18 PAźDZIERNIKA

• 2001 / 25 lat

  W wypadku samochodowym zginął biskup Jan Chrapek, duszpasterz środowisk inteligenckich i dziennikarskich, ceniony wykładowca i kaznodzieja.

• 1976 / 50 lat

  W Krakowie, po rekonstrukcji, odsłonięty został Pomnik Grunwaldzki, ufundowany w 1910 r. przez Ignacego Paderewskiego, zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej.

• 2022 / 4 lata

  W Warszawie zmarł Stanisław Ciosek, jedna z najbardziej wpływowych osób w obozie władzy pod koniec PRL, członek Biura Politycznego KC PZPR, uczestnik Okrągłego Stołu i rozmów w Magdalence, ambasador w Moskwie w latach 1989-1996. Podczas prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego - jego doradca ds. międzynarodowych i polityki wschodniej.

• 2002 / 24 lata

  Premiera filmu „Edi” w reżyserii Piotra Trzaskalskiego.

• 1997 / 29 lat

  W Warszawie zmarł Leonard Andrzejewski, aktor.

• 1995 / 31 lat

  Ministerstwo Łączności ogłosiło przetarg na budowę dwóch sieci komórkowych w standardzie cyfrowym GSM.

• 1993 / 33 lata

  Prezydent Lech Wałęsa desygnował Waldemara Pawlaka na stanowisko premiera.

• 1988 / 38 lat

  W Warszawie zmarł Jan Świderski, aktor, reżyser teatralny, pedagog.

• 1987 / 39 lat

  Premiera serialu telewizyjnego „Zmiennicy” w reżyserii Stanisława Barei.

• 1986 / 40 lat

  W Ottawie zmarł gen. Wilhelm Orlik-Rueckemann, oficer Legionów Polskich, członek Polskiej Organizacji Wojskowej; generał WP; w kampanii 1939 r. dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP).

• 1981 / 45 lat

  Gen. Wojciech Jaruzelski zastąpił Stanisława Kanię na stanowisku I sekretarza KC PZPR.

• 1980 / 46 lat

  W Warszawie przedstawiciele Komitetów Założycielskich NZS uchwalili statut i wybrali ogólnopolskie władze związku.

• 1978 / 48 lat

  Zmarł Zbigniew Marian Ziembiński, reżyser, aktor, twórca nowoczesnego teatru w Brazylii.

• 1976 / 50 lat

  Premiera filmu „Brunet wieczorową porą” w reżyserii Stanisława Barei.

• 1972 / 54 lata

  W Chorzowie urodził się Wojciech Kuczok, prozaik, poeta, scenarzysta, krytyk filmowy.

• 1965 / 61 lat

  Stojący od 1952 r. przed Starą Pomarańczarnią w Łazienkach pomnik księcia Józefa Poniatowskiego został przeniesiony przed Pałac Namiestnikowski przy Krakowskim Przedmieściu. Miał tam stanąć oryginalny pomnik, wyrzeźbiony przez Thorvaldsena, ale nie doszło do tego z powodu Powstania Listopadowego. Został odzyskany dopiero dzięki Traktatowi Ryskiemu i stanął na Placu Saskim. W grudniu 1944 r. zniszczyli go Niemcy. Nowa wersja została odlana ze szczątków pomnika cesarza Wilhelma I w Szczecinie.  

• 1956 / 70 lat

  Oddziały Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej stacjonujące w garnizonach na terenie Dolnego Śląska i Pomorza wyjechały w stronę Warszawy. Powodem były zmiany w kierownictwie PZPR. Rządzący w ZSRR Nikita Chruszczow obawiał się, że doprowadzą one do wyprowadzenia Polski z obozu socjalistycznego.

• 1954 / 72 lata

  W Toronto zmarł gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, współzałożyciel polskiego harcerstwa, oficer Legionów Polskich, generał WP.

• 1950 / 76 lat

  W Krakowie urodził się Marek Kondrat, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów, znany z ról w filmach „Zaklęte rewiry”, „C.K. Dezerterzy”, „Pułkownik Kwiatkowski”, „Dzień świra”, „Weiser”, a także serialu „Ekstradycja”.

• 1949 / 77 lat

  Rząd polski uznał Niemiecką Republikę Demokratyczną.

• 1944 / 82 lata

  W Częstochowie zastrzelony został płk Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski, ps. Kmicic, komendant główny Narodowych Sił Zbrojnych (1944); powodem zabójstwa był prawdopodobnie popierany przez niego plan podporządkowania NSZ Armii Krajowej.

• 1944 / 82 lata

  Masakra na Pawiaku. Niemcy rozstrzelali z broni maszynowej ponad sześciuset więźniów.

• 1942 / 84 lata

  Likwidacja getta w Brześciu nad Bugiem.

• 1938 / 88 lat

  W Krakowie urodził się Tadeusz Kwinta, aktor, związany m.in. z krakowskim Teatrem Ludowym oraz Teatrem im. Juliusza Słowackiego; w latach 1986–1990 dyrektor artystyczny Teatru Bagatela.

• 1928 / 98 lat

  W Warszawie zmarł gen. Tadeusz Rozwadowski, generał armii austriackiej, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej; w latach 1921–1926 generalny inspektor kawalerii; podczas zamachu majowego w 1926 r. dowódca wojsk rządowych.

• 1922 / 104 lata

  W Oleszycach na Podkarpaciu urodził się Olgierd Terlecki, pisarz, publicysta; w czasie II wojny światowej żołnierz II Korpusu Polskiego.

• 1920 / 106 lat

  Zawieszenie broni w wojnie polsko-bolszewickiej; „Kraj, co w dwa lata potrafił wytworzyć takiego żołnierza, jakim wy jesteście, może spokojnie patrzeć w przyszłość” – pisał w rozkazie do polskich żołnierzy Józef Piłsudski.

• 1914 / 112 lat

  Dowództwo rosyjskie wyraziło zgodę na tworzenie u boku armii rosyjskiej przez Witolda Gorczyńskiego ochotniczego oddziału polskiego, nazywanego później Legionem Puławskim lub Legionem Gorczyńskiego.

• 1904 / 122 lata

  W Warszawie urodził się Czesław Centkiewicz, pisarz, podróżnik, reportażysta, autor książek dla dzieci i młodzieży, twórca tzw. nurtu polarnego w polskiej literaturze.

• 1888 / 138 lat

  W Nowym Mieście nad Pilicą urodził się Edward Lipiński, ekonomista, działacz PPS, członek PZPR; jeden z założycieli Komitetu Obrony Robotników.

• 1879 / 147 lat

  W Dyneburgu urodził się Grzegorz Fitelberg, dyrygent, kompozytor, skrzypek.

• 1835 / 191 lat

  Urodził się Bolesław Limanowski, polski historyk, socjolog, polityk, działacz socjalistyczny i niepodległościowy.

• 1831 / 195 lat

  Car Mikołaj I wydał „Manifest do Rosjan i armii rosyjskiej z okazji zakończenia wojny przeciwko Polsce”, w którym określił powstańców jako „buntowników”.

• 1815 / 211 lat

  Powstała Rzeczypospolita Krakowska – protektorat pod kontrolą Imperium Rosyjskiego, Królestwa Prus i Cesarstwa Austriackiego. Wolne Miasto stało się ostoją dla Polaków z ziem zaborów, miejscem pielęgnowania tradycji patriotycznych i polskiej kultury. Zlikwidowane zostało w 1846 roku w ramach represji za powstanie krakowskie.

• 1596 / 430 lat

  Zawarta została Unia brzeska, na podstawie której część Kościoła prawosławnego na ziemiach Polski uznała zwierzchnictwo papieża, ale zachowała swój obrządek, kalendarz juliański i organizację kościelną.

• 1558 / 468 lat

  Na polecenie króla Zygmunta II Augusta Prosper Provano zorganizował pierwszą pocztę polską, łączącą Kraków z Wenecją.

• 1523 / 503 lata

  W Krakowie urodziła się Anna Jagiellonka, królowa Polski w latach 1575–1596, żona króla Stefana Batorego.

• 1166 / 860 lat

  W walce z Prusami zginął książę Henryk Sandomierski.