14 LIPCA

• 1926 / 100 lat

  Urodził się Jan Krenz, jeden z najlepszych polskich dyrygentów. Przez 15 lat szef Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (obecnie NOSPR), a następnie dyrektor artystyczny Teatru Wielkiego w Warszawie. Gościnnie dyrygował też z orkiestrami Filharmonii Narodowej, Sinfonia Varsovia, Berliner Philharmoniker i innymi. Komponował – m.in. muzykę do filmów Andrzeja Wajdy „Popiół i diament” oraz „Kanał”.

• 1911 / 115 lat

  W Warszawie urodził się Tadeusz Fijewski, aktor, pamiętny odtwórca ról Rzeckiego w „Lalce” Wojciecha Jerzego Hasa, Pana Anatola w filmach Jana Rybkowskiego i starego Czereśniaka w serialu „Czterej pancerni i pies”. 

• 2023 / 3 lata

  W Warszawie w wieku 109 lat zmarł płk Kazimierz Klimczak, ps. Szron, żołnierz września 1939 r. (ciężko ranny w bitwie nad Bzurą), Armii Krajowej, najdłużej żyjący uczestnik Powstania Warszawskiego. 5 kwietnia 2022 roku, po śmierci Stanisława Kowalskiego, został najstarszym żyjącym mężczyzną w Polsce.

• 2009 / 17 lat

  W Warszawie zmarł Zbigniew Zapasiewicz, wybitny aktor, reżyser i pedagog, odtwórca ról docenta Szelestowskiego w „Barwach ochronnych”, Wiktora Lewena w „Matce Królów”, kapitana Wagnera w „C.K. Dezerterzy” oraz dziesiątków innych ról filmowych i teatralnych.

• 2009 / 17 lat

  Jerzy Buzek został przewodniczącym Parlamentu Europejskiego.

• 2004 / 22 lata

  W Warszawie zmarł inż. Tadeusz Sołtyk, konstruktor lotniczy, autor m.in. projektu samolotu PZL TS-11 Iskra.

• 1999 / 27 lat

  W Krakowie zmarł Władysław Hasior – rzeźbiarz, malarz, scenograf, artysta związany z Podhalem; twórca kapliczek, rzeźb plenerowych i pomników m.in. „Rozstrzelanych Partyzantów”, „Ratowników górskich”, „Płonącej Piety” i „Słonecznego rydwanu”; jego prace są eksponowane m,in. w zbiorach muzeów w Sztokholmie, Helsinkach, Rzymie i Mediolanie.

• 1989 / 37 lat

  W Warszawie zmarł Artur Sandauer, prozaik, krytyk literacki, tłumacz, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, propagator twórczości Witolda Gombrowicza i Brunona Schulza, sygnatariusz Listu 34, autor „Śmierci liberała”, „Bez taryfy ulgowej”, „Bóg, Szatan, Mesjasz i…?”.

• 1981 / 45 lat

  W Warszawie rozpoczął obrady IX Nadzwyczajny Zjazd PZPR.

• 1969 / 57 lat

  W Olsztynie oddano do użytku liczący 358,55 m maszt radiowo-telewizyjny. Jest to obecnie najwyższy obiekt budowalny w Polsce.

• 1968 / 58 lat

  W Warszawie rozpoczęło się dwudniowe spotkanie przywódców partii komunistycznych ZSRS, Polski, Bułgarii, NRD i Węgier na temat sytuacji politycznej panującej w Czechosłowacji oraz wojskowej interwencji w tym kraju.

• 1961 / 65 lat

  Sejm uchwalił ustawę „o ewidencji i kontroli ruchu ludności”, której przepisy wprowadzały ścisły obowiązek meldunkowy.

• 1958 / 68 lat

  W Krakowie urodziła się Elżbieta Zającówna, aktorka, debiutowała jako Natalia w 1981 r. filmie Juliusza Machulskiego „Vabank”, a popularność przyniosły jej role w „Seksmisji” (strażniczka w blokhauzie), „Nadzorze” i serialu „Matki żony”. Zmarła w 2024 r.

• 1944 / 82 lata

  Na skutek denuncjacji aresztowany został ukrywający się w Milanówku prof. Marceli Handelsman, jeden z czołowych polskich historyków żydowskiego pochodzenia, przed wojną pierwszy dyrektor Instytutu Historycznego na Uniwersytecie Warszawskim i dziekan Wydziału Humanistycznego na tej uczelni. Razem z nim aresztowana została Halina Krahelska (oboje współpracowali z Biurem Informacji i Propagandy KG AK). 

• 1943 / 83 lata

  Zbrodnia wołyńska: we wsiach Kołodno Lisowszczyzna i Kołodno Siedlisko (pow. Krzemieniec) UPA zamordowała ok. 320–500 Polaków.

• 1943 / 83 lata

  Prezydent Władysław Raczkiewicz mianował Stanisława Mikołajczyka premierem Rządu RP na uchodźstwie.

• 1937 / 89 lat

  W Warszawie urodziła się Teresa Lipowska, aktorka filmowa i teatralna, związana z teatrami Ludowym, Nowym i Syrena oraz z kabaretem „Dudek”. Popularność przyniosły jej role w filmach „Hasło KORN”, „Rzeczpospolita babska” i serialu „M jak miłość”.

• 1930 / 96 lat

  W Milanówku pod Warszawą zmarł Władysław Leopold Jaworski, galicyjski polityk konserwatywny, prezes Naczelnego Komitetu Narodowego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

• 1928 / 98 lat

  W Warszawie urodziła się Lucyna Winnicka, aktorka i dziennikarka, odtwórczyni głównych ról w filmach „Pociąg”, „Matka Joanna od Aniołów”, „Gra”, żona reżysera Jerzego Kawalerowicza.

• 1920 / 106 lat

  Wojna polsko-bolszewicka: Armia Czerwona zajęła Wilno.

• 1915 / 111 lat

  Koniec dwudniowej II bitwy przasnyskiej, jednej z najkrwawszych spośród tych, które podczas I wojny światowej stoczono na ziemiach polskich. Zakończyła się zwycięstwem wojsk niemieckich nad rosyjskimi. Po obu stronach walczyli Polacy - wcieleni do armii państw zaborczych.

• 1911 / 115 lat

  W Poznaniu urodził się Ignacy Tłoczyński, jeden z najlepszych przedwojennych polskich tenisistów, pięciokrotny mistrz Polski w grze pojedynczej.

• 1905 / 121 lat

  W Warszawie urodził się Jerzy Borejsza, działacz KPP, PPR i PZPR, po II wojnie światowej jedna z najbardziej wpływowych osób w polskiej kulturze. Twórca Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik”, dziennika „Rzeczpospolita” (wtedy organu PKWN) i tygodnika „Odrodzenie”, a w 1948 r. inicjator Światowego Kongresu Intelektualistów w Obronie Pokoju.

• 1894 / 132 lata

  We Lwowie drużyny „Sokoła” Lwów i „Sokoła” Kraków rozegrały pierwszy mecz w historii polskiego futbolu. Trwał tylko sześć minut – do zdobycia gola przez reprezentującego lwowski zespół Włodzimierza Chomickiego.

• 1893 / 133 lata

  We Wrocławiu (wtedy Breslau) uruchomiona została pierwsza linia tramwaju elektrycznego na terenie dzisiejszej Polski. Łączyła Rakowiec i Grabiszyn. Dla porównania: pierwsze elektryczne tramwaje w Warszawie zaczęły kursować w 1908 r.

• 1888 / 138 lat

  W Wadowicach urodził się Tadeusz Malinowski, żołnierz Legionów Polskich, współorganizator Armii Polskiej we Francji; generał WP; we wrześniu 1939 r. I zastępca szefa sztabu Naczelnego Wodza.

• 1887 / 139 lat

  W Warszawie wydana została pierwsza książka do nauki języka esperanto „Język międzynarodowy”, jej autorem był Ludwik Zamenhof.

• 1874 / 152 lata

  W Lipowcu k. Rzeszowa urodził Jerzy Żuławski, twórca okresu Młodej Polski, autor jednych z pierwszych polskich powieści fantastycznych „Na srebrnym globie”, „Zwycięzca”, „Stara Ziemia”.

• 1863 / 163 lata

  Rząd rosyjski odrzucił noty rządów Wielkiej Brytanii, Francji i Austrii w sprawie amnestii i ustępstw dla Królestwa Polskiego w ramach Konstytucji z 1815 roku.

• 1844 / 182 lata

  W Warszawie u zbiegu ulicy Marszałkowskiej i Alej Jerozolimskich rozpoczęła się budowa Dworca Wiedeńskiego, początkowej stacji kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Autorem projektu był Henryk Marconi.

• 1789 / 237 lat

  Od zdobycia Bastylii w Paryżu zaczęła się rewolucja francuska - jedno z najważniejszych wydarzeń nowożytnej Europy. Miała duży wpływ na Polskę - stała się inspiracją dla części środowisk patriotycznych. We władzach rewolucyjnej Francji pokładano nadzieję na odzyskanie utraconej w drodze rozbiorów niepodległości. 

• 1789 / 237 lat

  W Paryżu wzburzeni mieszkańcy zdobyli więzienie w Bastylii; był to początek rewolucji francuskiej przeciwko monarchii absolutnej.

• 1787 / 239 lat

  W Parchamówce na Ukrainie urodził się Seweryn Krzyżanowski, podpułkownik wojsk polskich, uczestnik wojen napoleońskich; w latach 1822–1826 przywódca Towarzystwa Patriotycznego; aresztowany przez władze carskie, zmarł na zesłaniu.

• 1683 / 343 lata

  Wojska tureckie rozpoczęły oblężenie Wiednia. Po dwóch miesiącach zakończyło je nadejście wojsk koalicji pod wodzą króla Polski Jana III Sobieskiego i zwycięska bitwa na przedpolu stolicy Austrii.