Kij do kopania odkryty w okolicy miejscowości Marathousa na Polopenezie. Fot. Facebook/Archi: Archaeological Sites & Historical Maps Index/Katerina Harvati, Dimitris Michailidis
Najstarsze drewniane narzędzia wykonane i używane przez ludzi odkryli naukowcy w środkowej części Peloponezu w Grecji. Datowane są na około 430 tys. lat. Jeden z przedmiotów wykonano z drewna olchy, drugi z wierzby lub topoli. Wykorzystywano je prawdopodobnie między innymi do kopania w jeziornym mule.
Badania na stanowisku archeologicznym położonym w środkowej części Peloponezu w Grecji prowadził międzynarodowy zespół badaczy kierowanych przez prof. Katerinę Harvati z Uniwersytetu w Tybindze oraz dr Annemieke Milks z Uniwersytetu w Reading. Wyniki opublikowano w czasopiśmie PNAS (DOI: 10.1073/pnas.2515479123).
Dwa przedmioty odkryte na brzegu jeziora są - jak szacują naukowcy - najstarszymi narzędziami drewnianymi, wykonanymi i używanymi przez ludzi. Pochodzą sprzed około 430 tys. lat. Jeden z nich to cienki kij, wykonany z drewna olchy o długości około 80 centymetrów, który mógł być wykorzystywany np. do kopania w mule na brzegu jeziora. Drugi, mniejszy fragment drewna wierzby lub topoli, mógł służyć do obróbki kamiennych narzędzi — wynika z publikacji. Trzecie znalezisko, większy fragment pnia olchy, nosi ślady zadrapania przez dużego drapieżnika, prawdopodobnie niedźwiedzia, i nie było obrabiane przez ludzi.
Chociaż naukowcy nie datowali bezpośrednio drewnianych narzędzi, wiadomo, że stanowisko pochodzi ze środkowego plejstocenu, co pozwoliło oszacować również wiek przedmiotów. Inne znaleziska, takie jak narzędzia kamienne oraz szczątki słonia i innych zwierząt, wskazują, że było miejscem, na którym oprawiano tusze zwierzęce.
Drewniane narzędzia bardzo szybko ulegają rozkładowi, dlatego szczególnie trudno znaleźć dziś dowody na ich istnienie. Zachowują się jedynie w specyficznych środowiskach, takich jak lód, jaskinie lub środowiska podwodne. Narzędzia odkryte w Grecji, położone na stanowisku usytuowanym dawniej na brzegu jeziora, prawdopodobnie szybko przykryły się osadami i zachowały właśnie dzięki dużej wilgotności.
„W przeciwieństwie do narzędzi kamiennych, drewniane przedmioty wymagają szczególnych warunków, aby przetrwać przez długi czas. Dokładnie przeanalizowaliśmy wszystkie drewniane pozostałości, badając ich powierzchnię pod mikroskopem. Na dwóch obiektach znaleźliśmy ślady rąbania i rzeźbienia — wyraźne dowody na to, że wcześni ludzie nadawali im kształt” — wskazała dr Annemieke Milks.
Odkryte obiekty przesuwają moment pojawienia się narzędzi drewnianych wykonanych przez człowieka o co najmniej 40 tys. lat. Najstarsze odkrycia tego typu pochodzą z Wielkiej Brytanii, Zambii, Niemiec, Chin. Istnieje tylko jeden starszy dowód wykorzystania drewna do produkcji narzędzi, który pochodzi ze stanowiska Kalambo Falls w Zambii. Datowany jest na około 476 tys. lat, w tym przypadku drewna używano jednak jako materiału konstrukcyjnego, a nie narzędzia.
Na greckim stanowisku nie odnaleziono jeszcze szczątków ludzkich, dlatego nie wiadomo dokładnie, kto używał tych narzędzi. Mogli to być neandertalczycy, wcześni przodkowie człowieka lub inna grupa ludzi. (PAP)
ekr/ zan/
