> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

4 LIPCA

  • 1950 / 70 lat
    Radio. Fot. PAP/CAF

    Z Nowego Jorku, poprzez nadajnik we Frankfurcie nad Menem, Radio Wolna Europa rozpoczęło nadawanie audycji w języku polskim.

  • 1943 / 77 lat
    Gen. Władysław Sikorski. Fot. Fot. PAP/CAF

    W katastrofie lotniczej koło Gibraltaru wraz z córką i grupą współpracowników zginął gen. Władysław Sikorski, Naczelny Wódz i premier rządu RP na uchodźstwie.

  • 2010 / 10 lat
    Bronisław Komorowski z żoną Anną (L) podczas wieczoru wyborczego. Warszawa, 04.07.2010. Fot. PAP/B. Zborowski

    W drugiej turze wyborów prezydenckich Bronisław Komorowski uzyskując 53,01 proc. głosów pokonał Jarosława Kaczyńskiego (46,99 proc.); frekwencja 55,31 proc.

  • 2000 / 20 lat
    Gustaw Herling-Grudziński. Fot. PAP/G. Rogiński

    W Neapolu zmarł Gustaw Herling-Grudziński, prozaik, eseista, publicysta, krytyk literacki; autor m.in. „Innego świata” i „Dziennika pisanego nocą”; więzień  sowieckich łagrów, żołnierz 2. Korpusu Polskiego, uczestnik bitwy o Monte Cassino.

  • 1998 / 22 lata

    W domu opieki w Wuppertalu zmarł Kurt Franz, niemiecki zbrodniarz, ostatni komendant obozu zagłady w Treblince; pod koniec wojny uciekł z niewoli amerykańskiej, następnie żył pod swoim nazwiskiem w Niemczech. Po aresztowaniu w 1959 r. został skazany na dożywotnie więzienie; w 1993 r. zwolniono go z więzienia ze względów zdrowotnych.

  • 1998 / 22 lata

    W Warszawie zmarł Janusz Przymanowski, pisarz, publicysta, autor powieści dla młodzieży „Czterej pancerni i pies”.

  • 1989 / 31 lat
    Sejm. Fot. PAP/J. Bogacz

    Inauguracyjne posiedzenie Sejmu i Senatu.

  • 1976 / 44 lata
    Antoni Słonimski. Fot. PAP Archiwum

    W Warszawie zmarł Antoni Słonimski, poeta, felietonista, satyryk, krytyk teatralny i filmowy; współtwórca grupy poetyckiej Skamander, autor słynnych „Kronik Tygodniowych" publikowanych w przedwojennych „Wiadomościach Literackich"; prezes Związku Literatów Polskich (1956–1959).

  • 1975 / 45 lat

    W Hamburgu zakończył się proces byłego szefa warszawskiego Gestapo Ludwiga Hahna, który został uznany winnym popełnienia masowego mordu i skazany na karę dożywotniego więzienia. Zmarł w więzieniu w 1986 r.

  • 1959 / 61 lat

    W Szczecinie urodził się Wojciech Adamczyk, reżyser teatralny i telewizyjny, twórca m.in. seriali „Tata, a Marcin powiedział …” i „Ranczo”.

  • 1958 / 62 lata

    Papież Pius XII nominował księdza Karola Wojtyłę biskupem tytularnym Ombrii i biskupem pomocniczym Krakowa.

  • 1954 / 66 lat

    W Iwaniskach urodził się Andrzej Poniedzielski, poeta, felietonista, autor tekstów piosenek.

  • 1952 / 68 lat
    Jan Kucharzewski. Fot. NAC

    W Nowym Jorku zmarł Jan Kucharzewski, polityk, historyk, publicysta, w latach 1917–1918 premier rządu Rady Regencyjnej, autor książki „Od białego caratu do czerwonego”.

  • 1947 / 73 lata
    Niszczyciel ORP „Błyskawica” w Gdyni, 05.07.1947 r. Fot. PAP/CAF/Komorowski

    Do Gdyni powrócił niszczyciel ORP „Błyskawica”.

  • 1947 / 73 lata
    Kazimierz Tumidajski. Źródło: Wikimedia Commons

    Na skutek więziennej głodówki w szpitalu w Skopinie pod Moskwą zmarł płk Kazimierz Tumidajski („Marcin”) – dowódca Okręgu Lubelskiego AK, aresztowany w sierpniu 1944 r. przez NKWD.

  • 1946 / 74 lata
    Pogrzeb ofiar pogromu kieleckiego. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Kielcach doszło do pogromu ludności żydowskiej; z rąk cywilnych mieszkańców miasta, milicjantów i żołnierzy, zginęło 37 Żydów; zbrodnia spowodowała żydowski exodus z Polski.

  • 1946 / 74 lata

    Władze sowieckie przemianowały Królewiec na Kaliningrad; zmarły w 1946 r. Michaił Kalinin był działaczem komunistycznym, przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRS, współodpowiedzialny za represje i terror lat 30., a także zbrodnię katyńską.

  • 1943 / 77 lat

     W Nowym Jorku założono Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce.

  • 1942 / 78 lat
    Stefan Meller. Fot. PAP/T. Gzell

    W Lyonie urodził się Stefan Meller, historyk, dyplomata; ambasador we Francji (1996–2001) i w Rosji (2002–2005), minister spraw zagranicznych (2005–2006); wykładowca historii, prorektor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, redaktor naczelny miesięcznika historycznego „Mówią wieki”.

  • 1941 / 79 lat
    Prof. Włodzimierz Sieradzki. Fot. NAC

    W nocy z 3 na 4 lipca Niemcy aresztowali we Lwowie ponad 20 profesorów uczelni lwowskich, a także ich bliskich, przyjaciół oraz osoby przypadkowo zastane w mieszkaniach; wszyscy zostali zamordowani 4 lipca na Wzgórzach Wuleckich; od kul zginęło 40 osób, wśród nich profesorowie: Antoni Cieszyński, Władysław Dobrzaniecki, Jan Grek, Jerzy Grzędzielski, Edward Hamerski, Henryk Hilarowicz, Włodzimierz Krukowski, Roman Longchamps de Berier, Antoni Łomnicki, Witold Nowicki, Tadeusz Ostrowski, Stanisław Piłat, Stanisław Progulski, Roman Rencki, Włodzimierz Sieradzki, Adam Sołowij, Włodzimierz Stożek, Kazimierz Vetulani, Kasper Weigel, Roman Witkiewicz oraz Tadeusz Boy-Żeleński.

  • 1940 / 80 lat
    Autoportret Józefa Pankiewicza. Źródło: Wikimedia Commons

    W Marsylii zmarł Józef Pankiewicz, malarz, grafik; w swojej twórczości nawiązywał m.in. do francuskiego impresjonizmu, do jego znanych dzieł należą m.in. „Rynek Starego Miasta w Warszawie nocą” z 1892 r.

  • 1936 / 84 lata

    W Poznaniu urodziła się Zdzisława Donat, śpiewaczka operowa o światowej sławie; w jej repertuarze ważne miejsce zajmują role w operach Wolfganga Amadeusa Mozarta; zwłaszcza rola Królowej Nocy w „Czarodziejskim flecie”.

  • 1936 / 84 lata

    W Warszawie urodził się Henryk Grynberg, polski pisarz żydowskiego pochodzenia, autor książek o Holokauście i stosunkach polsko-żydowskich; m.in. „Dziedzictwo”, „Żydowska wojna”, „Zwycięstwo”, „Życie ideologiczne", „Kadisz", „Szkice rodzinne", „Ojczyzna"; od 1967 r. mieszka w USA.

  • 1934 / 86 lat
    Maria Skłodowska-Curie. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Sancellemoz we Francji zmarła Maria Skłodowska-Curie, autorka pionierskich prac z fizyki i chemii jądrowej, jedyna dotąd kobieta uhonorowana przez Szwedzką Akademię Nauk dwiema Nagrodami Nobla.

  • 1929 / 91 lat
    Konrad Swinarski. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Warszawie urodził się Konrad Swinarski, wybitny twórca teatralny, reżyser, scenograf; w dziejach teatru zapisał się m.in. jako realizator polskich narodowych dramatów: „Dziadów” Adama Mickiewicza (1973 r.) i „Wyzwolenia” Stanisława Wyspiańskiego (1974 r.), oba spektakle powstały w Starym Teatrze w Krakowie.

  • 1923 / 97 lat

    W Warszawie urodził się Ryszard Reiff, w czasie II wojny światowej członek Konfederacji Narodu, od 1944 r. w AK; współzałożyciel Stowarzyszenia „Pax”, w latach 1978–1982 jego przewodniczący; od 1981 r. członek Rady Państwa; jako jedyny z 14 jej członków sprzeciwił się 13 grudnia 1981 r. zatwierdzeniu uchwały o wprowadzeniu stanu wojennego i dekretu o stanie wojennym, za co został odwołany ze stanowiska; senator z ramienia Komitetu Obywatelskiego (1989–1991); przewodniczący Związku Sybiraków (1989–2006).

  • 1920 / 100 lat
    Przeprawa polskich oddziałów przez Bug w czasie odwrotu spod Kijowa. Lato 1920 r. Źródło: CAW

    Wojna polsko-bolszewicka: generalna kontrofensywa Armii Czerwonej na Białorusi; w wyniku przerwania polskich linii obronnych nad Autą i Berezyną nastąpił odwrót wojsk polskich na całym froncie.

  • 1919 / 101 lat
    Prof. Jan Strzelecki. Fot. IPN / portal Instytutu www.13grudnia81.pl

    W Warszawie urodził się Jan Strzelecki, socjolog, eseista, uczestnik Powstania Warszawskiego, współpracownik KOR i Towarzystwa Kursów Naukowych, doradca Solidarności; zmarł w 1988 r. w wyniku brutalnego pobicia w Warszawie; okoliczności napadu nie zostały wyjaśnione.

  • 1916 / 104 lata
    Brygadier Józef Piłsudski pod Kostiuchnówką. 1916 r. Fot. NAC

    Początek walk Legionów Polskich z wojskami rosyjskimi pod Kostiuchnówką.

  • 1892 / 128 lat
    Józef Putek. Fot. NAC

    W Wadowicach urodził się Józef Putek, prawnik, parlamentarzysta, działacz ruchu ludowego

  • 1892 / 128 lat
    Julian Krzyżanowski. Fot. NAC

    W Stojańcach pod Lwowem urodził się Julian Krzyżanowski, historyk literatury; autor m.in. „Historii literatury polskiej”, wydawca dzieł Jana Kochanowskiego, Juliusza Słowackiego, Henryka Sienkiewicza.

  • 1890 / 130 lat
    Adam Mickiewicz. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Na Wawelu pochowano sprowadzone z Paryża szczątki Adama Mickiewicza.

  • 1778 / 242 lata
    Jan Hipolit Kozietulski.  Źródło: Wikimedia Commons

    W Skierniewicach urodził się Jan Leon Kozietulski, pułkownik wojsk polskich, uczestnik wojen napoleońskich, dowódca szwadronu pułku szwoleżerów gwardii, który wsławił się w ataku na przełęcz Somosierra.

  • 1776 / 244 lata

    Kongres Kontynentalny przyjął w Filadelfii „Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych”.

  • 1633 / 387 lat

    Wojska polskie dowodzone przez hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego pod Sasowym Rogiem nad Prutem rozbiły czambuł tatarski i uwolniły jasyr oraz odzyskały łupy.

  • 1610 / 410 lat
    Bitwa pod Kłuszynem – obraz Szymona Boguszowicza. Źródło: Wikimedia Commons

    Wojska polskie dowodzone przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego rozbiły pod Kłuszynem armię kniazia Dymitra Iwanowicza Szujskiego, zdążającą na odsiecz Smoleńskowi. Zwycięstwo w bitwie otworzyło Polakom drogę do Moskwy.

sonda

Którą z przyczyn upadku PRL uważasz za decydującą?

deregulacja systemu politycznego PZPR
0%
działalność opozycji i Kościoła
0%
sytuacja gospodarcza kraju
100%
ewolucja nastrojów społecznych
0%
wyczerpanie kontroli przez ZSRS
0%

Rocznica

  • 5.03.1940

    Zbrodnia katyńska – mija 80 lat

    80 lat temu, 5 marca 1940 r., Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło decyzję o rozstrzelaniu polskich jeńców przebywających w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz polskich więźniów przetrzymywanych przez NKWD na obszarze przedwojennych wschodnich województw Rzeczypospolitej. Konsekwencją tej decyzji była zbrodnia katyńska.

    Zobacz rocznicę

Newsletter

  • „Podróż przez dźwięki. Śladami Stanisława Moniuszki”

    Magdalena Dziadek
  • „Niezwykła historia Pałacu Saskiego”

    Joanna Borowska
  • „Tischner. Biografia”

    Wojciech Bonowicz
  • „Kot. Opowieść o Konstantym A. Jeleńskim"

    Anna Arno
  • „Prymas Stefan Wyszyński. Biografia” 

    Rafał Łatka, Beata Mackiewicz, Dominik Zamiatała
  • „Piekło ocalonych”

    Elżbieta Isakiewicz
  • „Zosia z Wołynia”

    Mateusz Madejski
  • „Dzienniki”

    Wiktor Woroszylski
  • „Totus Tuus”

    Adam Bujak, Jan Machniak
  • „Pułascy. Aut vincere, aut mori” (tom I)

    Wojciech Kudyba
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Instytut Pamięci Narodowej
  • Wojskowe Biuro Historyczne
  • Ministerstwo Edukacji Narodowej
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe
  • Ośrodek Karta
  • Biblioteka narodowa
  • Żydowski Instytut Historyczny
  • Ośrodek pamięć i Przyszłość
  • Polski Instytut Sztuki Filmowej
  • Studio Filmowe KRONIKA Polska Kronika Filmowa
  • Filmoteka Szkolna
  • Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą  POLONIKA
  • Muzeum Powstania Warszawskiego
  • Magazyn Historyczny Mówią wieki