny
  • Ośrodek pamięć i Przyszłość
  • Polski Instytut Sztuki Filmowej
  • Filmoteka Szkolna
  • Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą  POLONIKA
  • Archiwum Akt Nowych

  • Muzeum Powstania Warszawskiego
  • Magazyn Historyczny Mówią wieki