Piła - Dom Staszica. Fot. No machine-readable author provided. Bast assumed (based on copyright claims)., CC BY-SA 3.0 <http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/>, via Wikimedia Commons
Przy ul. Browarnej w Pile - w rodzinnym domu wybitnego przedstawiciela polskiego oświecenia Stanisława Staszica - mieści się muzeum poświęcone jego osobie. - Ogólnopolski Rok Stanisława Staszica jest dobrą okazją do odwiedzenia muzeum i poznania dorobku Staszica - powiedziała PAP dyrektor placówki.
Rok 2026 został ustanowiony przez Sejm RP Rokiem Stanisława Staszica, w 200. rocznicę jego śmierci.
Siedzibą Muzeum Stanisława Staszica jest dawny dom jego rodziny usytuowany w części Piły zwanej Zamoście. Tam właśnie, na lewym brzegu rzeki, rodzina Stasziców miała folwark składający się z domu mieszkalnego oraz zabudowań gospodarczych. Najstarsze zapiski o tym budynku pochodzą z 1783 roku. Dom był własnością rodziny Stasziców do końca XVIII wieku.
Jak podkreśliła w rozmowie z PAP dyrektor Muzeum Stanisława Staszica w Pile Joanna Rychlik-Łukasiewicz, „przypadająca na 2026 rok 200. rocznica śmierci Stanisława Staszica jest dobrą okazją do oddania hołdu temu znakomitemu człowiekowi, jak i przypomnienia jego działalności i zasług dla ojczyzny i współobywateli”.
Stanisław Staszic był człowiekiem czynu i idei
- Staszic, o którym nadal słabo się pamięta i niewiele mówi zasługuje na szacunek i pamięć nie tylko z racji materialnych śladów, jakie po sobie pozostawił (Pałac Staszica w Warszawie, pomnik Mikołaja Kopernika, dzieła publicystyczne i literackie), ale również pewnego wzorca postawy, do którego możemy się odwoływać świadomie przekazując go młodzieży. Podstawą tego wzorca są takie cechy charakteru jak: oszczędność, pracowitość, pomysłowość, troska o wspólne dobro czy wrażliwość na potrzeby drugiego człowieka. Ta postawa znakomicie wpisuje się w dewizę Stanisława Staszica „Być narodowi użytecznym” – podkreśliła Rychlik-Łukasiewicz.
Dodała, że „mądrze pomyślane i przeprowadzone działania w okresie kilkunastu najbliższych miesięcy mogą stać się kolejnym w łańcuchu pokoleń kamykiem do poznania życia i wartości, jakimi kierował się ten znakomity Pilanin i polski patriota”.
Rychlik-Łukasiewicz przypomniała, że Stanisław Staszic w Pile ma swoje wyjątkowe miejsce; dom rodzinny, w którym znajduje się jego Muzeum biograficzne.
- Muzeum prezentuje wystawę stałą „Stanisław Staszic – życie i działalność”. Wystawa pokazuje życie i dokonania Staszica poprzez najwartościowsze stasziciana z kolekcji muzeum, eksponowane w czterech grupach problemowych: młodość i podróże, prace w Warszawskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk, prace literackie i przekłady, działalność publiczna w rządzie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego oraz testament – wskazała.
Dodała, że ekspozycja zawiera sześć ekranów multimedialnych, w których umieszczono niespełna 400 ilustracji i 180 tekstów.
- Kolejnymi elementami multimedialnymi na ekspozycji stałej są wirtualne komoda i szafa. Każdy z mebli został wyposażony w sześć szuflad, w których znajdują się obiekty z muzealnej kolekcji. Po otwarciu każdej z szuflad można odsłuchać nagraną informację głosową na temat wybranych obiektów. Ponadto w każdej sali wystawowej można odsłuchać uruchamiane za pomocą przycisków informacje głosowe o wybranych obiektach prezentowanych na stałej ekspozycji – podkreśliła.
Ostatnim elementem multimedialnym zainstalowanym w korytarzyku między salą drugą a trzecią są nagrania fragmentów pięciu debat z epoki Sejmu Czteroletniego.
Sejm ustanowił rok 2026 Rokiem Stanisława Staszica
- Muzeum jest ważnym miejscem upamiętniającym Staszica jako wybitnego myśliciela i działacza społecznego, którego idee i prace miały ogromny wpływ na rozwój Polski. Dodatkowym atutem jest fakt, że wejście do Muzeum jest bezpłatne i można je zwiedzić w niecałą godzinę. Pracownicy chętnie oprowadzają po ekspozycji, udzielają odpowiedzi, starają się stworzyć atmosferę, by odwiedzający poczuli się jak w domu – zaznaczyła dyrektorka placówki.
Muzeum jest czynne siedem dni w tygodniu, w dni robocze od 9.00 do 16-00, w weekendy od 10.00 do 16.00.
Urodzony w Pile Stanisław Staszic (1755-1826) był polskim działaczem oświeceniowym, pionierem spółdzielczości, pisarzem polityczny i publicystą, filozofem i tłumaczem, przyrodnikiem: geografem i geologiem, księdzem katolickim. Był także m.in. członkiem Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego, ministrem stanu Księstwa Warszawskiego, ministrem stanu Królestwa Polskiego.
W uchwale Sejmu RP ustanawiającej rok 2026 Rokiem Stanisława Staszica podkreślono, że Staszic „bez wątpienia należy do grona najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia”. (PAP)
ajw/ agz/
