Parowozownia Gniezno. Bramy młodszej hali wachlarzowej. Fot. Lichen99, CC BY-SA 3.0 PL <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/deed.en>, via Wikimedia Commons
Niszczejąca, 150-letnia Parowozownia Gniezno może się stać ważnym ośrodkiem nauki, kultury i biznesu. O tym, w jaki sposób przeprowadzić obiekt z ery pary do ery wodoru, rozmawiać będą w sobotę w Gnieźnie eksperci, politycy i naukowcy.
Debacie na temat sposobów ratowania unikalnego zabytku towarzyszyć będzie rodzinny festyn. W jego trakcie uczestnicy będą mieli okazję poznać walory Parowozowni Gniezno.
Parowozownia w Gnieźnie powstała w 1875 roku i służyła kolei do początku XXI wieku. Obecnie wyłączonym z eksploatacji kompleksem opiekuje się Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno. Użytkownikiem wieczystym nieruchomości jest spółka Polskie Koleje Państwowe SA, która w ostatnim czasie ogłosiła zamiar sprzedaży parowozowni. Na terenie kompleksu znajdują się m.in. dwie hale wachlarzowe mieszczące ponad 40 lokomotyw, dwie obrotnice kolejowe, wieża wodna oraz hala napraw wagonów.
Pomysłem na zatrzymanie degradacji największego w Europie obiektu tego typu jest utworzenie w nim centrum transferu technologii wodorowych, muzeum kolejnictwa, strefy kultury oraz centrum biznesowo-eventowego. Całkowity koszt realizacji przedsięwzięcia może wynieść kilkaset milionów złotych. W sobotę w Gnieźnie odbędzie się kongres poświęcony realizacji projektu „Od pary do wodoru”. Na spotkanie zaproszeni zostali przedstawiciele rządu, władz samorządowych, parlamentarzyści oraz przedstawiciele nauki.
Parowozownia Wolsztyn świętuje -140 lat linii kolejowej do Zbąszynia
Jak powiedział PAP prezes Stowarzyszenia Parowozownia Gniezno Patryk Kuliński, dawne hale naprawcze parowozów są idealnym miejscem na pionierski hub, w którym historia inżynierii spotyka się z badaniami nad zeroemisyjnym transportem i dekarbonizacją gospodarki. - Celem sobotniego kongresu jest zawiązanie silnej koalicji państwowo-biznesowej. Największa w Europie historyczna parowozownia nie przetrwa kolejnych dekad bez natychmiastowej, wielowymiarowej rewitalizacji – podkreślił.
Koncepcja została przygotowana we współpracy z Wielkopolską Izbą Gospodarczą, Polską Grupą Wodorową i Stowarzyszeniem HALO! Według Kulińskiego projekt ma pełnić funkcję kotwicy inwestycyjnej, która zatrzyma w regionie wykwalifikowane kadry i przyciągnie kapitał do Gniezna. Instytut badawczo-wdrożeniowy, który miałby powstać we współpracy z Politechniką Poznańską, będzie się zajmować badaniami nad zielonym wodorem i nowoczesną energetyką oraz wzmacniać pozycję Gniezna w Wielkopolskiej Dolinie Wodorowej.
– Udział w debacie potwierdzili m.in. przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska, posłowie do polskiego parlamentu oraz Parlamentu Europejskiego, rektor Politechniki Poznańskiej, prezydent Gniezna, a także prezesi wiodących spółek energetycznych, kolejowych i innowacyjnych. Udział decydentów, od których zależą kierunki rozwoju polskiej infrastruktury oraz alokacja środków z transformacji energetycznej, dowodzi, że sprawa Parowozowni Gniezno urosła do rangi flagowego projektu w skali całego kraju – ocenił Patryk Kuliński.
Według wstępnych szacunków odbudowa i restauracja budynków mogą kosztować około 150 mln zł. Trudniejsze do oszacowania są koszty ich adaptacji do funkcji przewidzianych w projekcie oraz wyposażenia. Zdaniem autorów koncepcji realizacja całego przedsięwzięcia może pochłonąć kilkaset milionów złotych.
Także w sobotę na terenie parowozowni odbędzie się piknik rodzinny skierowany do mieszkańców Gniezna i gości z całego regionu. W trakcie festynu zaprezentowany zostanie najnowocześniejszy tabor kolejowy. Na najmłodszych czekać będą strefy edukacyjne i promocyjne. Zainaugurowany zostanie sezon Gnieźnieńskiej Kolei Wąskotorowej.
Parowozownia Gniezno świętuje 150-lecie istnienia
Prezes stowarzyszenia przyznał, że przez lata nie udało się przekonać władz centralnych do realnego wsparcia ratowania niszczejącego kompleksu. Jego zdaniem tym razem projekt ma większe szanse powodzenia. – Filarem projektu jest część wodorowa. Naszym zdaniem środki na jej realizację można pozyskać z UE. Centrum transferu technologii wodorowych, pierwsze takie miejsce w Europie, ma przyciągać środowiska naukowe i promować nowe technologie energetyczne. Gniezno jest dobrą lokalizacją dla takiego podmiotu – powiedział.
Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno wielokrotnie informowało, że degradacja zabytkowego kompleksu jest coraz bardziej widoczna. Jak podkreślił Patryk Kuliński, bez natychmiastowej interwencji w ciągu najbliższych trzech-pięciu lat może dojść do zawalenia się historycznych dachów, co będzie równoznaczne z bezpowrotną utratą zabytku.
Kompleks został wpisany do rejestru zabytków województwa wielkopolskiego. Obejmuje ponad 7,2 ha historycznego terenu i 22 zabytki nieruchome. W 2022 r. uchwalono dla niego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, dopuszczający funkcje m.in. muzealne, kulturalne, naukowe i biznesowe.
Sobotnie wydarzenie zostało objęte patronatem honorowym Ministra Klimatu i Środowiska, Marszałka Województwa Wielkopolskiego oraz Prezydenta Miasta Gniezna. Partnerem wydarzenia jest PGE Energetyka Kolejowa SA. (PAP)
