Dzieje.pl - Portal Historyczny

15 października

  • Tadeusz Kościuszko. Fot. PAP/Reprodukcja

    1817
    / 201 LAT

    W Solurze w Szwajcarii zmarł Tadeusz Kościuszko, generał, uczestnik wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych oraz wojny polsko-rosyjskiej z 1792 r.; Naczelnik Sił Zbrojnych Narodowych w powstaniu 1794 r.

  • Członkowie Rady regencyjnej: książę Zdzisław Lubomirski, arcybiskup Aleksander Kakowski i hrabia Józef Ostrowski. Fot. NAC

    1917
    / 101 LAT

    Uroczyście mianowano członków Rady Regencyjnej: arcybiskupa warszawskiego Aleksandra Kakowskiego, prezydenta Warszawy księcia Zdzisława Lubomirskiego i honorowego prezesa Stronnictwa Polityki Realnej hrabiego Józefa Ostrowskiego. Siedzibą Rady Regencyjnej stał się Zamek Królewski w Warszawie.

  • 2004
    / 14 LAT

    Premiera filmu "Wesele" w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego.

  • 1990
    / 28 LAT

    Laureatem Pokojowej Nagrody Nobla został prezydent ZSRS Michaił Gorbaczow.

  • 1990
    / 28 LAT

    Premiera filmu "Ucieczka z kina Wolność" w reżyserii Wojciecha Marczewskiego.

  • Michał Rola-Żymierski. Fot. PAP/J. Morek

    1989
    / 29 LAT

    W Warszawie zmarł Michał Rola-Żymierski, pierwotnie Łyżwiński, żołnierz Legionów Polskich, generał WP; w 1927 r. skazany za nadużycie finansowe, zdegradowany i wydalony z wojska; po wyjściu z więzienia nawiązał współpracę z sowieckim wywiadem; od 1943 r. doradca wojskowy Sztabu Głównego GL, następnie dowódca AL (1944). W latach 1944-1947 naczelny dowódca WP; od 1945 r. marszałek Polski; w 1946 r. stanął na czele Państwowej Komisji Bezpieczeństwa, koordynującej działania przeciwko środowiskom niepodległościowym. W 1953 r. aresztowany; w 1955 r. zwolniony z więzienia.

  • 1979
    / 39 LAT

    Premiera filmu "Aria dla atlety" w reżyserii Filipa Bajona.

  • 1978
    / 40 LAT

    W Głoskowie niedaleko Warszawy pod kierownictwem psychologa Marka Kotańskiego powstał pierwszy ośrodek Monaru, zajmujący się m.in. terapią i leczeniem uzależnieniem, a także pomocą dla osób bezdomnych. 

  • 1970
    / 48 LAT

    W Warszawie otwarto kino "Relax", pierwsze szerokoekranowe kino w Polsce.

  • 1970
    / 48 LAT

    Władzę w Egipcie przejął Anwar as-Sadat, który objął funkcję prezydenta (1970-1981).

  • Stepan Bandera. Źródło: Wikimedia Commons

    1959
    / 59 LAT

    W Monachium agent KGB zabił Stepana Banderę, lidera ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego; Bandera był przywódcą Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), współodpowiedzialnym m.in. za zbrodnie dokonane przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) na polskiej ludności na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943-1944.

  • Ewa Błaszczyk. Fot. PAP/T. Gzell

    1955
    / 63 LATA

    W Warszawie urodziła się Ewa Błaszczyk, aktorka, pieśniarka; wystąpiła m.in. w filmie „Nadzór” oraz serialach „Dom” i „Zmiennicy”; założycielka fundacji „Akogo?”, która pomaga dzieciom po ciężkich urazach mózgu, przebywającym w śpiączce; dzięki jej staraniom wybudowano Klinikę Budzik przy Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

  • 1952
    / 66 LAT

    Przed Najwyższym Sądem Wojskowym w Warszawie stanęło czterech oficerów lotnictwa, z których trzech walczyło w czasie II wojny światowej w bitwie o Wielką Brytanię; wszyscy oskarżeni zostali przez komunistyczne władze o działalność konspiracyjno-szpiegowską i skazani na karę śmierci.

  • 1949
    / 69 LAT

    W Budapeszcie powieszony został Laszlo Rajk, węgierski działacz komunistyczny, uczestnik wojny domowej w Hiszpanii; od 1946 r. minister spraw wewnętrznych, a następnie minister spraw zagranicznych (1948); aresztowany przez władze komunistyczne i po procesie pokazowym skazany na karę śmierci.

  • 1949
    / 69 LAT

    W Warszawie zakończył się IV Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, pierwszą nagrodę ex aequo z reprezentantką ZSRS Bellą Dawidowicz zdobyła Halina Czerny-Stefańska.

  • Hermann Goering. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    1946
    / 72 LATA

    W Norymberdze samobójstwo popełnił Hermann Goering, marszałek Rzeszy, jeden z głównych przywódców nazistowskich Niemiec, skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy na karę śmierci za zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości.

  • 1945
    / 73 LATA

    W więzieniu Fresnes koło Paryża rozstrzelany został Pierre Laval, skazany na karę śmierci premier rządu Vichy (1942-1944), kolaborującego z III Rzeszą; przed II wojną światową dwukrotnie pełnił funkcję premiera Francji: w latach 1931-1932 i 1935-1936.

  • 1944
    / 74 LATA

    II wojna światowa: Regent Węgier admirał Miklos Horthy proklamował zawieszenie broni z aliantami; decyzja ta wywołała zdecydowaną kontrakcję Niemiec: Horthy został zmuszony do powołania na premiera przywódcy węgierskich strzałokrzyżowców – Ferenca Szalasiego, a następnie do złożenia dymisji.

  • 1944
    / 74 LATA

    Na warszawskiej Pradze ukazał się pierwszy numer "Życia Warszawy".

  • 1942
    / 76 LAT

    Powstała piłsudczykowska organizacja konspiracyjna Konwent Organizacji Niepodległościowych.

  • Generalny gubernator Hans Frank. Źródło: NAC

    1941
    / 77 LAT

    Rozporządzenie generalnego gubernatora Hansa Franka o karze śmierci dla Żydów opuszczających getto i Polaków udzielających im pomocy.

  • Charlie Chaplin. Źródło: NAC

    1940
    / 78 LAT

    Premiera filmu „Dyktator” w reżyserii Charlie Chaplina.

  • 1939
    / 79 LAT

    W lesie koło wsi Bratian niemieckie oddziały Selbstschutz rozstrzelały ok. 150 przedstawicieli polskich elit Ziemi Lubawskiej.

  • 1937
    / 81 LAT

    W Warszawie urodził się Marek Kępiński, aktor.

  • 1934
    / 84 LATA

    W Paryżu zmarł Raymond Poincare, francuski polityk, minister zagranicznych i premier (1912-1913; 1922-1924; 1926-1929); prezydent Francji w latach 1913-1920; 4 czerwca 1917 r. wydał dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji.

  • 1929
    / 89 LAT

    W Ozorkowie urodził się Witold Sobociński, operator filmowy, wykładowca PWSFTviT w Łodzi; laureat nagrody Orła za Osiągnięcia Życia, przyznawanej przez Polską Akademię Filmową; w jego filmografii znalazły się takie dzieła jak „Wesele” czy „Ziemia obiecana” w reż. Andrzeja Wajdy.

  • Mapa Polski. 1920 r. Źródło: BN Polona

    1920
    / 98 LAT

    Wojna polsko-bolszewicka: Wojska polskie zajęły Mińsk.

  • 1920
    / 98 LAT

    W Nowym Jorku urodził się Mario Puzo, amerykański pisarz, autor słynnej powieści "Ojciec chrzestny", a także "Omerty" i "Rodziny Borgiów".

  • Mata Hari zeznająca przed sądem. Fot. NAC

    1917
    / 101 LAT

    W Vincennes pod Paryżem rozstrzelana została Mata Hari, holenderska tancerka, oskarżona o szpiegostwo na rzecz Niemiec.

  • Członkowie Rady regencyjnej: książę Zdzisław Lubomirski, arcybiskup Aleksander Kakowski i hrabia Józef Ostrowski. Fot. NAC

    1917
    / 101 LAT

    Uroczyście mianowano członków Rady Regencyjnej: arcybiskupa warszawskiego Aleksandra Kakowskiego, prezydenta Warszawy księcia Zdzisława Lubomirskiego i honorowego prezesa Stronnictwa Polityki Realnej hrabiego Józefa Ostrowskiego. Siedzibą Rady Regencyjnej stał się Zamek Królewski w Warszawie.

  • 1915
    / 103 LATA

    W miejscowości Różana, obecnie na Białorusi, urodził się Icchak Szamir, pierw. Jazernicki Icchak; premier Izraela w latach 1983-1984 oraz 1986-1992; w okresie międzywojennym studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, był członkiem Betaru, młodzieżowej organizacji syjonistyczno-rewizjonistycznej; w 1935 r. wyemigrował do Palestyny.

  • Jadwiga Jędrzejowska. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    1912
    / 106 LAT

    W Krakowie urodziła się Jadwiga Jędrzejowska, najwybitniejsza polska tenisistka lat międzywojennych, w drugiej połowie lat 30. należała do ścisłej światowej czołówki; finalistka turnieju wimbledońskiego w 1937 r.;22-krotnie zdobywała tytuł mistrzyni Polski w grze pojedynczej, pierwszy raz w 1929 r., ostatni w 1964 r.

  • 1905
    / 113 LAT

    W Mińsku Litewskim Józef Piłsudski został szefem Wydziału Bojowego Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej.

  • 1896
    / 122 LATA

    W Borszczowie na Podolu urodził się Bronisław Duch, gen. WP, dowódca 1 Dywizji Grenadierów we Francji (1940) i 3 Dywizji Strzelców Karpackich (1943-1946).

  • 1894
    / 124 LATA

    W Kaczynie koło Łomży urodził się Zygmunt Kaczyński, ksiądz, poseł na Sejm (1919-1927), dyrektor Katolickiej Agencji Prasowej (1930-1939), minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego w rządzie RP na uchodźstwie (1943-1944); w 1945 r. powrócił do Polski; założyciel i redaktor "Tygodnika Warszawskiego"; aresztowany przez władze komunistyczne i skazany na 10 lat pozbawienia wolności; zmarł w 1953 r. więzieniu.

  • 1894
    / 124 LATA

    Władze francuskie aresztowały Alfreda Dreyfusa, oficera armii francuskiej, pochodzenia żydowskiego, niesłusznie oskarżonego o zdradę państwa - przekazanie niemieckiej ambasadzie w Paryżu francuskich tajemnic wojskowych; Dreyfus skazany został na podstawie spreparowanych dowodów i zesłany na Wyspę Diabelską w Gujanie; w 1906 r. zrehabilitowany.

  • 1844
    / 174 LATA

    W Roecken, obecnie dzielnica Luetzen, urodził się Friedrich Nietzsche, niemiecki filozof, filolog klasyczny; autor dzieł: „Ludzkie, arcyludzkie”, „Tako rzecze Zaratustra”, „Poza dobrem i złem”, „Wola mocy”.

  • Michał Kleofas Ogiński. Źródło: CBN Polona

    1833
    / 185 LAT

    We Florencji zmarł Michał Kleofas Ogiński, kompozytor, autor "Pożegnania ojczyzny"; w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej członek Rady Najwyższej Litewskiej; senator rosyjski.

  • Tadeusz Kościuszko. Fot. PAP/Reprodukcja

    1817
    / 201 LAT

    W Solurze w Szwajcarii zmarł Tadeusz Kościuszko, generał, uczestnik wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych oraz wojny polsko-rosyjskiej z 1792 r.; Naczelnik Sił Zbrojnych Narodowych w powstaniu 1794 r.

  • 1814
    / 204 LATA

    W Moskwie urodził się Michaił Lermontow, poeta, dramatopisarz, prozaik; autor powieści „Bohater naszych czasów”.

  • 1810
    / 208 LAT

    Wojny napoleońskie: Pod Fuengirolą na południe od Malagi oddział 4 pułku piechoty Księstwa Warszawskiego kpt. Franciszka Młokosiewicza odniósł zwycięstwo nad zdecydowanie liczniejszymi wojskami angielsko-hiszpańskimi dowodzonymi przez gen. Andrew Blayneya.

  • 1795
    / 223 LATA

    W Berlinie urodził się Fryderyk Wilhelm IV Hohenzollern, król pruski w latach 1840-1861.

  • 1611
    / 407 LAT

    W Moskwie zmarł Jan Piotr Sapieha, hetman Dymitra II Samozwańca, dowódca polskiej załogi na Kremlu.

  • Władysław Jagiełło - rysunek Jana Matejki. Fot. PAP/Reprodukcja

    1432
    / 586 LAT

    Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie zawarły unię grodzieńską. Układ przywracał władzę zwierzchnią Władysława Jagiełły nad Litwą.

  • Św. Jadwiga Śląska. Źródło: CBN Polona

    1243
    / 775 LAT

    W Trzebnicy zmarła Jadwiga Śląska, żona księcia Henryka I Brodatego; kanonizowana w 1267 r.

Pontyfikat Jana Pawła II – 40. rocznica

 

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL